براساس آمارهای گمرک، در ۵ ماه نخست سال۱۳۹۶، چین در صدر مقاصد صادراتی و مبادی وارداتی ایران قرار داشته است، به نحوی که ایران ۳/۷میلیارد دلار کالا به این کشور صادر و در مقابل ۴/۷ میلیارد دلار کالا نیز وارد کرده است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت:در فهرست ۵ مقصد عمده صادراتی ایران در ۵ ماه سال ۱۳۹۶، عراق، امارات متحده عربی، جمهوری کره و هند پس از چین، به ترتیب در ردههای بعدی قرار دارند. به جز چین و عراق، صادرات ایران به ۳ کشور دیگر، نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۵ با افت ارزشی مواجه بوده است. از فروردین تا مرداد امسال، ۲میلیارد و ۶۱۱ میلیون دلار کالا از ایران به عراق صادر شد که این رقم در مدت مشابه سال ۱۳۹۵، حدود ۲میلیارد و ۴۸۵ میلیون دلار بود. این آمار حاکی از رشد ۶درصدی است که البته کاهش ۹درصدی در وزن را هم نشان میدهد. عراق کشور ویران شدهای است که بازار داغی دارد و بسیاری از کشورها را جذب خود کرده است، به نحوی که به گفته رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق، این کشور همسایه تا ۱۵ سال دیگر هم ظرفیت جذب سرمایه و کالا و خدمات را دارد، فقط باید کمی پشتیبانی عملیاتی برای ورود به این بازار داشت. بازار عراق هرچند در گذشته در تصاحب ایران و ترکیه بود اما کشورهای بسیاری در حال برنامهریزی برای گرفتن سهم خود در این بازار هستند؛ این موضوع در دیدارهای مقامات ارشد کشورهایی چون انگلستان، فرانسه، مصر و... با مسئولان عراق به خوبی قابللمس است. ارزش ۲۰ میلیارد دلاری عراق برای ایران براساس گزارش بانک جهانی قرار است تا سال آینده میلادی حدود ۲/۲ میلیارد دلار از این بانک به عراق وام داده شود که تاکنون حدود ۱/۵ میلیارد آن پرداخت شده و ۶۱۸/۷ میلیون دلار آن باقی مانده است. در نتیجه نکته مهم و حائزاهمیت این است که عراق به کلی رویکرد تجاری خود را تغییر داده و به جای واردکننده صرف قرار است منافعی را بیش از اینها نصیب کشور خود کند تا با سرعت بیشتری به توسعه و آبادانی برسد. رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق با بیان اینکه عراق، بازار قوی و مناسب برای فعالیتهای حوزههای اقتصادی ایران است، اظهار کرد: بازار عراق تا ۱۵ سال دیگر بازار مناسبی برای فعالان اقتصادی ایران است. مشکل ما در این بازار این است که شروع خوبی داریم اما در ادامه مسیر و پایداری آن موفق نخواهیم بود و دیگران با پیشی گرفتن از ما بازار را تصاحب میکنند. یحیی آلاسحاق در گفتوگو با «گسترش تجارت» تصریح کرد: بازار عراق میتواند ارزش ۲۰ میلیارد دلاری برای ایران داشته باشد که درحالحاضر ۸ میلیارد دلار آن را داریم که با توجه امکانات و ظرفیتها رسیدن به سهم ۲۰ میلیارد دلاری دور از دسترس نیست. وی ادامه داد: خطری که وجود دارد، این است که به دلیل برخی از بسترها و شرایط موجود، رقبای جدیدی در حال ورود به این بازار هستند؛ حتی صاحبان اصلی نامهای تجاری و کشورهای اروپایی که به دلایل امنیتی وارد عراق نمیشدند، حالا به دنبال حضور بیشتر در این بازار هستند. رئیس پیشین اتاق بازرگانی تهران با بیان اینکه درحالحاضر بازار عراق، رقابتی شده است، تاکید کرد: هرچند ایران مزیتهای بسیاری در تجارت با عراق دارد و مسئولان به روابط بالای دو طرف علاقهمند هستند، اما فقط همکاریهای سیاسی تضمینکننده اقدامات اقتصادی نیست؛ چون الزامات و شرایط و ادبیات اقتصادی با فضای سیاسیت متفاوت است. آلاسحاق با اشاره به مسائل تبعیضی که در عراق نسبت به ایران اجرا میشود، گفت: به عنوان نمونه در مناقصهها، برندگان ایرانی به سختی پیش میروند در حالی که این سختیها برای دیگر کشورها با ارتباطات خاص وجود ندارد. به گفته وی، در عالم رقابت کالایی که نوعی جنگ اقتصادی است و کالا با کالا باید بجنگد، برخی کالاها با وجود مزیتهای نسبی که داریم نسبت به دیگر رقبا موفقیت چندانی ندارند. فعالان اقتصادی ایران نیز باید به این بازار پایدار نگاه کنند، نه کوتاهمدت. به سمت سرمایهگذاری مشترک و پایدار برویم عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران با تاکید بر اینکه رویکرد تجاری عراق تغییر کرده است، ادامه داد: عراق درحالحاضر به دنبال اقدامات زیربنایی و سرمایهگذاری و ایجاد واحدهای تولیدی است؛ یعنی به جای واردات سیمان به دنبال ایجاد کارخانه سیمان در کشور خود است. به عنوان نمونه در شهر حله که رو به صنعتی شدن است، کارخانه شکر با ورود فناوری آلمان تاسیس شده که تمام نیاز عراق را تامین میکند و به دنبال صادرات هستند. ضمن اینکه نرخ تمامشده آنها نسبت به قمیت شکر در ایران کمتر است بنابراین به فکر صادرات به ایران هم هستند. آلاسحاق تصریح کرد: اگر رویکرد خود در تجارت با عراق را به سمت پایداری و سرمایهگذاری مشترک هدایت کردیم، شرایط جدیدی ایجاد خواهد شد که نیازمند برخی اقدامات دولت و حاکمیت با تغییر شیوه است. ضمن اینکه روابط سیاسی خود را برقرار میکنند، باید به دیپلماسی اقتصادی نیز بها بدهند. نمیشود فقط در جنگ و مسائل سیاسی حمایتها را داشت، بلکه باید با حفظ تمام احترامات، جدیتر در این موضوع ورود کرد. رئیس پیشین اتاق بازرگانی تهران افزود: مقرراتی هم که مربوط به ایران است، باید اصلاح شود؛ بخشهای حملونقل، روادید، استاندارد و از همه مهمتر نظام بانکی ما که هنوز ریسکپذیر نیست و عزم جدی برای ازدست ندادن این بازار را نشان نمیدهد. چون فعالیت جدی ندارند و برخورد محتاطانه و احتیاطآمیز دارند. اقتصاد با تعارف و حرف و شعار جور در نمیآید بلکه باید پشتیبانی عملیاتی بشود. دولت ایران همان کاری را بکند که دولت ترکیه برای فعالان اقتصادی آن انجام میدهد، ضمن اینکه محدودیتهایی را که ما داریم ترکیه ندارد. وی گفت: در نتیجه برای حفظ و توسعه بازار عراق نیازمند حمایت عملیاتی و غیرتعارفاتی از فعالان اقتصادی هستیم و جدیتر باید با عراق صحبت کرد. رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق با بیان اینکه نهادهای عمومی مانند اتاق مشترک ایران و عراق هم وظایفی دارند که باید به جد پیگیری کنند، اظهار کرد: فعالان اقتصادی به عنوان محور اصلی، باید بدانند بازار عراق بازار بلندمدت و طلایی است که در منطقه تا ۱۵ سال دیگر حرف نخست را در جذب سرمایه و کالا و خدمات میزند اما جاده همواری نیست بلکه راننده باتجربه و ریسکپذیر و جراتدار میخواهد. برقراری تعرفههای ترجیحی به اعتقاد سیداحمد حسینیفر، عضو اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق نیز وزیر صنعت، معدن و تجارت دولت دوازدهم باید برای برقراری تجارت ترجیحی ایران و عراق اقدام کند که بهترین علاج برای تجارت بیشتر با همسایه عربی است. وی به «گسترش تجارت» گفت: اگر دولت توجه بیشتری به بخش خصوصی داشته باشد، میتوانیم میزان صادراتمان را سالانه تا سقف بیش از ۴ میلیارد دلار به کشور عراق و حوزه خلیجفارس داشته باشیم.
رقابت مخرب ایرانیان به سود رقیبان دبیر کل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق با بیان اینکه موازنه تجاری ایران و عراق ۹۸ درصد است و تنها ۲ درصد واردات داریم، گفت: عراق دومین مقصد صادراتی کشور است و تنها کشوری است که میتواند به موازنه تجاری ایران کمک کند. حمید حسینی به ایرنا گفت: روزانه ۲۰ میلیون دلار کالا به عراق صادر میشود و این در حالی است که این میزان صادرات کالا را نمیتوان به کشور دیگری داشت. وی درباره صادرات به عراق در سال ۱۳۹۶ گفت: در ۴ ماه نخست امسال از ۱۲ میلیارد دلار صادرات ایران، ۲ میلیارد دلار آن به عراق بوده است و همچنین در ۵ ماه امسال نیز ۲میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار صادرات به این کشور داشتهایم. دبیر کل اتاق بازرگانی ایران و عراق بالاترین اقلام صادراتی ایران به عراق را مصالح ساختمانی، فرآوردههای پالایشگاهی و نفتی، روغنهای معدنی و در آخر مواد غذایی عنوان کرد. وی با بیان اینکه رقابت مخرب ایرانیان با یکدیگر به نفع رقیبان ما در کشورهای دیگر خواهد بود، تاکید کرد: اگر به دنبال اقتصاد همسایه هستیم، نمونه بارز آن کشور عراق است و هیچ بازار بااهمیتی همچون این کشور نداریم. حسینی تصریح کرد: دیپلماسی اقتصادی که در دولت دوازدهم مطرح شده است، با حرف میسر نمیشود و باید مسئولان و دستاندرکاران نگاه ویژهای به کشور عراق داشته باشند و بسترهای لازم را برای فعالیت بازرگانان فراهم کنند. دبیر کل اتاق مشترک ایران و عراق بر برگزاری اجلاس سالانه مشترک با عراق، امضای پروتکل و حل مشکلات بانکی و گمرکی دو کشور تاکید کرد و افزود: عراق درگیر جنگهای داخلی است و قوانین باثباتی ندارد و نمیتوانیم از طرفهای عراقی انتظار کمک داشته باشیم بلکه با برنامهریزی و حضور پرقدرت است که میتوانیم مشکلات صادرات به این کشور را حل کنیم و حضور پررنگی در بازار آن داشته باشیم.
