چراغ خاموش مسکن در اقتصاد

بر اساس آمار معاملات مسکن اعلام شده از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در ماه گذشته، خرید و فروش مسکن با انجام معامله ۱۳ هزار و ۸۰۰ واحد مسکونی، نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن یعنی مهر ۹۵، معادل 4/34 درصد رشد نشان داده است

به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: درصد رشد بسیار مناسبی در دوره رکود به شمار می‌رود؛ اما معاملات مسکن نسبت به مرداد که نقطه اوج معاملات مسکن در سال جاری بود و در آن، خرید و فروش به ۱۸ هزار و ۳۰۰ واحد مسکونی رسید، افت قابل ملاحظه‌ای به‌شمار می‌رود و رشد منفی ۲۳ درصدی را تجربه کرده است. بر این اساس مطرح می‌شود که نمی‌توان به خروجبازار مسکن از رکود امیدوار بود چراکه بر اساس تعاریف اقتصادی، رکود در صورتی به رونق تبدیل می‌شود که یا پایدار بماند یا همچنان بر مدار رشد با سرعت ثابت حرکت کند. در بررسی‌ها آمده است؛ با توجه به اینکه بخش مسکن قابلیت جذب و راه‌اندازی ۴۰ درصد از حجم اقتصاد کشور را دارد، سهم این بخش از تسهیلات بانکی حدود یک‌سوم ظرفیت واقعی این بخش است. این موضوع نشان می‌دهد بازار مسکن با وجود رسیدن به رشد ۷ درصدی در 4 ماه نخست سال هنوز با حداکثر ظرفیت خود فعال نشده است. در این روند موارد بسیاری برپیشران نبودن بخش مسکن در اقتصاد کلان کشور و موتور اقتصادی دانستن آن تاکید دارد و مطرح می‌شود که نباید با استقاده از ایجاد تقاضای کاذب و تحمیل رونق به آن، سبب هدر رفتن منابع مالی کشور شد. در این روند می‌توانیم نگرش خود را به بخش مسکن تغییر دهیم و هر چه سریع‌تر به سمت رونق تولید و افزایش اشتغال پیش برویم. مسکن از حالت طبیعی خارج شده مهدی اسماعیلی، کارشناس اقتصاد با اشاره به مشکلات موجود در بخش مسکن به صمت گفت: در اینکه بخش مسکن روزی در فضای سود بود و امروز از آن دوره طبیعی خود فراتر رفته است، دیگر هیچ بحثی نیست. اگر به موضوع مسکن توجه کنیم می‌بینیم که به‌طور معمول ما در بخش مسکن دوره‌های تناقضی رونق را داشتیم که این بار دوره رکود خیلی طولانی شده است که به گمان من به راحتی هم این فضا شکسته نمی‌شود. او با بیان اینکه باید به فکر جایگزینی برای بخش مسکن باشیم ادامه داد: امروز ما چه بخواهیم و چه نخواهیم باید فضای اقتصادی خود را عوض کنیم و به دنبال جایگزین باشیم. چالش‌هایی برای اقتصاد ما ایجاد شده که از آن جمله می‌توان به تحریم‌ها اشاره کرد و در کنار آن کاهش قیمت نفت باعث شده مطالبات جدی در جامعه برای تسهیل فضای کسب و کار شکل بگیرد. البته به این راحتی فضا شکسته نمی‌شود، چراکه اگر بخواهد رونقی به بازار برگردد باید یک رونق معقول و عادی باشد. این کارشناس اقتصاد با تاکید بر اینکه کل اقتصاد باید در یک بسته کامل به حرکت درآيد به وضعیت دیگر کشورها اشاره و اظهار کرد: خیلی‌ها تصورشان این است که اگر بخش مسکن فعال شود اقتصاد حرکت می‌کند اما در واقع اینگونه نیست. حتی این مسئله در دیگر کشورهای دنیا هم قابل قبول نیست و ما نمی‌بینیم که آنها مثل ما بر بخش مسکن تاکید کنند. ما باید این پارادایم که محور توسعه و رونق اقتصاد مسکن است را برای همیشه تغییر دهیم. او ادامه داد: متاسفانه صاحب‌منصبان اقتصادی هم این فضا را متوجه نمی‌شوند و در نهایت می‌بینیم که بیشتر منابع کشور در این بخش محدود شده است. شکسته شدن این قالب ذهنی باعث می‌شود راه‌های جدیدی باز شود و ما بتوانیم به جلو پیش برویم. این در حالی است که متاسفانه این بحث در فضای اجرایی و عملیاتی خیلی جدی گرفته نمی‌شود. حتی اگر بنا است تمرکز ویژه‌ای بر بخش مسکن داشته باشیم نباید مطالبه رونق اقتصادی را از این بخش داشته باشیم و اهداف دیگر را دنبال نکنیم. به این ترتیب نگاه کردن به بخش مسکن به عنوان سرمایه یک اشکال اساسی دارد؛ اینکه به بانک مسکن به عنوان سرمایه نگاه و رونق ایجاد شود باید یک بار برای همیشه حل شود. رونق تولید با افزایش درآمد سرانه محمد جعفر برکتین، عضو اتاق بازرگانی اصفهان در گفت‌وگو با صمت بیان کرد: رشد بخش مسکن به عواملی وابسته است که تا ما آنها را پیگری نکنیم نمی‌توانیم شاهد رشد در اقتصاد کشور باشیم. او با تاکید بر اینکه تا توان خرید مردم بالا نرود رشد مسکن هم اتفاق نمی‌افتد ادامه داد: خرید مسکن به توان خرید و درآمد مردم مرتبط است. امروز کسی با حقوق یک میلیون و دو میلیون چگونه می‌تواند مسکن تهیه کند؟! برکتین با اشاره به وضعیت مسکن در طول انقلاب اسلامی اظهار کرد: از اول انقلاب اسلامی تا کنون قیمت زمین و مسکن چندین برابر شده و نرخ دلار 600 برابر رشد کرده، در صورتی که حقوق مردم به آن اندازه بالا نرفته است، بنابراین با مقایسه قیمت زمین و مسکن از سال 57 تا امروز و بررسی‌ کف درآمد مردم به جدولی می‌رسیم که علت رکود مسکن را می‌توان در آن پیدا کرد. مسئله این است که با اینکه مسکن یکی از نیازهای ابتدایی زندگی است اما همه نمی‌توانند آن را بخرند. این عضو اتاق بازرگانی با اشاره به اهمیت رشد اشتغالزایی و تاثیر آن بر قدرت خرید مردم اظهار کرد: چند سال است که ما می‌خواهیم رشد مسکن داشته باشیم و به‌دنبال آن بقیه کارها راه بیفتد اما وقتی توان خرید نداریم چطور می‌توانیم به این مهم برسیم؟ به این ترتیب تا سطح درآمد سرانه کشور را بالا نبریم، رونقی را هم نخواهیم دید و هیچ اتفاقی در کشور به سرانجام نخواهد رسید. او با تاکید بر لزوم حل مشکل قدرت خرید مردم گفت: کسانی که پول دارند مسکن گران می‌خرند و آنچه توده مردم می‌خواهند بخرند، توان خریدش را ندارند درنتیجه رشدی هم اتفاق نمی‌افتد. اگر وضعیت ایران را با اروپا مقایسه کنیم می‌بینیم که وضع مسکن آنها مثل ما نیست و اتفاقا اقتصادشان هم با رشد روبه‌رو است. برکتین با اشاره به انتظارات از دولت گفت: نخستین گام دولت برای افزایش توان خرید مردم اشتغال است. این در حالی است که ما کل اشتغال و توان مالی کشور را روی واردات گذاشته‌ایم. وقتی واردات انجام می‌شود، دیگر گردش پول داخلی اتفاق نمی‌افتد و کم‌کم همه چیز در کشور وارداتی می‌شود. متاسفانه ما همه منابع‌مان را برای واردات هزینه کرده‌ایم. وقتی در مقابل این همه نفت صادر می‌کنیم و با درآمد آن را وارد می‌کنیم در نتیجه اشتغالی هم ایجاد نمی‌شود و در نهایت هیچ درآمدی نیست و نمی‌تواند گردش خریدی هم شکل بگیرد. کلام آخر به نظر می‌رسد با ناپایدار بودن دوره رونق مسکن، نمی‌توان از این بخش انتظار ایفای نقش پیشران اقتصادی را داشت. نفس اعلام رکود یا شکست در بازار مسکن را نباید ناپسند و نامطلوب دانست، بلکه باید شرایط حقیقی این بازار را اعلام کرد و اگر در دوره رکود قرار داریم، بدانیم که این وضعیت پاسخ حقیقی به شرایط بیرونی است. افزایش قیمت مسکن و در نتیجه هجوم سرمایه‌گذاران و سازندگان به این عرصه در نهایت با کاهش تقاضای مسکن به دلیل کاهش درآمدهای عمومی و انباشت عرضه مسکن روبه‌رو می‌شود. در ادامه چون سمت تقاضا قدرت کافی برای خرید ندارد، رکود مسکن عمیق‌تر می‌شود، از این رو برای فرار از معضل مسکن و کاهش وابستگی به آن باید مثل کشورهای موفق دنیا بر تولید و اشتغال تاکید کرد.