اتکا به درآمدهای نفتی از ویژگیهای بارز اقتصاد ایران به شمار میآید و این موضوعی غیرقابل انکار است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: همواره دولتها بخش قابلتوجهی از بودجه مورد نیازشان را از این محل تأمین میکنند و گویا توسعه بخشهای اقتصادی کشور بدون تکیه بر درآمدهای نفتی به امری غیرممکن و سخت تبدیل شده است، اما باید به این موضوع توجه داشت که منابع درآمدی از نفت نیز محدودیتهایی دارد و ممکن است روزی به پایان برسد. از این رو برای جلوگیری از بحرانهای احتمالی و آیندهنگری بهتر، باید تلاش شود تا راههای جایگزین دیگری برای افزایش درآمدهای کشور فراهم و از سایر ظرفیتهای موجود در کشور بهره گرفته شود. دراین بین یکی از روشهای مؤثر که از ظرفیت بالایی نیز در کشور برخوردار است؛ روش مالیاتستانی و کسب درآمد از این محل است. روشی که در سایر کشورها، برای کسب درآمد بر هر روش دیگری مقدمتر است و از سوی تمامی فعالان اقتصادی و جامعه مورد پذیرش قرار گرفته است. هرچند چند سالی است دولت مصمم است این طرح را در کشور پیاده کند و با افزایش درآمدهای مالیاتی، گامی در جهت کاهش وابستگی اقتصاد به درآمدهای نفتی بردارد، اما به هرحال در این باره موانع و مشکلاتی وجود دارد که بیش از هر اقدام دیگری باید رفع شود. پدیده فرار مالیاتی از جمله مهمترین دغدغههایی است که باعث کند شدن حرکت در این مسیر شده است. مسئولان سازمان امور مالیاتی کشور میگویند سالانه حدود ۱۳ تا ۳۰ میلیارد تومان فرار مالیاتی در کشور وجود دارد که باید جلوی آن گرفته شود. کارشناسان دراین باره معتقدند ضمن بستن راههای فرار مالیاتی باید برای بهرهگیری از ظرفیتهای مالیاتی در کشور؛ فرهنگسازیهای لازم در این زمینه انجام شود تا مردم به موضوع مالیات؛ به چشم یک هزینه اضافی نگاه نکنند و پرداخت مالیات یک اولویت تلقی شود، بهعبارتی؛ تمایل به پرداخت مالیات در کشور افزایش یابد. در مردم اعتماد ایجاد شود سیاوش غیبی از کارشناسان اقتصادی و صاحبنظر در این حوزه در این باره در گفتوگو با «گسترشتجارت»، با بیان اینکه برای توسعه درآمدهای مالیاتی ضمن سیاستهای کنترلی، باید فرهنگ پرداخت مالیات در جامعه گسترش یابد و این نیازمند اقدامات اساسی در این زمینه است، افزود: در باره بحث توسعه فرهنگ مالیاتی، این موضوع از چند جنبه قابل بررسی است. بخشی از فرهنگسازی به افراد جامعه برمیگردد؛ بخشی دیگر به نهادهای مالیاتی و بخشی هم به سازمانها و نهادهای غیر مالیاتی مرتبط است. وی ادامه داد: در حوزه فرهنگسازی ضمن اینکه باید جامعه را قانع کرد پرداخت مالیات میتواند مزیت و رفاه برایشان ایجاد کند، در همین زمینه باید نظامآموزشی، نظام دانشگاهی و سایر سازمانهای مرتبط، این فرهنگ را از ابتدای امر برای افراد جامعه تبیین کنند تا آگاهی لازم از موضوع مالیات و مزیتها و دستاوردهایی که میتواند ایجاد کند، وجود داشته باشد. این کارشناس در ادامه در کنار بحث فرهنگسازی، موضوع اعتمادسازی را مطرح کرد و یادآورشد: در کشور باید این احساس در مردم ایجاد شود که آبادانی و احساس رفاهی که میکنند اینها از درآمدهای حاصل شده از مالیات است. اگر جادهای توسعه مییابد؛ فضای سبزی گسترش پیدا میکند؛ طرح عمرانی به نتیجه میرسد، اشتغالزایی ایجاد میشود و بسیاری از موارد دیگر؛ تمامی اینها از مالیاتهایی است که در گذشته پرداخت شده و اینک حاصل و نتیجه آن را بهرهبرداری میکنند. به گفته غیبی، اگر این اعتمادسازی در بین افراد جامعه ایجاد شود و مردم خودشان را در آبادانی کشور شریک بدانند، بهطورقطع حس همکاری در مردم جامعه بیشتر تبلور خواهد کرد و مالیاتستانی با سهولت بیشتری انجام خواهد شد. این کارشناس معتقد است که در کشور ما ساختار بودجهای در چند سال گذشته بهگونهای بوده که بخش بیشتری از منابع به سمت بودجه جاری حرکت کرده است و بخش کمتری به سمت بخش عمرانی. این شرایط سبب شده این دیدگاه در ذهن افراد جامعه ایجاد شود که در حوزه عمرانی، اقدامات انجام شده کافی نبوده یا زمان طولانی برای به بهرهبرداری رسیدن طرحها صرف شده است، از این رو در پرداخت مالیات چندان خودشان را سهیم نمیدانند. غیبی ادامه داد: مردم باید بدانند خدمات متعددی که درحالحاضر در کشور در حال شکلگیری است یا انجام شده از همین درآمدهایی است که از بخش مالیات و سایر بخشها حاصل شده و نتیجه داده است، اما به هر حال برای اینکه نتیجه مطلوبتری حاصل شود، باید در حوزه فرهنگسازی اقدامات اساسیتری انجام شود و زمانی میتوانیم بگوییم در این زمینه موفق بودهایم که اظهارنامههای مالیاتی بیشتر و دقیقتری ارائه شده باشد. انجام طرحهای عمرانی برای مردم ملموس باشد سیدفرزاد هاشمی، یکی دیگر از کارشناسان اقتصادی دراین باره در گفتوگو با «گسترشتجارت»، ضمن تاکید بر بستن راههای فرار مالیاتی در کشور و اصلاح برخی قوانین و زیرساختها در این حوزه؛ بر موضوع فرهنگسازی در حوزه مالیاتستانی اشاره کرد و گفت: فرهنگسازی و آگاه کردن مردم، در باره پرداخت مالیات از عوامل مهمی است که میتواند زمینه رشد درآمدهای مالیاتی را در کشور افزایش دهد. او با بیان اینکه وقتی صحبت از فرهنگسازی میشود، موضوع فقط این نیست که مردم با مالیات و نحوه پرداخت مالیات آشنا شوند یا باید به آنها آموزش داده شود، افزود: به نظر من فرهنگ مالیاتستانی و افزایش درآمدهای مالیاتی در کشور، نیاز به اقدامات بیشتری دارد. به گفته او؛ دولتمردان و سیاستگذاران بخشهای مختلف باید اعتماد مردم را بهدست آورند به این صورت که اقداماتشان در حوزه عمرانی و آبادانی کشور که از طریق دریافت مالیات انجام شود؛ برای مردم ملموستر باشد و این اطمینان را به مردم بدهند که درآمدهای حاصل از مالیات صرف توسعه و آبادانی کشور میشود و این موضوعی است که به سود خود مردم خواهد بود. او با تاکید براینکه مردم باید بدانند پولهایی که بابت مالیات پرداخت میکنند، صرف چه چیزی میشود و در کجاها هزینه میشود، یادآورشد: بهطور قطع زمانی که مردم متوجه شوند منابعی که از این طریق پرداخت میکنند در نهایت سود خودشان خواهد بود و شرایط زندگیشان را بهبود خواهد داد، با تمایل و انگیزه بیشتری اقدام به پرداخت مالیاتی میکنند. این کارشناس اقتصادی بر این باور است که تسریع فرآیند فعالیتهایی که در حوزه عمرانی و آبادانی کشور میشود باید برای مردم قابل لمس باشد و پروژهها و طرحهایی که در دست ساخت است؛ در زمان مناسب به سرانجام برسد تا مردم بتوانند در زمان کوتاه از آن استفاده کنند. هاشمی با اشاره به این موضوع که در بحث مالیاتستانی؛ ایجاد اعتماد و فرهنگسازی دو اصل مهمی هستند که نسبت به عوامل دیگر ارجحترند، یادآورشد: از این رو با توجه به اهمیت این موضوع، باید تلاشها و اقدامات بیشتری انجام شود و سرعت کارها در توسعه و آبادانی کشور افزایش یابد. درچنین شرایطی این اطمینان حاصل خواهد شد که مردم و فعالان اقتصادی با لمس کردن توسعه اقتصاد کشور؛ راغبتر از گذشته؛ مالیاتشان را به موقع پرداخت کنند و دیگر نگاه هزینهای به موضوع مالیات نداشته باشند. به گفته این کارشناس، اگر این شرایط ایجاد شود؛ بهطور حتم دیگر نیاز به تبلیغات گسترده هم نخواهد بود، زیرا دیگر افراد جامعه به این نتیجه خواهند رسید که پرداخت مالیات؛ زمینه توسعه و بهبود شرایط را برای زندگی خودشان فراهم خواهد کرد. سخن آخر این موضوع بر کسی پوشیده نیست که افزایش درآمدهای مالیاتی در کشور میتواند به توسعه و رونق اقتصادی، عمران و آبادانی کشور و بهبود وضعیت رفاه جامعه بینجامد، آنهم در شرایطی که کسب درآمدهای نفتی نیز با محدودیتهایی روبهرو است و این ضرورت حرکت به سمت کسب درآمد از مالیات را حائز اهمیتتر میکند. اما در این زمینه و برای تحقق این هدف، آنطور که کارشناسان میگویند، نیاز است که با ایجاد شرایط و زیرساختهای لازم، مالیاتستانی در کشور نهادینه شود و گسترش یابد که در این زمینه ضمن کنترل و جلوگیری از فرار مالیاتی درکشور، باید روی بحث فرهنگسازی و آموزش و همچنین اعتمادسازی اقدامات بیشتری انجام شود.
