تامین مالی اسلامی با اوراق قرضه

بازار کشور به جای اینکه سرمایه‌محور باشد بیشتر بانک‌محور است و بازار پول یا همان بازار بانکی به دلیل قدمتی که دارد از قدرت بیشتری هم برخوردار است.

به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: از آنجا که کشور ما اسلامی است برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند نظام‌های مالی کشور شامل بانکداری، بازار سرمایه و تامین مالی همه باید براساس قوانین دینی باشد تا بتوانیم این نظام مالی را گسترش دهیم. به دلیل ضرورت داشتن بانکداری اسلامی برخی کارشناسان که وجهه مذهبی داشته و از مسائل مالی سررشته دارند معتقدند نظام مالی و بانکداری اسلامی باید بدون ربا باشد، از این رو پیشنهاد می‌دهند از اوراق قرضه به‌جای اوراق مشارکت استفاده شود، چون این اوراق متاثر از کاهش یا افزایش نرخ سود بانکی است. به‌نظر می‌رسد، درحال‌حاضر برخی شیوه‌های تامین مالی از طریق صکوک بیشتر در حال شکل‌گیری باشد. صکوک اجاره با بیشترین کاربرد صکوک واژه عربی صک یا چک و یکی از شیوه‌های تامین مالی اسلامی است. در شیوه تامین مالی عادی اگر بخواهید پولی که قرض گرفته‌اید را به مقدار بیشتری پس دهید، از نظر روش تامین مالی اسلامی پذیرفته نیست.فرخ پوربیژن کارشناس بازار سرمایه و استاد دانشگاه از اوراق صکوک، مرابحه، اجاره و استصناع به‌عنوان روش‌هایی نام‌برد که در پروژه‌های عمرانی استفاده شده و سرمایه‌گذار را در سود شریک می‌کند. وی افزود: برای تبادل با کشورهای اسلامی ضرورت دارد تا ایران نیز به روش‌های بانکداری اسلامی به‌طور جدی بپردازد. باتوجه به اینکه استفاده از این روش در کشور در حال افزایش است، اما درحال‌حاضر بیشترین کاربرد صکوک در کشور، صکوک اجاره است، بنابراین ضرورت دارد که ارتباط بین دو حوزه مالی و فقهی بیشتر شود. این کارشناس امور بانکی، تاکید کرد: این درحالی است که استفاده از صکوک استصناع بعد از اجاره نیز در حال گسترش است اما به سرعت بیشتری نیاز دارد. پوربیژن درباره ارتباط نرخ سود بانکی با تامین مالی از طریق صکوک گفت: اگر نرخ سود بانکی کاهش پیدا کند، تامین مالی‌کننده به سمت تامین مالی از صکوک رفته و اگر در این روش سود بیشتری نیز نصیب شود از نظر فقه شرعی ایرادی ندارد. به این دلیل که از نظر فقهی، سود مشارکت دریافت می‌شود. به طور نمونه بابت قرارداد استصناع، ۲۰ درصد سود مقرر شده است، اما به دلیل تورم و افزایش نرخ ملک، پروژه سود بیشتری کرده و سرمایه‌گذار سود بیشتری می‌گیرد.وی افزود: براین اساس از نظر بانکداری اسلامی، سود ثابت وجهه خوبی ندارد اما اگر سود به دلیل مشارکت باشد و پروژه بازدهی بیشتری داشته باشد مشکلی ندارد. به گفته این کارشناس و فعال بازار پول و سرمایه، در چند سال گذشته به دلیل شرایط تورمی و سیاست انقباضی، نرخ‌های بهره افزایش یافت و پول از جامعه جمع شد، تورم کاهش یافته و پایین آمد؛ اما درحال‌حاضر درست برعکس این قضیه، براساس پیش گرفتن سیاست انبساطی، پول بیشتری در دست مردم قرار می‌گیرد تا جامعه بتواند پیشرفت کند. مشارکت در زیان احتمالی این کارشناس امور بانکی از زاویه‌های دیگری تامین مالی اسلامی را بررسی کرد و درباره بازخورد این روش در بازارهای مالی دنیا، گفت: سیاستگذاران همواره به‌دنبال راهکاری برای تقویت واسطه‌گری‌های مالی که ازسوی بانک‌ها و موسسه‌های غیربانکی شکل می‌گیرد، هستند. براین اساس هدف اصلی، بررسی و شناسایی محرک ایجاد مخرب‌ترین بحران مالی قرن و در نتیجه ایجاد یک نظام مالی باثبات‌تر و فراگیر در جهت توسعه و رشد اقتصادی است. پوربیژن افزود: تامین مالی اسلامی ویژگی‌های متعددی دارد که سازگار با این هدف است. تامین مالی اسلامی آن دسته از خدمات مالی است که با فقه و شریعت اسلامی سازگار است و مواردی مانند قمار، سفته‌بازی، بهره و... را ممنوع کرده است. درواقع اساس تامین مالی اسلامی بر رفتار عادلانه و حفظ قداست قراردادها است.وی افزود: از آنجا که کلید اصلی تامین مالی اسلامی مشارکت طرفین قرارداد در سود و زیان پروژه‌ها و وام‌های مالی است، بنابراین این اصول، نوید حمایت از ثبات مالی را می‌دهد. به گفته این استاد دانشگاه، تامین مالی اسلامی از ظرفیت عملکرد مهمی در جهت ثبات و ترویج برخوردار است و با توجه به اینکه از سرمایه‌گذاران خواسته می‌شود در زیان احتمالی وام‌ها شریک شوند، بنابراین اهرم مالی کمتر و انگیزه بیشتری برای مدیریت ریسک‌های بزرگ‌تر به‌وجود می‌آید. ازسوی دیگر، این ویژگی تقسیم ریسک به اطمینان از صحت عملکرد موسسه‌های مالی خصوصی و منع رونق انواع وام‌دهی و ایجاد حباب در املاک و مستغلات که پیشامدهای بحران مالی جهانی بودند، کمک بسزایی می‌کند. وی افزود: براین اساس، تمرکز بر سرمایه‌گذاری دارایی‌محور و تقسیم ریسک تامین مالی در این روش، امکان دسترسی شرکت‌های کوچک و متوسط به منابع مالی به‌منظور حمایت از رشد فراگیر آنان و تامین مالی پروژه‌های زیربنایی در مقیاس بزرگ را به‌وجود می‌آورد. به گفته این کارشناس امور بانکی، سرمایه‌گذارانی که در تامین مالی پروژه‌های ساخت‌وساز جاده‌ها، پل‌سازی و پروژه‌های مشابه مشارکت کرده‌اند، بازده سرمایه‌گذاری‌های خود را تا زمان سررسید پروژه‌ها دریافت می‌کنند. درنهایت خدمات مالی اسلامی وعده بهبود گنجایش مالی برای تعداد زیادی از مسلمانان که فقط تمایل به استفاده از خدمات بانکی اسلامی دارند را داده است.