دولت الکترونیک یکی از طرحهای مهم دولت یازدهم به شمار میآید. طرحی ۱۰ ساله که قرار است در راستای افزایش بهرهوری داخلی در بخشهای مختلف حاکمیت به کار گرفته شود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: دولت الکترونیک در نخستین سالهای مطرح شدنش چندان جدی پیگیری نشد، اما با روی کار آمدن دولت یازدهم، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از تلاشهای جدی برای به ثمر رساندن این طرح سخن گفت. حالا پس از کش و قوسهای زیاد دولت الکترونیک به مرحله افتتاح رسیده و داستان ۱۰ساله راهاندازی آن که میرفت تا به یک افسانه تبدیل شود، پایان یافت. در این مسیر برخی از سازمانها خدمات خود را بر بستر الکترونیک انتقال دادند اما با این وجود و همچنین رونمایی رسمی هنوز این طرح تا رسیدن به لحظه بهرهبرداری کامل و اتصال تمامی دستگاههای دولتی راه زیادی در پیش دارد. همین اجرای محدود و غیریکپارچه دردسرهایی را برای مردم به عنوان مخاطبان اصلی دولت الکترونیک پدید آورده است.
دولت الکترونیک طرحی است که اجرای آن هم به افزایش بهرهوری سازمانها در ایران کمک خواهد کرد و هم روند دریافت خدمات را برای مردم آسان خواهد کرد. در دسترس بودن دولت برای شهروندان در ۲۴ ساعت و ۷ روز هفته برای ارائه خدمات، ارتباط تمامی نهادهای دولتی با مردم از طریق بسترهای مناسب مخابراتی و اینترنت، استفاده از فناوری دیجیتال در نهادهای دولتی و استفاده از فناوری دیجیتال در جهت کاهش هزینه خدمات دولتی، همگی از جمله مزایای دولت الکترونیک برای شهروندان ایرانی خواهد بود.
علاوه بر همه این مزایا اجرای این طرح یک نقطه قوت در رتبهبندی جایگاه ایران در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات خواهد بود. به تازگی نیز نصرالله جهانگرد، رئیس سازمان فناوری اطلاعات و مجری این طرح در بخشی از نمایشگاه الکامپ امسال از ۸ پروژه جدید در دولت الکترونیک از جمله ارائه سرویس دولت الکترونیک، در بستر موبایل خبر داد و از کاربردهای این طرح کلان گفت، اما با این حال و با وجود تمام تلاشها و رونمایی از این طرح، هنوز خبری از اجرای کامل طرح دولت الکترونیک در تمامی بدنه سازمانهای دولتی نیست و تنها برخی از سازمانها به این سامانه متصل شدهاند.
سازمانها در مسیر اتصال به این طرح باید در ۵ مرحله از جمله نمایش و عرضه، مبادله دیتا، دریافت و پرداخت، یکپارچهسازی و بروکراسی، قرار بگیرند. بسیاری از دستگاهها از مرحله نخست و دوم عبور کردهاند و سرویسهای دریافت و پرداخت را ارائه میکنند و برخی هم درحال راهاندازی این مراحل هستند. آمار نشان میدهد درحالحاضر بیش از ۱۰۸ دستگاه به سامانه دولت الکترونیک متصل شدهاند اما هنوز تا یکپارچه شدن اتصال آنان و خدماتدهی راه زیادی باقی مانده است.
به عنوان نمونه گمرک ایران و بانک ملی در راستای دولت الکترونیک، در طول یک سال گذشته طرحی مشترک را دنبال کردهاند که در آن عملیات مالی و پرداخت عوارض گمرکی از طریق سامانه بام بهزودی امکانپذیر میشود. به این ترتیب کاربر در مواجهه با این دو سازمان میتواند خدمات الکترونیکی را دریافت کند و دردسرهای مراجعه حضور به بانک و گمرک را تجربه نکند.
اما پس از دریافت این دسته از خدمات محدود باز هم کاربر ناچار است برای دریافت خدمات دیگر، به شخصه به سراغ سازمانها برود و در نتیجه مزایای این طرح را چنان که باید و شاید درک نمیکند. در کنار این مشکل، معضل نبود آموزش کافی به سازمانها و مردم باعث شده تا اهمیت و کارآیی دولت الکترونیک در سایه غفلت باقی بماند.
لزوم آموزشدهی مردم و سازمانها
منصور ندافیون، کارشناس و تحلیلگر اقتصادی حوزه فناوری اطلاعات در گفتوگو با «گسترش تجارت» از اجرایی شدن طرح دولت الکترونیک و آثار آن میگوید و میافزاید: برای بهرهمندی از مزایای دولت الکترونیک تنها رونمایی کافی نیست بلکه در وهله نخست باید دستگاههای اجرایی از جمله بانکها، دارایی، دفاتر ثبت اسناد رسمی و... به این سامانه متصل شوند. درحالحاضر برخی از سازمانها و دستگاههای اجرایی خدمات خود را بر بستر الکترونیک انتقال دادهاند، اما هنوز بایدهایی وجود دارد که چندان مورد توجه قرار نگرفته است.
وی در ادامه سخنان خود با اشاره به این بایدها میافزاید: آموزش به سازمانها و تمامی مردم در راستای چگونگی استفاده از این سامانه یکی از مواردی است که باید با جدیت به آن پرداخت. چرا که بدون آموزش دادن به مردم، خدمات به فراموشی سپرده میشود و مزایایی که باید، از راه این طرح بهدست نمیآید. برای ارائه آموزش نیز دفاتر ارتباطات و فناوری اطلاعات شهرها و روستاها به نظر میرسد بهترین گزینه برای آموزش به مردم باشند.
ندافیون همچنین میگوید: خدمات دولت الکترونیک میتواند بسیاری از هزینهها، رفت و آمدها و زمانهای هدر رفته را جبران کند. همچنین در کنار دریافت خدمات میتوان راهی برای افزایش مشاغل خانگی بر بستر الکترونیک فراهم و به رشد و رونق آنها کمک کرد. البته همه این موارد به شرطی بهدست میآید که خدمات دولت الکترونیک به صورت جامع و با همکاری تمام دستگاههای اجرایی ارائه شود.
اجرای نیمهکاره دردسرساز است
محمدعلی پورخصالیان، کارشناس حوزه فناوری اطلاعات در گفتوگو با «گسترش تجارت» به نقد اجرای نیمهکاره دولت الکترونیک میپردازد و میگوید: در این طرح میبینیم که اجرای آن به صورت کامل هنوز کلید نخورده و همین موضوع باعث بروز ناهماهنگیهایی در ارائه خدمات الکترونیک شده است.
این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات همچنین میگوید: به عقیده من اگر قرار است فرآیند الکترونیکی کردن خدمات دردسرساز شود، نبود آن بهتر از بودنش است. به عنوان نمونه برای دریافت خدمات الکترونیکی بیمه، در صورت قطع بودن سیستم بیمه، نمیتوان به شعب دیگر مراجعه کرد. این در حالی است که فرآیند الکترونیکی کردن خدمات به معنای ارائه خدمات یکپارچه است و باید در صورت بروز هر مشکلی، سایر شعب به نیازهای مشتری پاسخ بگویند.
وی در ادامه سخنان خود میافزاید: دریافت خدمات غیریکپارچه و پردردسر باعث دلسردی مخاطبان میشود و زمینه را برای بیاعتمادی فراهم میکند. به همین دلیل متولیان این طرح در صورتی که به دنبال دریافت بازخوردهای مثبت هستند، باید بر کیفیت ارائه خدمات و عملکرد سازمانها در اتصال به این سیستم یکپارچه نظارت مستقیم و کافی داشته باشند.
سخن پایانی
بدون شک، اجرای طرح دولت الکترونیک که هدف صرفهجویی در هزینهها و افزایش خدماترسانی به مردم را دنبال میکند، یک نمونه بارز اقتصاد مقاومتی است. تجربه پیادهسازی دولت الکترونیک در کشورهای مختلف نشان داده که این طرح میتواند به کاهش روند کاغذبازیهای اداری، تسریع در انجام امور اداری و کاهش هزینهها و فضای فیزیکی مورد نیاز کمک کند؛ مزایایی که درنهایت به افزایش بهرهوری ادارات و سازمانهای مختلف و بهبود در روند ارائه خدمات به مردم منجر میشود، اما برای دیدن نتایج مثبت این طرح باید پیش از هرچیز مشکلات و موانع از سر راه برداشته شود.
به نظر میرسد سازمانها باید در اتصال به این طرح جدیت و سرعت عمل بیشتری به خرج دهند تا بتوانیم شاهد ارائه کامل خدمات بر بستر الکترونیک باشیم. مهمتر از همه نباید فراموش کرد که ارائه و دریافت خدمات الکترونیکی به صورت جزیرهای و توسط چند سازمان محدود چندان کارساز نیست و نمیتواند هزینههای کلانی که برای اجرای آن در طول سالهای متمادی صرف شده را جبران کند.
