از قدیمالایام کاغذ بهترین وسیله برای انتقال افکار و اندیشههای آدمی بود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: این کارویژه در این روزگار نیز همچنان حفظ شده است، تا جایی که با قاطعیت میتوان گفت که بیشترین حجم مصرفی کاغذ در بخش فرهنگی است، از اینرو کاغذ را میتوان همواره در سبد کالای فرهنگی قرار داد. ایران بعد از چین جزو نخستین پیشگامان تولید کاغذ در جهان بوده است، اما باوجود این پیشینه، همچنان عاجز از تامین نیاز داخلی هستیم، از اینرو برای جبران این کمبود چارهای جز واردات نداریم. از آنجایی که در صادرات و واردات، پول ابزاری مهم در تبادل کالاست، بههمین دلیل نوسانات نرخ ارز بر نرخ کالاهای وارداتی و صادراتی تاثیر مستقیم میگذارد. کارشناسان این حوزه بر این باورند که در چگونگی محاسبه نرخ کاغذ، نرخ ارز بسیار تاثیرگذار است و برای عبور از این تاثیرپذیری راهی جز گام برداشتن در راستای خودکفایی در تولید کاغذ نداریم. هرچند که به باور فعالان این صنف هنوز فاصله معناداری تا خودکفایی در مسیر تولید کاغذ وجود دارد و در حقیقت تولید با نیاز همخوانی ندارد. رئیس سـندیـکای تولیدکننـدگان کاغذ و مقوا در پاسخ به این پرسش که چرا از تامین نیاز کشور در زمینه کاغذ عاجز هستیم، بیان میکند: با افتخار باید بگویم که در تامین کاغذ مورد نیاز در بخش بستهبندی، نهتنها با کمبود مواجه نیستیم، بلکه اضافه بر نیاز نیز تولید میکنیم و لازم است مازاد تولید صادر شود. وی بر این نکته تاکید دارد که گامهای تولیدکنندگان در این مسیر تولید کاغذ مقوایی قابل توجه است. در عین حال ابوالفضل روغنی گلپایگانی در گفتوگو با «گسترشتجارت» بر این نکته نیز تاکید دارد که تولیدکنندگان ایرانی، در تولید کاغذ تحریر، کاغذ مطبوعات و کاغذ اداری با مشکل مواجهاند و نمیتوانند نیاز کشور در این بخشها را تامین کنند. رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی ایران درباره دلایل ضعف تولیدکنندگان در مسیر خودکفایی تولید کاغذ میگوید: متاسفانه آنگونه که باید در این زمینه سرمایهگذاری نکردهایم. سالانه حدود ۳۸۰ هزار تن کاغذ تحریر در کشور استفاده میشود، اما هماکنون ۳ کارخانه پارس، مازندران و تبریز که تنها تولیدکنندگان کاغذ در ایران هستند، سالانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن کاغذ تولید میکنند، براساس این آمار ما برای تامین نیاز کشور باید بیش از ۲۰۰ هزار تن کاغذ تحریر وارد کنیم. به گفته این فعال اقتصادی درست است که ظرفیت ایجادشده در تولید کاغذ ۱۵۰ هزار تن است، اما این سخن به این معنی نیست که همه این ظرفیت قابل بهرهبرداری است. گاهی هم براساس شرایط موجود فقط ۷۰ هزار تن از این مقدار را تولید کردهایم و این یک اصل کلی است که گاهی در تولید ممکن است ظرفیت اسمی بر ظرفیت عملیاتی غلبه کند و همواره این احتمال وجود دارد که تولیدکنندگان بنا به دلایل مختلف کمتر از توان خود تولید کنند. این فعال اقتصادی درباره میزان نیاز کشور به کاغذ مورد نیاز مطبوعات نیز میگوید: سالانه حدود ۱۰۰ هزار تن کاغذ مطبوعات در کشور استفاده میشود. در بهترین شرایط کارخانه مازندران- تنها شرکت تولیدکننده کاغذ مطبوعات- فقط ۳۰ هزار تن کاغذ مطبوعات تولید میکند و باید بیش از ۷۰ هزار تن نیاز کشور از طریق واردات تامین شود. حال که توان تولید در این زمینه را نداریم، لازم است شرایط را برای واردات فراهم کنیم تا کشور با حداقل مشکل در این زمینه مواجه شود. تاثیر نوسان نرخ ارز بر نرخ کاغذ وی در پاسخ به این پرسش که چرا نوسانات نرخ ارز در ماههای گذشته بر نرخ کاغذ تاثیر گذاشته است، میگوید: تغییر نرخ ارز بر کالاهای وارداتی تاثیر مستقیم میگذارد، به این معنا که بین نرخ ارز و نرخ کاغذ نسبت بالایی وجود دارد و این دو تاثیر زیادی از یکدیگر میگیرند. بههمین دلیل نوسانات نرخ ارز در یک سال گذشته تاثیر مستقیم بر مواد اولیه و تولید نهایی گذاشته است. این فعال اقتصادی در پاسخ به این پرسش که چقدر امکان خودکفایی در زمینه تولید کاغذ تحریر را پیشبینی میکنید، بیان میکند: خودکفایی در تولید مشروط بر سرمایهگذاری کافی در این زمینه است، اما از آنجایی که حاشیه سود در این صنعت کم است، بخش خصوصی با رغبت در این حوزه ورود نمیکند. اما اگر این حمایتها از فعالان این صنعت انجام شود، امر غیرممکنی نخواهد بود. وی درباره انتظار بخش خصوصی از دولت میگوید: دولت باید از صنایع و تولید حمایت کند؛ این خواسته من به عنوان فعال اقتصادی نیست، بلکه رهبر معظم انقلاب و رئیسجمهوری وقت نیز بارها در سخنرانیهای خود به این مهم تاکید کردهاند. اگر توجه لازم به بخش تولید شود، آثار خیر آن را بهخوبی مشاهده خواهیم کرد. دولت موظف است ۹۰۰ هزار شغل در کشور ایجاد کند. به نظر من بخش قابل توجهی از بیکاری در بخش خدمات قابل جبران است، اما با این وجود زمانی میتوانیم این ضعف را جبران کنیم که بتوانیم در زمینه تولید موفق عمل کنیم. به گفته روغنی گلپایگانی موفقیت در تولید با افزایش نقدینگی و در اختیار قرار دادن تسهیلات با نرخ سود پایین مقدور خواهد بود و بخش کاغذ نیز از این اصل مستثنا نیست. وی با اشاره به نامناسب بودن شرایط تسهیلات بانکی در ایران میگوید: نرخ بهره تسهیلات بانکی در ایران بسیار بالاست و همین مسئله انگیزه تولیدکنندگان برای دریافت وام از بانکها را کاهش داده است. از دید روغنی گلپایگانی عمده مانع اصلی در تولید کاغذ در کشور کم بودن مواد اولیه مناسب است. البته تولید داخلی علاوه بر مالیات ارزش افزوده و بالا بودن میزان بهره بانکی با مشکلات دیگری همچون شبکههای حملونقل، توزیع، نگهداری، نبود بازدهی و کارایی و... دست به گریبان است. این فعال اقتصادی با بیان اینکه صنعت کاغذ و مقوا جزو صنایع سرمایهبر و کمبازده از لحاظ سوددهی است، میگوید: بازده سود در صنعت کاغذ حداکثر ۶ تا ۸ درصد است. فعالان این بخش برای توسعه این صنعت باید بازارسازی و فرهنگسازی کنند، چراکه از دید من این صنعت در ساختار اقتصادی کشور بسیار نقشآفرین است. درجه کیفی کاغذ تولید ایران وی درباره درجه کیفی کاغذهایی که در ایران تولید میشوند، بیان میکند: کاغذ تولیدشده در ایران برای انتشار کتب ارزشمند مناسب نیست، چراکه برای انتشار این آثار باید از کاغذهای LWC خارجی استفاده شود. کتابهایی از این دست باید عمری بالای ۱۰-۱۵ سال داشته باشند. کاغذهای تولیدشده در ایران، چنین استانداردی را تامین نمیکند، اما برای کتاب درسی که عمر ۹ ماهه دارد، کاغذ تولیدشده در کارخانههای ایرانی مناسب است. به گفته این فعال اقتصادی، در دنیا ارزانترین کاغذ موجود در بازار تبدیل به روزنامه میشود، اما در این ایران چنین نیست و بهترین کاغذ برای چاپ کتاب درسی که فقط برای ۹ ماه مورد استفاده قرار میگیرد و چاپ مطبوعات و نشریات استفاده میشود. اما همانگونه که اشاره کردم، در دنیا چنین رسمی متداول نیست. روغنی گلپایگانی در پایان بیان میکند: حداقل تولید ۳ کارخانه تولیدکننده کاغذ در ایران، ۵ تا ۱۰ هزار تن تخمین زده میشود. این مقدار تولید اصلا اقتصادی نیست. در حالی که شرکتهای چینی و سوئدی حدود ۴۰۰ هزار تن یا یک میلیون تن تولید کاغذ دارند. استفاده از دیدگاه کارشناسان فروشندگان کاغذ و مقوا درباره تاثیر نرخ ارز بر نرخ تمامشده کاغذ در ایران میگویند: عمده کاغذ مورد نیاز کشور از طریق واردات تامین میشود، از اینرو نوسانات نرخ ارز تاثیر مستقیم بر نرخ کاغذ میگذارد و اگر نرخ دلار بالا برود کاغذ نیز افزایش نرخ را تجربه خواهد کرد. سیدحسین میرباقری در گفتوگو با «گسترشتجارت» بیان میکند: بیش از یک سال شاهد گران شدن نرخ کاغذ نبودیم و این محصول فرهنگی ثبات در نرخ را تجربه میکرد، اما با بالا رفتن نرخ ارز دیگر امکان ثبات در نرخ کاغذ وجود نداشت. به گفته این مسئول صنفی، زمانی که قرار است درباره مسائل مربوط به کاغذ تصمیمگیری شود، بهتر است از کارشناسان و فعالانی که سالها در این حوزه فعالیت داشتهاند، نظرخواهی شود. وی در ادامه درباره مشکلات پیشروی واردکنندگان کاغذ میگوید: سازمان امور مالیاتی کشور به واردکنندگان کاغذ اعلام کرد که باید طبق سودی که از واردات کاغذ بهدست میآورند، مالیات پرداخت کنند. حال اگر بنا باشد این گروه طبق سود ۱۶ درصدی مالیات پرداخت کنند؛ ممکن است برای برخی از واردکنندگان این شبهه ایجاد شود که باید با نرخ بیشتری کاغذ را عرضه کنند. میرباقری تصریح میکند: تمام تلاش اتحادیه این است که کالا با نرخ عادلانه بهدست مصرفکنندگان برسد. عدهای میخواهند از این بازار سود بیشتری کسب کنند، اما اتحادیه مخالف این روند است. ما بر این باوریم که نباید جو نامناسب به بازار تحمیل شود و یک عده سودجو به ناحق سودی کسب کنند و بازار گرانی جانبی را تجربه کند. این فعال اقتصادی در پاسخ به این پرسش که چه موانعی روند خودکفایی در کشور را دشوار کرده است، بیان میکند: منابع و مواد اولیه کافی در زمینه تولید کاغذ نداریم. از آنجایی که نرخ واردات مواد اولیه با تولید برابری میکند، ترجیح بر این است که نیاز کشور از طریق واردات تامین شود. وی در پایان میگوید: همانگونه که اشاره کردم نرخ کاغذ تولیدشده در کشور با نرخ کاغذ وارداتی برابری میکند. در واقع میتوان گفت این نرخها بسیار به هم نزدیک هستند. این موضوع جای بحث و تامل زیادی دارد که چرا باید چنین اتفاقی رخ دهد. باید برای رفع این مسئله چاره اساسی اندیشیده شود. سخن پایانی درحالحاضر کارخانههای تولیدکننده کاغذ در ایران حداقل ۱۵۰ هزار تن کاغذ تولید میکنند. این حجم از تولید بسیار کمتر از نیاز داخلی است. اگر ما خواهان تامین کاغذ مورد نیاز در داخل مرزهای کشور هستیم، بهتر است ابتدا زیرساختهای تولید را آماده کنیم. از سوی دیگر از آنجا که با فراهم کردن زیرساختها ظرفیت تولید ۴۰۰ هزار تن کاغذ در کشور را داریم، بهتر است ضعف در زمینه کمبود مواد اولیه را نیز جبران کنیم. نخستین قدم برای پوشش این ضعف؛ زراعت چوب است، تا با پوشش آن سبد مواد اولیه شرکتهای کاغذ را تامین کنیم.
