بازارهای هدف صادرات محصولات غذایی ایران هر ۵ قاره را شامل شده و این بازار با تلاش صادرکنندگان در حال توسعه و تثبیت است هر چند که حجم گسترده صادرات مواد غذایی ما فعلا به ۳ کشور عراق، پاکستان و افغانستان است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: در این بین افزایش بهرهوری عوامل تولید از جمله بهرهمندی از دانش و فناوریهای نوین، کاهش هزینههای موثر استفاده از هر واحد از عوامل تولید و کاهش هزینههای اضافی فرآیندهای مختلف زنجیره تامین، تولید و توزیع از طریق اصلاح فرآیندها میتواند سهم بسزایی در توسعه صادرات کشور و بالا بردن مزیتهای رقابتی مواد غذایی ایرانی در بازارهای هدف داشته باشد. صنعت غذا یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی کشور است. مواد غذایی از دیرباز نه تنها ضامن بقا و سلامت نوع بشر بوده، بلکه در دورههای مختلف تاریخ ازنظر دولتها به عنوان کالایی استراتژیک شناخته شده و با سیاست و مسائل مربوط به آن گره خورده است. در همین زمینه با کارشناسان گفتوگو کردیم. ۷۷۰ میلیون دلار صادرات لبنی کاوه زرگران، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران در گفتوگو با صمت اظهار کرد: حجم عمده صادرات فرآوردههای غذایی ما به ۳ کشور عراق، افغانستان و پاکستان است اما بازارهای هدف صادرات محصولات غذایی ایران هر ۵ قاره را شامل میشود. او اظهار کرد: البته این بازار با تلاش صادرکنندگان در حال توسعه و تثبیت است اما از نظر ارزشی هنوز حجم قابل توجهی ندارد و ۳ کشور منطقه همچنان در اولویت هستند. زرگران با اشاره به محصولات صادراتی ایران گفت: در سال گذشته در گروه کالاهای لبنیاتی مبلغی حدود ۷۷۰ میلیون دلار صادرات داشتیم. همچنین ارزش صادرات در بخش کشاورزی و غذایی کشور در سال گذشته در مقایسه با سال پیش از آن حدود ۱۰۰ میلیون دلار رشد داشته است. رئیس کمیسیون کشاورزی، آب و صنایع غذایی اتاق تهران با اشاره به کیفیت محصولات ایرانی نیز گفت: صنایع غذایی در هیچ زمینهای چه بستهبندی و چه تولید مشکلی ندارند. اینکه ما به ۵ قاره دنیا صادرات داریم به دلیل کیفیت بالای محصولات تولیدی کشور است و خود نشان از این مسئله دارد. به طور مثال، در زمینه شکلات به بیش از ۱۰۰ کشور و در زمینه محصولات کنسروی به اغلب کشورهای توسعهیافته صادرات داریم. او در ادامه بر لزوم توجه به نکات مهمی در حوزه صادرات برای رونق اقتصادی اشاره و اظهار کرد: هرچند ما در تولید محصولات کشاورزی توانمند هستیم اما برای صادرات نکات مهمی را باید مورد توجه قرار دهیم. متاسفانه ما درباره مواد خام کشاورزی صادرکننده قوی نداشتهایم و ساختار مناسبی برای محصولات خام کشاورزی در بستهبندی میوه و سبزیجات نمیبینیم. عضو هیات نمایندگان اتاق ایران به عنوان راهحل در این مشکل گفت: باید تمهیداتی را فراهم کرد که بتوان از فناوری روز، نحوه سورتینگ و بستهبندی به درستی بهره گرفت. این مدل بستهبندی که در کشور ما برای محصولات خام کشاورزی استفاده میشود از قبیل چگالی، رنگ، اندازه و... با کشورهای دیگر تفاوتهایی دارد و به این ترتیب ما هنوز در این زمینهها از فناوری روز فاصله داریم. او در ادامه به مالیات ارزش افزوده و آثار آن بر صنایع غذایی کشور اشاره کرد و گفت: نحوه پرداخت مالیات ارزش افزوده به این صورت است که خریدار موقع خرید علاوهبر بهای کالای خریداری شده، حاصلضرب نرخ مالیات در بهای آن کالا را به فروشنده میدهد و در هنگام فروش، فروشنده علاوهبر بهای محصول حاصلضرب نرخ مالیات در بهای کالای فروخته شده را از خریدار میگیرد. سپس در پایان هر دوره مالیاتی، مودی مابه التفاوت مالیات ارزش پرداختی در زمان خرید با مالیات گرفته شده در زمان فروش را به صورت دورهای ۳ ماه یکبار به سازمان امور مالیاتی میپردازد. در حالی که براساس قانون مالیات ارزش افزوده، برخی کالاها در بخش صنایع غذایی و کشاورزی از پرداخت این مالیات معاف هستند اما زنجیره پیشین آن معاف نیست. زرگران نحوه استرداد و زمانبر بودن مطالبات مودیان از سازمان امور مالیاتی، نبود امکانات سختافزاری و نرمافزاری و کمبود نیروی انسانی متخصص در اجرای قانون، ضعف تنظیم دورهها و تعداد فواصل زمانی پرداخت و تعیین غیردقیق کالاهای معاف از مالیات را از معضلات و چالشهای مالیات ارزش افزوده دانست. او درباره وضعیت کنونی صادرات ایران به قطر نیز گفت: درحالحاضر صادرات مواد غذایی ایران به قطر متوقف نشده اما رقیب اصلی ایران در صادرات به قطر، ترکیه است. دولت ترکیه زیرساختهای صادراتی شرکتهای ترک را به نحو مناسبتتری چیده بود. به این ترتیب آنها قدرت عمل بهتری نسبت به طرفهای ایرانی داشتند و توانستند بهتر استفاده کرده و سهم بیشتری را تصاحب کنند اما روشی که آنها در پیش گرفتهاند در درازمدت اقتصادی نیست و باید تغییر کند. او ادامه داد: براساس شنیدهها دولت ترکیه تمایل دارد از مسیرهای زمینی ایران برای رساندن کالای خود به قطر استفاده کند تا هزینه حملونقل را کاهش دهد. مقاصد صادراتیمان را متنوع کنیم ابوالحسن خلیلی، عضو انجمن کانون صنایع غذایی ایران در گفتوگو با صمت اظهار کرد: آمارها نشان داده که ۶۰ تا ۷۰ درصد صادرات ما به کشورهای همسایه است. او وابستگی صادراتی به کشورهای منطقه را خوشایند ندانست و بیان کرد: هر چند کشورهای همسایه به دلیل نزدیک بودن میتوانند در اولویت قرار بگیرند اما این حجم وابستگی در صادرات صنایع غذایی به چند کشور محدود شکننده است چراکه هر نوع اتفاق سیاسی یا اجتماعی در کشورهای هدف میتواند صادرات ما را در پرتو خود قرار دهد. بنابراین اینکه ما مقاصد صادراتیمان را متنوع کنیم، ضرورت است. در این بین بخش زیادی از شمال افریقا را میتوانیم به عنوان هدف صادراتی ببینیم البته منوط به اینکه زیرساختهای صادراتی به ویژه در بحث حملونقل دریایی فراهم شود. او تاکید کرد: با توجه به فناوری تولید و بستهبندی که صنایع غذایی ما به آن دسترسی پیدا کرده است میتوانیم کشورهای بسیاری را به عنوان کشورهای هدف برای صادرات درنظر بگیریم و این دایره را گسترش دهیم. در این بین بسیاری از شرکتهای پیشرو سعی کردهاند جاهای دورتر را هم هدف قرار دهند. با این سیاست بخشی از صنایع غذایی ما به آنها ارسال میشود اما درصدش بالا نیست و مساعدتهای بیشتری را میطلبد. هم از لحاظ ارتباطات سیاسی و هم از نظر جایزههای صادراتی نیازمند مشوقهای خوبی هستیم تا وارد بازارهای جدید شویم. خلیلی در ادامه به محدودیتهای ضعف تنوع مقاصد صادراتی اشاره کرد و گفت: بزرگترین مسئله به بحث حملونقل و خطوط کشتیرانی منظم برای انتقال این مواد غذایی برمیگردد. با اینکه کشورهای CIS هدف خوبی هستند اما به دلیل اینکه رفتار خوبی از باب کیفیت، استمرار حضور در بازار و تبلیغات نداشتهایم آنچنان که باید نتوانستیم از اهداف صادراتی استفاده کنیم. البته بحثهای سیاسی هم این موضوع را در پرتو خود قرار میدهد. او به عنوان راهکار افزایش توان رقابتی ایران در محصولات غذایی گفت: بهینه کردن نرخ تمامشده کالا از سوی بخش خصوصی باید مورد توجه قرار گیرد. این بخش تلاش خود را میکند که کالای رقابتی تولید کند اما بروکراسی اداری و تحمیل هزینهها بر رفتار صادراتی آن تاثیر میگذارد. یعنی هر چقدر تولیدکننده خاص نرخ تمامشده خود را مدیریت کند در فرآیند صادرات کالا اتفاقهایی میافتد که او را از هدف اصلیاش دور میکند. بحث دیگر جایگاههای صادراتی است که باید هدفمندتر باشد. یعنی باید به نوعی عمل کنیم که برای کالاهایی با ارزش افزوده بالاتر و فرآوری شده یک امتیاز ویژه ببینیم. اینکه هندوانه صادر میکنیم و مشمول این میشود که آب مجازی از کشور خارج شود به همان میزان برای ما ارزش دارد تا محصولی که قرار است در فرآیند تبدیل به یک کالای با ارزش افزوده باشد. به این ترتیب این نگاه مساوی نمیتواند مشوق ایجاد ارزش افزوده بالا باشد. با نگاهی به اعداد و ارقام درمییابیم که هر تن کالای صادراتی بیش از ۳۵۰ دلار ارزش ندارد در صورتی که اگر به کالاهای وارداتی توجه کنیم بالای ۱۰۰۰ دلار ارزش دارد. او در آخر اشاره کرد: بهرهوری پایین، کشاورزی سنتی و ماشینآلات فرسوده، زمینهای خرد و... باعث شده است هزینه تولید کشاورزی در ایران افزایش داشته و با کشاورزی جهانی قابل رقابت نباشد. در همه جای دنیا و حتی در اتحادیه اروپا از کشاورزان حمایت میشود و دولتها به این قشر یارانه پرداخت میکنند. ما نمیتوانیم توقع داشته باشیم به جای اصلاح چرخه معیوب کشاورزی در ایران هزینهها را از جیب واردکننده و مصرفکننده بپردازیم.
