مدتی است که پولشویی، فضای کسب و کار ایران را دچار مشکل کرده است، به طوری که پولشویان از فرصتها استفاده کرده و در حوزه اصناف نیز در قالب فاکتورسازیها و روشهای دیگر تلاش میکنند که پولهای غیرقانونی و ناسالم را به پولی قانونی، موجه و مشروع تبدیل کنند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت:البته این عمل در برخی صنوف باتوجه به نوع فعالیتشان میتواند بیشتر بروز کند. مشاوران املاک، فروشندگان فرش دستباف و فروشندگان کالاهای عتیقه از جمله این صنوف هستند. برای جلوگیری از بروز و شیوع این پدیده در حوزه اصناف و همچنین حفظ سلامت اقتصاد کشور، مسئولان در وزارت صنعت، معدن و تجارت، شیوهنامه مبارزه با پولشویی در حوزه اصناف را صادر کردهاند تا با نظارت دقیقتر مانع از رواج پولشویی در واحدهای صنفی شوند. ضمن اینکه مسئولان اجرایی با هدف ایجاد شفافیت در اقتصاد ایران، گامهای موثری را در جهت مبارزه با پولشویی در دستور کار خود قرار دادهاند که یکی از اقدامات مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت برای آشناتر کردن واحدهای صنفی برای شناسایی پولشویان، آموزش واحدهای صنفی در قالب برگزاری کارگاههای آموزشی است. از منظر فعالان بازار، این آموزشها تاحدود زیادی توانسته در شناسایی پولشویان به اصناف کمک کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در باره وضعیت اصناف در رابطه با پدیده پولشویی و نحوه و فرآیند آموزش واحدهای صنفی در رابطه با بحث پولشویی پای صحبتهای جمشید گلپور، مشاور معاون امور اقتصادی و بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت نشستیم که نتیجه این گفتوگو با «گسترشتجارت» را در ادامه میخوانید: پدیده پولشویی در اقتصاد کلان به چه معناست و از چه زمانی مبارزه با این پدیده در حوزه اصناف شکل گرفت؟ لازم است پیش از آغاز بحث، تعریفی از پولشویی ارائه دهم تا اینگونه مخاطبان شما با این مفهوم بیشتر آشنا شوند. براساس مبانی علم اقتصاد، پولشویی برای توصیف فرآیندی مورد استفاده قرار میگیرد که در آن پولهای غیرقانونی یا کثیفی که حاصل فعالیتهای محرمانه مانند قاچاق مواد مخدر، قاچاق اسلحه و کالا، قاچاق انسان، رشوه، اخاذی، کلاهبرداری و... است، در چرخهای از فعالیتها و معاملات مالی و با گذر از مراحلی شسته شده و به عنوان پولی قانونی، موجه و مشروع جلوه داده شود. به عبارت دیگر پولشویی فرآیندی است که طی آن عواید و درآمدهای ناشی از فعالیتهای غیرقانونی، ظاهری قانونی به خود میگیرد و به چرخه اقتصاد رسمی وارد میشود. در پاسخ به این پرسش که تا چه میزان پولشویی در کشور رایج است، باید بگویم که مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم، چند سالی است که از سوی مسئولان کشور دنبال میشود، در واقع سابقه قانون شدن مبارزه با این پدیده به ۱۰ سال پیش بازمیگردد، به طوری که در این مدت شیوهنامه اجرایی آن نگاشته و به بانکها و سایر دستگاههای نظارتی ابلاغ شد. در حوزه اصناف نیز باوجود شیوهنامه اجرایی که صادر شد، اما اقدامات خاصی در این رابطه انجام نشد و این موضوع فقط در حد ابلاغ یک آییننامه باقی ماند. اما برای جبران این خلأ، مسئولان مربوط به این نتیجه رسیدند که لازم است برای آموزش صنوف در رابطه با این پدیده اقداماتی انجام شود که در همین راستا کلاسهای آموزشی برای روسای اتحادیهها و اعضای آنها برگزار شد تا در سایه این آموزشها واحدهای صنفی بر این موضوع اشراف پیدا کرده و راههای شناسایی پولشویان را فرا بگیرند. آموزش واحدهای صنفی برای مقابله با بروز چنین پدیدهای در امور اقتصادی خود را چگونه ارزیابی میکنید و فعالان صنفی در این باره چه نظری دارند؟ در این مدت، بسیاری از فعالان بازار و اصناف رضایت خود را از برگزاری کارگاههای آموزشی ابراز کردهاند. در این جلسات اطلاعات خوبی را توانستهایم به آنها منتقل کنیم، اما به هرحال، فقط برگزاری این کلاسها، در بحث مبارزه با پدیده پولشویی نمیتواند کارگشا باشد. در این راستا برای پر کردن خلأها، بحث برگزاری کارگاههای استانی پولشویی را در دستور کار قرار دادیم و از همه روسای اتحادیهها و اعضای اتحادیهها دعوت کردیم تا در این جلسات شرکت کنند. به نظر شما برگزاری کلاسهای آموزشی چقدر میتواند به عنوان راهکاری مناسب برای مبارزه با پولشویی درنظر گرفته شود؟ در مبارزه با پولشویی باید مسیرها برای سوءاستفاده پولشویان بسته شود و عرصه را بر آنها تنگ کرد. تاکنون مبارزه با پولشویی در کشور مغفول مانده است و باید از یک جایی این موضوع آغاز شود و اگر شفافیت به وجود آید، بخش خصوصی هم وارد عرصه مبارزه با پولشویی خواهد شد. پولشویی از جرایم بزرگی است که مدتی است با جدیت بیشتری با آن برخورد میشود و اگر مبارزه با این پدیده ادامه یابد این امر میتواند موجب جلوگیری از پولدار شدن یکشبه برخی از افراد و فرارهای مالیاتی شود. با توجه به حساسیت این موضوع و در راستای تلاش برای پاکسازی اقتصاد خرد از چنبره پولشویی و پولشویان، تمام فعالان صنفی برای کسب اطلاعات لازم و ارتقای آگاهی، موظف به حضور در این دورههای آموزشی هستند و براساس آییننامه داخلی، آن دسته از فعالان صنفی که در این دورههای آموزشی شرکت نکنند «متخلف» به شمار میروند و مجوز کسب آنها باطل خواهد شد. تمام این اقدامات در این راستا انجام میشود که اصناف باید با جدیت در مسیر مبارزه با پولشویی ورود کنند. البته با توجه به تمامی تاکیداتی که در این رابطه شده اما متاسفانه در برخی از استانها هنوز به این مهم توجه کافی نمیشود، از اینرو لازم است سازمانهای دولتی و خصوصی بیشتر با هم همراه شوند و برای مبارزه با پدیده پولشویی در اقتصاد ایران تلاش کنند. در حوزه اصناف پولشویان به کدام صنوف بیشتر توجه دارند؟ به عبارتی در کدامیک از صنوف این پدیده میتواند شیوع پیدا کند؟ در بخش اصناف ۵ صنف پرریسک وجود دارد که این صنوف عبارتند از مشاوران املاک، طلافروشان، فرش دستباف، نمایشگاهداران خودرو و کالاهای عتیقه. در این صنوف از آنجایی که در حجم بالایی پول جابهجا میشود احتمال اینکه پولشویان راحتتر به هدف خود برسند، وجود دارد. اصناف چگونه میتوانند فعالان این عرصه از اقتصاد (پولشویان) را شناسایی کنند؟ یعنی روشهایی که میتواند فعالان این بخش را در شناسایی پولشویان کمک کند، چه مواردی است؟ وظایف و تکالیف صنوف این است که در هنگام مشاهده یک معامله مشکوک آن را به دستگاههای نظارتی اعلام کنند. درواقع آنها موظف هستند که معاملات مشکوک بالای ۱۵ میلیونی را گزارش دهند. در آییننامه پولشویان هرجا که واحدهای صنفی احساس کردند رفتار و کردار معاملهکنندگان مشکوک بوده، موظف به اطلاعرسانی هستند و اگر شک آنها نیز بیدلیل بود هیچگاه زیر سوال نمیروند. اما ما به فعالان بازار توصیه میکنیم که با پولشویان رفتار عادی داشته باشند و اجازه دهند که معامله آنها انجام شود تا بتوان اینگونه آنها را شناسایی کرد. اما به هرحال باید تاکید کنم که شناسایی پولشویان برای افراد و فعالان صنفی کاری دشوار است، زیرا آنها برای جلب اعتماد افراد از شگردها و ترفندهای زیادی استفاده میکنند؛ به همین دلیل به آسانی قابل شناسایی نیستند. پولشویان برای جلو بردن کار خود از روشهای مختلفی استفاده میکنند، به همین دلیل باید با دقت بیشتری معاملات خود را جلو ببرند. منشا پولشویی، جرم است. در واقع باید جرمی اتفاق بیفتد تا درآمدی حاصل شود. هرگونه تخلف که منجر به درآمد شود، احتمال پولشویی در آن تقویت میشود. همانگونه که اشاره کردم، شگردهای آنها به حدی ماهرانه است که ردپایی از خود به جا نگذارند. پولشویان اموال خود را هیچگاه به نام خود و یا نزدیکان خود نمیکنند، زیرا این مسئله امکان رصد اموال آنها را آسان میکند. پولشویان تمام پولهای خود را در یک حساب نمیگذارند و به عبارتی پول خود را میشکنند و در چندین حساب خرد میکنند، به همین دلیل به واحدهای صنفی این هشدار را دادهایم که حتما از مشتریان خود بخواهند که معاملاتشان را با کارت بانکی انجام دهند و اگر شخصی از انجام آن تمرد کرد واحد صنفی موظف به اعلام گزارش به دستگاههای نظارتی است. نظام بانکی تا چه میزان میتواند در شناسایی پولشویان به دستگاههای نظارتی کمک کند؟ نظام بانکی توانایی شناسایی تمام سپردههایی که پول قابلتوجه در آن جابهجا میشود را ندارد. گاهی معاملات آنها کاغذی نیست و پولی در این میان رد و بدل نمیشود، به این معنا که متخلف به طرف معامله خود، تاکید میکند که به جای دادن پول نقد به او ملک و یا خودروهای لوکس بدهد، به همین دلیل نظام بانکی در این میان نقش چندانی ندارد. البته در تمام دنیا اگر منشا پول مشخص نباشد، آن را بلوکه میکنند. به عقیده برخی از کارشناسان و فعالان اقتصادی؛ قوانین بازدارندهای که درحالحاضر برای مبارزه با پولشویی وجود دارد، از کارآمدی لازم برخوردار نیست. ارزیابی شما از این قوانین چیست؟ متاسفانه قانون مبارزه با پولشویی اثرات بازدارنده لازم را ندارد. طبق قانون، شخص خاطی بعد از شناسایی باید جریمه پرداخت کند. این در حالی است که چنین بازدارندههایی در قانون برای پولشویان در نظر گرفته نشده است. در گذشته اشخاصی که اقدام به پرداخت مالیات نمیکردند، حبس نمیشدند اما امروز برای این مجرمان، مجازاتهایی در نظر میگیرند و مسئله تاحدود زیادی باعث کاهش جرائم شده است. البته باید تاکید کنم که در تمام دنیا قوانین دقیقی برای مبارزه با پولشویان در نظر گرفته شده است و اگر در ایران نیز برای متخلفان مجازاتهای مشخصی لحاظ شود بدون تردید باعث کاهش این جرائم خواهد شد. البته باید به این نکته هم اشاره کنم، یکی از اهدافی که برای مبارزه با پدیده پولشویی، این اقدام را از اصناف آغاز کردیم این بود که دنبال کردن کار پولشویان در اصناف بسیار دشوار است چراکه دستگاههای نظارتی در این بخش قوی عمل نکردهاند. ما در نظامهای الکترونیکی خلأ بسیار زیادی داریم و باید ملکها را شناسنامهدار کنیم اما متاسفانه چنین سامانهای در کشور وجود ندارد.
فعالیت پولشویان چه آسیبی به بدنه اقتصاد وارد میکند؟ پولشویان افراد متخلفی هستند و ادامه فعالیت آنها به نظام سیاسی و اقتصادی کشور نیز آسیب وارد میکند. ما در پی این مهم هستیم که دیگر اصناف محل امنی برای پولشویان نباشد. خوشبختانه اصناف ما بسیار منطقی هستند و با دستگاههای نظارتی همکاری لازم را دارند و اگر واحدی بخواهد به این همراهی ادامه ندهد پروانه کسب و کار او باطل خواهد شد. این موضوع باید نهادینه شود که لازمه داشتن یک اقتصاد پایدار، مبارزه با پولشویی است. بنابراین اگر این مسیر را دنبال کنیم یک اقتصاد پاک خواهیم داشت. من امیدوارم مبارزه با پولشویی همینگونه ادامه پیدا کند زیرا ادامه این مسیر ما را به نتایج آن امیدوار کرده است.
