سمیرا منصوری، کارشناس بازارسرمایه
اسم انواع ارزهای رمزنگاری شده یا به اصطلاح کریپتوکورنسیها در سالهای گذشته به وفور شنیده شده است.این ارزها از سال ۱۳۹۰ (۲۰۱۱ میلادی) در نظام اقتصادی دنیا شکل گرفت. بیت کوین، اتریوم، ریپل، لایت کوین نمونههای رایج این ارزها هستند. شاید نخستین مشخصه آنها، نوسانهای شدید نرخ آنها باشد بهطوری که نرخ بیتکوین در سالهای گذشته از حدود ۷۳۰ دلار به حدود ۹ هزار دلار و ارزش بازار ۱۵۰ میلیارد دلاری دست یافته است. ارزش کل بازار ارزهای رمزنگاریشده نیز به بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار رسیده است. از دلایل پرنوسان بودن ارزهای رمزنگاریشده را میتوان به فعالیت سفتهبازان در این بازار و حجم نقدینگی پایین آن اشاره کرد. حجم قابلتوجهی از این ارزها در اختیار افراد معدودی است که بهراحتی میتوانند نرخ را تغییر دهند. بنابراین نخستین ریسک بزرگ این ارزها از این محل ناشی میشود. شور و شوقی که نسبت به بیتکوین و سایر ارزهای رمزنگاری شده وجود دارد هم نتیجه و هم عامل افزایش نرخ آن است. ریسک دیگر این ارزها، ریسکهای سیستماتیک فراوان آن است. نداشتن کنترل قوی، نبود مقررات، نظارت نشدن آن و حتی نامعلوم بودن خالق آن، به طور قطع مشکلات فراوانی را ایجاد کرده و خواهد کرد. بطوری که این خلأها سبب شد تا MT GOX به عنوان مرکزی که ۶۰ درصد مبادلات بیت کوین را مدیریت میکرد کل پسانداز مشتریان که نزدیک به ۸۵۰ هزار بیت کوین بود را در یک هک از دست بدهد. هک و یا سرقت و یا ایراد در پایگاه داده که منجر به از دست دادن بیت کوین مالکان میشود هنوز هم در ارزهای رمزنگاری شده اتفاق میافتد. بنابراین این ارزها، ابزار پرریسک و غیرقابل کنترل هستند که سابقه دستکاری و تقلب دارند. با توجه به ویژگی ناشناس بودن، بهعنوان ابزاری برای مبادلات مجرمانه استفاده خواهد شد. ازسوی دیگر به دلیل کماهمیت بودن مبالغ مبادلات بیت کوین، بسیاری از دولتها آن را به رسمیت نشناختهاند و موضعگیری نکردهاند اما پیشبینی میشود در صورتی که مبادلات در مبالغ بالا و غیرقابل پیگیری نتواند انجام شود اوضاع به نحو دیگری خواهد بود. با وجود این بررسیها، هنوز هم ماهیت ارزهای دیجیتال مشخصشده نیست و علت ارزشمند بودن آن جای تردید جدی دارد. ارزهای واقعی به پشتوانه اقتصاد هر کشوری ارزش مییابد و یا داراییهای فیزیکی مانند طلا به دلایلی مانند کمیاب بودن ارزشمند هستند. هرچند مقدار محدودی از بیت کوین وجود دارد اما به هیچ وجه ارز رمزنگاری شده کمیاب نیست زیرا خود بیت کوین انشعابهای تازهای را باعنوان «بیت کوین کش» و «بیت کوین گلد» ایجاد کرده است یا رشد سرسامآور انواع ارزهای رمزنگاری شده مانند اتریوم و لاین کوین و... نشان میدهد ایجاد چنین بسترهایی ساده است. بنابراین با قطعیت میتوان گفت که ماهیت ارز رمزنگاری شده ویژگی کمیاب بودن را ندارد. واکنشهای بسیار و گاه متفاوتی از اقتصاددانان بزرگ و سرمایهگذاران حرفهای نسبت به بیت کوین شده است. نوریل روبینی، وارن بافت، جیمی دیمون، اعتقاد دارند که نمیتوان بههیچوجه بیتکوین را ارزشگذاری کرد چون بیتکوین هیچ دارایی ارزش محوری نیست و آن را بهعنوان یک حباب واقعی تعریف میکنند. با این وجود ما نسبت به حباب یا واقعی بودن ارزش آن صحبت نمیکنیم اما اگر قرار باشد ارزش بیت کوین بهواسطه ابزار مبادلاتی آن تعریف شود، باید نرخ و نرخ ثابتی داشته باشد و از فضای سوداگرانه فاصله گیرد، مورد پذیرش دولتها باشد، قابل نظارت و کنترل باشد، خلأهای سیستمی که منجر به هک میشود پوشیده شود و مهمتر از همه اینکه بهعنوان ابزار پرداخت، نه ابزار سرمایهگذاری پرریسک، مورد پذیرش عموم مردم قرار گیرد. در خوشبینانهترین حالت و پس از برطرف کردن محدودیتهای گفتهشده، حجم معاملات روزانه ارزهای رمزنگاریشده حدود ۱۰ درصد از مجموع میانگین حجم معاملات روزانه ارز خارجی باشد. بهنظر میرسد چیزی که از ارزهای رمزنگاریشده باقی بماند و گسترش یابد فناوری پشتیبان آن یعنی همان «بلاک چین» است. سمیرا منصوری، کارشناس بازارسرمایه
