پنجشنبه ۱۲ اکتبر (۲۰ مهر) جمعی از مخالفان ترامپ و لغو برجام در برابر کاخ سفید تظاهرات کردند تا حمایت خود را از برجام، ایران و دیپلماسی نشان دهند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: آنها با پارچهنوشتههایی از دولت امریکا خواستند وارد جنگ با ایران نشود و برجام را هم پاره نکند. درواقع ترامپ نه تنها از خارج از مرزهای امریکا بلکه در نزدیکیهای محل کار خود نیز با مخالفتهای جدی روبهرو شد تا سرانجام جمعه شب به وقت ایران کاری جز دادن اختیار برجام به کنگره از دستش برنیاید. او سرانجام پس از ماهها رضایت داد تا نظر مستقیم خود را درباره توافق هستهای ایران و ۶ قدرت جهانی که به نام برنامه جامع اقدام مشترک یا برجام شناخته میشود، اعلام کند. او جمعه شب به وقت تهران در سخنانی با حمله به برجام گفت که آن را تایید نمیکند اما برخلاف تمام تهدیدهای یک سال و چند ماه گذشتهاش از این توافق خارج نشد تا مشخص شود که زور یک نفر به تنهایی به یک قرارداد بینالمللی نمیرسد حتی اگر این یک نفر رئیسجمهور امریکا باشد. او در سخنان خود گفت که پایبندی ایران به برجام را تایید نمیکند اما از توافق خارج نشد تا سرنوشت برجام در دست کنگره قرار گیرد؛ کنگرهای که در تمام ماههای گذشته تلاش کرد رئیسجمهور را به ماندن در برجام و بر هم نزدن توافق قانع کند. ترامپ در این سخنرانی از همه چیز صحبت کرد و با بازخوانی تاریخ سراغ تحریف جغرافیا هم رفت و با به کار بردن واژه مجعول خلیج عربی به جای خلیجفارس ایرانیان زیادی را در سراسر جهان به واکنش واداشت. رسانههای دنیا بهویژه امریکاییها نیز در واکنش به سخنان ترامپ هرکدام تحلیل خود را درباره این سخنان نوشتند. نیویورک تایمز: سخنان ترامپ تحریف و اغراق بود نیویورک تایمز در تحلیلی نوشت: ماهها بود که رئیسجمهور ترامپ از آرزوی خود برای پاره کردن توافقنامهای میگفت که در زمان ریاستجمهوری باراک اوباما بهدست آمد. او بدون توقف در کمپینهای انتخاباتی از این موضوع حرف میزد. براساس قانون امریکا، رئیسجمهوری هر ۹۰ روز یک بار باید تعلیق تحریمهای هستهای ایران را تمدید کند؛ کاری که آقای ترامپ تاکنون انجام داده است. به نوشته این روزنامه حتی دشمنی ترامپ با حقیقت هم نمیتواند این واقعیت را زیر ابر پنهان کند که ایران در تمام طول این مدت به تعهدات خویش پایبند بوده است؛ چیزی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نزدیکترین متحدان اروپایی امریکا و جامعه اطلاعاتی امریکا همگی آن را تایید کردهاند. خود آقای ترامپ نیز نه یک بار که ۲ بار پای تمدید تعلیق تحریمهای ایران را امضا کرده چراکه متوجه شده قراردادی که آن را بارها «بدترین در تاریخ امریکا» و «خجالتآور» خوانده راه خود را میرود. نیویورک تایمز با اشاره به سخنان جمعهشب ترامپ که بیان تاریخچهای از روابط ایران و امریکا، ازگروگانگیری سال ۱۹۷۹ میلادی (۱۳۵۸) تا بحرانهای امروز بود، تاریخچه این روابط را دلایلی موجه برای رد حق ایران در دستیابی به سلاح هستهای دانست. نقطه ابهامآمیز ماجرا به نوشته نیویورک تایمز درست همینجاست که از اساس قرار نیست ایران به سلاح هستهای دست یابد. ترامپ برای پاک کردن این نقطه ابهام دست به دامان تحریف و اغراق در سخنان خود شد و با ایجاد یک استاندارد بهطورکامل ذهنی تلاش کرد اینگونه القا کند که اقدامات هستهای ایران برای تایید تعلیق تحریمها کافی نیست. به نوشته تحلیلگر نیویورک تایمز روایت دروغین آقای ترامپ از آنجا شروع شد که گفت اوباما درست در لحظهای که قرار بود حکومت جمهوری اسلامی فروپاشیده شود، تحریمها را لغو کرد. این درحالی است که موضوع بهطور کامل برعکس است و تحریمها باعث شدند که طرفین پای میز مذاکره بنشینند. سیانان: پایان باز برجام شبکه تلویزیونی سیانان نیز در تحلیلی درباره سخنان جمعه ترامپ نوشت: سخنرانی رئیسجمهور دونالد ترامپ درباره برجام و فعالیتهای تهران در منطقه نشاندهنده یک رویکرد سختگیرانه با اهدافی در بهترین حالت نامشخص و به احتمال زیاد غیرواقعی است. در بخش دیگری از این تحلیل آمده است: بهنظر میرسد که ترامپ از کنگره میخواهد معاهده جدیدی را بهتصویب برساند؛ چیزی که ایران هرگز آن را نخواهد پذیرفت، اروپاییها را به سمت اتحاد با ایران و دور شدن از امریکا خواهد برد و ایران را از طریق تحریم سپاه پاسداران و قرار دادن این نهاد در فهرست گروههای تروریستی زیر فشار خواهد گذاشت اما موضوع این است که هیچکدام از این گمانهها به احتمال بسیار زیاد اتفاق نخواهد افتاد. درواقع با پایان بازی که دونالد ترامپ در سخنرانی خود گذاشت، فاز رقابتی و قابل احترام در روابط ایران و امریکا را تضمین کرد. سیانان اینطور نتیجه میگیرد: روشن است که تیم امنیت ملی رئیسجمهوری امریکا در تمام این مدت تلاش میکردند امریکا را برای جلوگیری از هرگونه دامن زدن به بحران با متحدان این کشور و البته تهران در توافق نگه دارند چون امریکاییها بحران کرهشمالی را هم هنوز نتوانستهاند حل کنند. سیانان در بخش دیگری از تحلیل خود به شخصیت ترامپ و رویکرد جدید شخصی آقای رئیسجمهور تاجرپیشه اشاره میکند که به شخصیت او برمیگردد و از ابتدای ورود به کاخ سفید بارها از این رویکرد استفاده کرده است. رئیسجمهوری امریکا از توافق ترانس پاسیفیک یا دو سوی اقیانوس اطلس و توافق آب و هوایی پاریس خارج شد، در بحرانهای مهاجرتی و دیوار مکزیک راه خود را رفت و باعث شد این پرسش پیشآید که این اقدامات تا چه اندازه واقعگرایانه و به نفع منافع ملی امریکاست. سیانان در پایان تحلیل خود چنین نتیجه میگیرد که راهبرد ترامپ به شفافیت گل و لای است. تمام کردن مسئله برجام با پایان باز و بدون داشتن یک طرح منسجم باعث شده کسی نداند بهطور دقیق چه اتفاقی خواهد افتاد. رویترز: دفاع ترامپ از برجام خبرگزاری رویترز واکنش رئیسجهور امریکا را دفاع و حمایت از توافقنامه هستهای در چرخشی آشکار دانست. این خبرگزاری سخنان ترامپ را یک تغییر عمده سیاست نامید. رویترز در تحلیل خود سخنان و حرکت ترامپ را همراستا با رویکرد «نخست امریکا» در برابر توافقنامههای بینالمللی که جهانبینی اصلی این رئیسجمهوری بهشمار میآید، ارزیابی کرد؛ رویکردی که باعث بیرون آمدن امریکا از توافق اقلیمی پاریس و ترانس پاسیفیک شد. رویترز با اشاره به اینکه ترامپ تصمیم درباره توافق هستهای با ایران را به کنگره واگذار کرد نوشت: درحالیکه ترامپ امریکا را از برجام خارج نکرد به کنگره ۶۰ روز فرصت داد درباره اعمال دوباره تحریمهای اقتصادی بر تهران که پس از این توافق برداشته شده بودند، تصمیم بگیرد. به نوشته رویترز اگر کنگره تحریمها را دوباره اعمال کند در واقع امریکا توافق را نقض کرده است و این احتمال وجود دارد که قرارداد از بین برود اما اگر قانونگذاران هیچ اقدام خاصی انجام ندهند توافق پابرجا خواهد ماند. تایم: سرنوشت برجام در دست کنگره مجله تایم نیز در تحلیل خود نوشت که ترامپ تصمیمی که مدتها با آن روبهرو بود را به کنگره واگذار کرد و این در حالی است که دولت ترامپ بهدنبال رفع نگرانیهای خود درباره ایران در زمینههایی چون سوریه، عراق و یمن است. تایم در بخشی از تحلیل خود نوشت: تصمیم ترامپ به تهدید پاره کردن برجام پایان داد و انتظار این است که قانونگذاران تحریمهای دوبارهای را بر ایران تحمیل نکنند اما نااطمینانی که این قرارداد بهوجود آورد و تصمیم قطعی که درباره آن گرفته نشد، میتواند برای سیاست خارجی امریکا با ایران پیامدهایی را داشته باشد؛ آنهم در شرایطی که امریکاییها به دنبال حل دیپلماتیک برنامه هستهای کرهشمالی هستند. تایم نوشت: دولت ترامپ از رویکرد خود در همکاری با کنگره درباره قانون بازنگری در توافق هستهای دفاع میکند. کاخ سفید حمایت خود را از کار کنگره برای بازنگری اعلام کرده و گفته میشود اگر در طول یک سال امریکاییها به این نتیجه برسند که ایران توانایی هستهای بهدست آورده، کنگره میتواند تحریمها را اعمال کند. حال آنکه منتقدان میگویند این در واقع خروج یکطرفه امریکا از برجام است که ایران آن را نمیپذیرد. بلومبرگ: بالا بودن خطر شکست راهبرد ترامپ در برابر ایران شبکه خبری بلومبرگ نیز در تحلیل خود از بالا بودن احتمال شکست راهبرد دونالد ترامپ در برابر ایران سخن گفت. به گفته این شبکه تلویزیونی راهبردی که ترامپ برای توافق هستهای در نظر گرفته و در آن بهدنبال عوض کردن مجموعهای از شرایط است در واقع به شرط و شروط بسیار زیادی نیاز دارد تا واقعی شود. بلومبرگ بزرگترین چالش پیشروی ترامپ را همراه کردن متحدان امریکا با این طرح و نظر میداند و به این نکته اشاره میکند که اروپاییها تمایل چندانی به این کار نشان ندادهاند؛ همانطور که فدریکا موگیرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پس از پایان سخنان ترامپ قاطعانه از برجام حمایت کرد. بلومبرگ این را هم در تحلیل خود گفت که متحدان اروپایی امریکا میتوانند به ایران، روسیه و چین در جهت پیشبرد توافق کمک کنند و بدون در نظر گرفتن امریکا به کار خود ادامه دهند. مردم جهان: با ایران نجنگید در حالی که سخنان جمعه ترامپ در رسانههای جهان بازتاب زیادی داشت یک روز پیش از این سخنرانی جمعی از هواداران برجام در برابر کاخ سفید تجمع کرده و خواهان حفظ برجام شدند. تریتا پارسی، رئیس شورای ملی ایرانیان امریکا (نایاک) در یک سخنرانی خواستار ادامه دیپلماسی با ایران شد. همچنین آلن لونثا، عضو کنگره امریکا از توافق هستهای حمایت کرد و گفت که ترامپ نباید آن را باطل کند. تظاهرکنندگان با گرفتن پارچهنوشتههایی خواهان صلح و وارد جنگ نشدن با ایران شدند. اینها علاوه بر تمامی حمایتهایی است که رهبران جهان در تمام طول این مدت از برجام کردند و آن را نمونهای از دیپلماسی موفق خواندند. بههرحال توافق برجام همچنان پایدار است و سران کشورهای جهان بارها از آن حمایت کردهاند. حتی آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان برجام را الگویی برای حل معضل کرهشمالی دانسته بود از این رو بعید به نظر میرسد که سران جهان بهسادگی از تعهد خود به برنامه جامع اقدام مشترک دست بکشند.
