برخی کارشناسان معتقدند نحوه اداره فرودگاهها از نظر برقراری سیاست تجاریسازی و خصوصیسازی، از سالها پیش در بخشهای مختلف جهان تغییر کرده و در نتیجه، امروز بهطور تقریبی اداره متمرکز فرودگاهها و مدیریت دولتی در حال منسوخ شدن است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، علیرضا منظری، معاون پیشین سازمان هواپیمایی کشوری در گفتوگو با «گسترشتجارت» در واکنش به طرح واگذاری فرودگاهها به شهرداری و استانداریها اظهار کرد: اداره دولتی و متمرکز فرودگاهها در حال از بین رفتن است، زیرا با مدیریت دولتی و متمرکز، امکان تجاریسازی فرودگاهها وجود ندارد.
به گفته وی، درحالحاضر فرودگاههای ما، یک ستاد مرکزی و تعداد زیادی نیرویانسانی دارند که هزینههای جاری بالایی به آنها تحمیل میکند. بهدلیل همین شرایط، امکان تصمیمگیری از مدیران فرودگاهها سلب شده و مقامات بالاتر نیز امکان مدیریت مناسب فرودگاهها را ندارند. به همین دلیل، مدیر فرودگاه با توجه به نداشتن اختیارات کافی، پاسخگو نبوده و بهمنظور پیشبرد توسعه منطقهای و محلی، بیشتر زمان مقامات فرودگاههای استانی به توجیه مدیران مرکزنشین شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی میگذرد.
این کارشناس ادامه داد: اداره متمرکز و دولتی فرودگاهها موجب میشود بودجهها و اعتبارات عمومی کشور، بیشتر صرف هزینههای جاری و ستادی شود و بودجه بخشهای دیگر از جمله ایمنی و تجهیزات هوانوردی کاهش یابد. درواقع بودجه بهعنوان عاملی برای حفظ مدیریتهای ستاد مرکزی استفاده میشود؛ بدون اینکه طرح جامع و تفصیلی فرودگاهها و رعایت موازنه عرضه و تقاضا در ارائه خدمات در نظر گرفته شود.
برونسپاری فرودگاهها در سایر کشورها
منظری در توضیح وضعیت برونسپاری فرودگاهها در کشورهای دیگر اظهار کرد: امروز مالکیت فرودگاهها از تمرکز خارج شده و در بیشتر کشورها، فرودگاهها در اختیار مقامات محلی مانند استانداریها، شهرداریها یا شوراهای شهر قرار گرفته و آنها نیز مدیریت فرودگاهها را به شرکتها و موسسههای خصوصی یا عمومی غیردولتی تخصصی واگذار کردهاند و در بیشتر موارد، این فرودگاهها به شکل مشارکت عمومی- خصوصی مدیریت میشوند تا از این طریق، سیاست تجاریسازی و خصوصیسازی اعمال شود.
او ادامه داد: البته دولتها از محل درآمد حاصل از ارائه خدمات ناوبری هوایی یا سایر اعتبارات عمومی از سوی سازمان هواپیمایی کشوری به فرودگاهها در مناطق مختلف با شرایط معین در زمینه حفظ ایمنی و خرید و نصب تجهیزات ناوبری هوایی کمک میکنند.
معاون پیشین سازمان هواپیمایی کشوری معتقد است طرح شرکت فرودگاهها برای واگذاری فرودگاهها به استانداریها و شهرداریها، اگر در حد طرح نماند و عملیاتی شود، تصمیمی منطقی و قابلتوجه است. به گفته وی، این اقدام میتواند تحولی جدی در زمینه ارائه خدمات باکیفیت، تجاریسازی فرودگاهها، تمرکزگرایی، کاهش هزینههای جاری و کوچکسازی دولت به لحاظ حذف بسیاری از بخشهای ستادی در برداشته باشد.
شرط موفقیت طرح
آنطور که منظری تاکید میکند، در راستای اجرای این طرح، در گام نخست باید مالکیت فرودگاهها به مقامات و نهادهای استانی یا محلی واگذار و امکان تصمیمگیری در باره مدیریت فرودگاهها به آنها داده شود تا بتوانند از خدمات شرکتهای مدیریت فرودگاهی بخش خصوصی بهرهمند شوند. از سوی دیگر لازم است بودجه عمومی و مازاد حاصل از درآمد ناوبری هوایی در اختیار سازمان هواپیمایی کشوری قرار گیرد تا بر مبنای طرح جامع و نیاز فرودگاهها به تجهیزات ناوبری هوایی توزیع شود. نکته مهم در این زمینه آن است که شرکت فرودگاهها به میزان واگذاری فرودگاهها به مقامات استانی، واحدهای ستادی را حذف کرده و در زمینه کوچکسازی و کاهش هزینههای جاری اقدام کند. به گفته این کارشناس، با اجرای این طرح، زمینه ایجاد شرکتهای مدیریت فرودگاهی در چارچوب مقررات سازمان هواپیمایی کشوری فراهم شده و دولت میتواند از فعالیت آنها حمایت کند. او معتقد است مهمترین نکتهای که باید در اجرای این طرح مدنظر قرار گیرد این است که هنگام طراحی، تفکر دولتی، انحصاری و متمرکز مدیران حذف شود تا بتوانند با الگو گرفتن از تجربههای بینالمللی، این طرح را با موفقیت به اجرا درآورند.
