مسعود باقرزادهکریمی / مدیر دفتر اکوسیستمهای تالابی
تالابها یکی از مهمترین منابع طبیعی کشور به شمار میروند که اگر تخریب شوند ضررهای زیستمحیطی بسیاری به همراه دارند که نشانگر آن است که تالابها حساسترین و مهمترین اکوسیستمهای طبیعی هستند. به نوعی میتوان تالابها را در زمره غنیترین اکوسیستمها نیز به شمار آورد. دلایل متعددی مبنی بر تخریب و از میان رفتن تالابها وجود دارد که مهمترین آنها نبود نگاه آمایشی و جامعنگری در برنامههای توسعهای کشور است. حدود ۳ دهه از فعالیتهای توسعهای کشور میگذرد اما در برنامههای توسعهمحور شاخصهای توسعه را اشتباه انتخاب کردهایم. به عنوان نمونه در بخش کشاورزی شاخص تولید کیلوگرم در هکتار بوده در صورتی که این خانمانبراندازترین شاخص بوده و در حقیقت در شرایط مساعد باید کیلوگرم بر مترمکعب را شاخص تولید کشاورزی قرار داد و روی معیارهای کمتر تکیه میکردیم نه شاخصهایی که به وفور یافت میشوند. در حوزه کشاورزی زمین کشاورزی به وفور یافت میشود، آنچه اندک است آب است. از سویی تغییر شاخصها ثابت میکند که توسعه ما ناپایدار بوده چراکه محصول در مساحت کشت هیچ تاثیری بر شاخصها نداشته اما محصول بر واحد آب خیلی تاثیرگذار بود. به همین دلیل اگر شاخص توسعه را حفظ تالابها بگذاریم بهسادگی میتوانیم سرزمین را حفظ کنیم. رویدادهای زیستمحیطی به شدت روی تالابها تاثیر میگذارند بنابراین میتوان این منابع طبیعی غنی را شاخص عملکردی به شمار آورد. از نظر برنامهریزی توسعه کشور نیز حفظ تالابها یک شاخص توسعه پایدار مناسب به شمار میرود. درحالحاضر دولت نیز رویکرد حفاظت از تالابها را در پیش گرفته و سیاستهای زیست بومی خود را برمبنای احیای تالابها تعیین کرده است. به طور کلی میتوان گفت در دولت دوازدهم تالابها شاخصهای توسعهای هستند. به نظر میرسد دولت به این نکته پی برده که تالابها در صورت تخریب چه هزینههای گزاف و مضرات مادی و زیستمحیطی شدیدی را به همراه دارند.
