کاهش صادرات در ۴ماه نخست امسال و محقق نشدن آنچه انتظار داشتیم، بهانهای شد تا محمدرضا نعمتزاده وزیر صنعت، معدن و تجارت نشستی برای همفکری با برخی صادرکنندگان عمده کشور برگزار کند تا مشکلات و راهکارها را بشنود و مسیرهمواری برای حرکت بیشتر این بخش مهیا کند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: وی در این نشست با بیان اینکه دو نکته اساسی در تجارت خارجی، توجه به رشد صادرات و همچنین حفظ تراز تجاری مثبت است، تصریح کرد: تشکلها را جدی بگیرید و ما هم به عنوان دولت باید مانعتراشی نکنیم و اگر هم توانستیم کمک کنیم. در این نشست، کاهش عمده صادرات کشور در ۴ماه نخست امسال در ۳ بخش محصولات پایه نفت و گاز و پتروشیمی، محصولات معدنی و محصولات کشاورزی اعلام و عنوان شد بازار چین سهم ۵۰درصدی در کاهش صادرات محصولات پتروشیمی ایران داشته است؛ زیرا مشکلات بسیاری برای ورود صادرکنندگان ایرانی ایجاد کرد. در شماره قبل، به بیان سخنان وزیر صنعت، معدن و تجارت پرداختیم و در این شماره نیز به مشکلات و راهکارهای صادراتی از زبان تاجران اشاره داریم؛ مشکلاتی که به گفته صادرکنندگان بیشتر حول محور مالیات ارزشافزوده و نرخ تمام شده میچرخد که از جمله موضوعهای اساسی است. محمدرضا فرشچیان، صادرکننده ممتاز ایرانی در حوزه خشکبار با اشاره به این گردهمایی و همفکری، خطاب به وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: ما متخصصتر از شما نمیتوانیم پیدا کنیم؛ وقتی ۴سال پیش گفتند آقای نعمتزاده وزیر صنعت، معدن و تجارت شدند با خود گفتیم خیلی خوشبهحالمان شده است. وی ادامه داد: شما، هم میخواهید رشد صادرات داشته باشیم و هم اینکه نقصان نداشته باشیم؛ خب شما چه کاری کردید برای اینکه این اتفاق رخ ندهد؟ چه کردید که نباید با این کاهش صادرات در ۴ماه نخست امسال، روبهرو میشدیم؟ ما چون دوستتان داریم اینگونه صحبت میکنیم و میدانیم که شما همراه با صادرکنندگان هستید. این صادرکننده نمونه تصریح کرد: تراز صادرات و واردات برای نخستین بار در ۵۰ سال اخیر، در اواخر دولت دهم مثبت شد که آن هم به دلیل این بود که فنر از دست خارج و دلار ۳۸۵۰ تومان شد و واردات صرفه اقتصادی نداشت. فرشچیان گفت: به هر دلیلی چه سیاسی و چه اقتصادی و... بزرگترین مشکل برای دولت یازدهم ایجاد شد و آن تبدیل نرخ دلار از ۳۸۵۰ تومان به ۳۲۰۰ تومان بود؛ در صورتی که اگر دلار امروز با همان نرخ حفظ میشد یا ۴ یا ۵ درصد افزایش نرخ در ۴سال تجربه میکرد، ۴ سال دوران رونق اقتصادی را شاهد بودیم و امروز هم صادرات ما دوبرابر رقم کنونی بود. به گفته وی، امروز در حال از بین بردن ظرفیتهای تولیدی هستیم چون مشوقی برای تولید وجود ندارد و این در حالی است که اگر تولید نباشد صادراتی هم نخواهد بود. صادرکننده خشکبار، اظهار کرد: سال ۱۳۵۶ حدود ۱۲ تا ۱۶ قلم کالای کشاورزی از مغز بادام تلخ و شیرین گرفته تا برگه زردآلو و زیره صادر میکردیم که درحالحاضر این میزان به ۳ قلم کالا شامل خرما، کشمش و پسته کاهش پیدا کرده است. اگر شرایط به همین منوال باشد ظرفیت تولیدی همین ۳محصول نیز ۵ تا ۷ سال آینده از بین میرود. فرشچیان افزود: برای باغدار ایرانی تولید صرفهای ندارد چون نرخ تمام شده بسیار بالا و چند برابر کشورهای رقیب است؛ در این صورت چگونه میتوان باغدار را به توسعه تولید ترغیب کرد. عضو اتحادیه صادرکنندگان خشکبار، گفت: تمام صادرات غیرنفتی ما را محصولات پتروشیمی، میعانات گازی و خدمات فنی و مهندسی شامل میشود؛ یعنی کالاهایی که با نفت سر و کار دارند و این در حالی است که بخش کشاورزی ما ۲۵درصد کاهش داشت. به گفته وی، با همین دلار ۳۸۰۰ تومانی آخر امسال صادرات کشاورزی بیش از این هم کاهش مییابد؛ وقتی باغدار ۴کیلو انگور را به یک کیلو کشمش تبدیل میکند، مزد کارگر میدهد، مواد لازم برای نگهداری و خشک شدن محصول هم استفاده میکند و در نهایت کیلویی ۲۵۰۰ تومان به من میفروشد تا من صادرکننده بتوانم در رقابت با ترک صادرات داشته باشم، چگونه میتواند به تولید خود ادامه بدهد؟ ما ظرفیت تولیدی خود را با این شرایط موجود نمیتوانیم حفظ کنیم. این صادرکننده نمونه تاکید کرد: ما صادرکنندگان نه جایزه میخواهیم و نه مشوق حمایتی؛ بلکه میخواهیم قوانین و شرایط متعادل بینالمللی برای ما تعریف شود و دلار هم نرخ واقعی داشته باشد. از شما میخواهیم شرایطی تعریف کنید که صادرات بتواند به حیات خود ادامه دهد. قیمت تمام شده بالاست یونس ژائله، مشاور وزیر صنعت، معدن و تجارت در صادرات غیرنفتی نیز در این نشست ضمن تشکر از تلاش وزیر صنعت، معدن و تجارت در ۴ سال گذشته، اظهار کرد: به نوعی از رشد واردات خوشحال هستم چون به هر حال در یک بخش رشد کردیم و جهان به ما روی خوش نشان داد. وی ادامه داد: هرچند در ۴ماه نخست امسال با افت صادرات روبهرو بودیم اما به طور قطع تا پایان سال تراز تجاری مثبت را ثبت خواهیم کرد چون حجم تجارت ما با دنیا در حال افزایش است. ژائله تصریح کرد: باید ببینیم صنایع چه مشکلاتی دارند که میتوانیم با کمک وزارت صنعت، معدن و تجارت آن را حل کنیم؟ که البته بیشتر مشکلات ما به هیات دولت مرتبط است چون همه قوانین در آنجا تصویب میشود. صادرکننده بخش شیرینی و شکلات با بیان اینکه موضوع اصلی نرخ تمام شده و همه واحدهای تولیدی از این موضوع ناراضی هستند، تاکید کرد: نرخ تمام شده ما قابل رقابت نیست و باید به این موضوع کمک کنیم ضمن اینکه به وزارت جهاد کشاورزی نیز فشاری وارد شود تا اقدامات مناسبی اتخاذ کند نه اینکه صنایع غذایی کشور را به نابودی بکشاند. ژائله ادامه داد: از زمانی که قانون انتزاع در کشور اجرا شد و مسئولیتهای وزارت صنعت، معدن و تجارت از آن سلب شد، مشکلات هم بیشتر شد. بهعنوان نمونه برای واردات روغن تعرفه ۴۰ درصدی وضع کردند؛ آیا ما در ایران تولید روغن به میزان نیاز داریم؟ دلیل این موضوع را هم حمایت از کشاورز برای کشت کلزا اعلام کردند که ما معتقد هستیم باید روش دیگری اتخاذ کنند، نه روش تعرفهای. این صادرکننده نمونه به بروکراسیهای فضای کسب و کار اشاره کرد و گفت: قانونهای آنی ایجاد میشود که هر روز ما را با مشکلات ترخیص در گمرک روبهرو میکند و کار پیچیدهتر میشود. مشکل بعدی مالیات ارزشافزوده است که باعث بالا رفتن نرخ تمام شده میشود. وی خطاب به نعمتزاده گفت: از سازمان امور مالیاتی بپرسید چه مقدار مالیات ارزشافزوده استرداد کردهاند؟ صادرکنندگان هنوز با این موضوع مشکل دارند. ما در صادرات صنعت شیرینی و شکلات ۹درصد رشد داشتیم؛ اما بیشتر مشکلاتی که داریم این است که هیچمشوقی در مقابل رقبا برای ما وجود ندارد؛ این در حالی است که ترکیه برای هر تن صادرات ۱۶۰ دلار هزینه لجستیک و کمک صادراتی اعطا میکند. نکته بعدی اینکه بانک توسعه صادرات به عنوان اگزیمبانک ایران توان مالی برای اینکه بتواند در اختیار تاجران قرار دهد، ندارد. بیشتر واحدها نیز ماشینآلات قدیمی دارند و رشد واردات نیز بیشتر شامل کالاهای سرمایهای و مواد اولیه تولید است. ستاد مبارزه با قاچاق همکاری کند یکی از صادرکنندگان حوزه صنعت رنگ نیز در این نشست اظهار کرد: صنعت رنگ بهعنوان صنعت پاییندستی پتروشیمی و پالایشگاهی کشور یکی از مظلومترین صنایعی است که محصولات آن بهعنوان کالای صادراتی آزاد نیست. وی ادامه داد: صادرات این محصولات بهدلیل بخشنامههای متعدد ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در ۳سال گذشته کاهش داشته است. ۲ سال است بین صادرکنندگان نمونه صادرکنندهای از صنعت رنگ نداریم. این فعال تجاری ادامه داد: ظرفیت صادرات رنگ با توجه به بسترهایی که دارد، بسیار بالاست اما با موانعی که از طریق ستاد با آن روبهرو هستیم، متاسفانه نتوانستیم بهره لازم را از آن ببریم. درخواست داریم ترتیبی اتخاذ کنید جلسهای با ستاد داشته باشیم و این مشکلات را حل کنیم، زیرا ظرفیت بالای ۱۰۰ میلیون دلار در سال بهراحتی قابل وصول است. صادرکننده حوزه صنعت رنگ با اشاره به مشکل دریافت مالیات ارزشافزوده از صادرکنندگان، گفت: این قانون در کشور به درستی اجرا نشده است. این قانون باید از حلقه مصرف آغاز شود که محقق نشده است. در این بخش با مشکلات بسیاری روبهرو هستیم که درخواست رفع آنها را داریم.
مشکلات روسیه، چین و سوریه یکی دیگر از صادرکنندگان در این نشست درباره صادرات به روسیه اظهار کرد: یکسال پیش توانستیم صادرات به روسیه را آغاز و در آنجا دفتر تاسیس کنیم که درحالحاضر سهم ۲۵درصدی در بازار این کشور را داریم اما به محض اینکه سهم بیشتری از رقبا گرفتیم، زد و بندهایی انجام شد، سعی میکنند ایران را از گردونه خارج کنند. وی ادامه داد: پروپاگاندایی درباره محصولات لبنی ایرانی ایجاد کردند که ما با سفیر ایران در روسیه مذاکراتی داشتیم و از شما هم میخواهیم از تاجران فعال در روسیه حمایت کنید، زیرا بدون حمایت دولت توان باقی ماندن وجود ندارد. این فعال تجاری تصریح کرد: در بازار چین نیز مشکل صادرات به چین داریم که خواستار تسهیل در این بخش از بازار هستیم تا بتوانیم تفاهمنامه بین ایران و چین منعقد کنیم. موضوع بعدی مربوط به سوریه است که به ظاهر از صادرات محصولات ایرانی به این کشور استقبال میکنند، اما مشکلاتی ایجاد میکنند که امکان صادرات مستقیم وجود ندارد و محصولات لبنی و ماالشعیر را ابتدا به لبنان و بعد از تغییر مدارک به سوریه صادر میکنیم. وی افزود: درخواست داریم در مذاکره با مسئولان این مشکل را برطرف کنید. آقای وزیر شخصا پیگیر میشود در ادامه این نشست، محمد غفاری، مدیر بازرگانی شرکت تولیدکننده و صادرکننده قیر در کشور نیز با اشاره به دریافت مالیات ارزشافزوده اظهار کرد: در این بخش مشکل زیادی داریم به نحوی که ۶۵درصد سرمایه در گردش ما دائم در اختیار دولت و جزو مطالبات مالیات ارزشافزوده ما بود. نباید نقدینگی ما را درگیر کنند، زیرا میتوانیم با افزایش سرمایه در گردش توان صادرات را بالا ببریم. نعمتزاده دراین باره پیگیر شد و گفت: قرار است یک ماهه مالیات را مسترد کنند و حداقل ۸۰درصد استرداد شود. این موضوع را کتبا اعلام کنید تا شخصا پیگیری کنم چون مذاکراتی انجام شده و با سازمان امور مالیاتی توافق کردیم. غفاری درباره سیاستگذاری نرخ ماده اولیه، افزود: نرخ مواد اولیه به وسیله پخش فرآوردههای نفتی وکیوم باتوم قیمتگذاری میشود که از صادرکنندگان هیچنظرخواهی نمیشود و سلیقهای اعمال میشود. ماههایی بوده که بهدلیل سیاستهای اشتباه صادرات قیر نداشتیم و به دلیل اینکه ماده اولیه گران شده و صادرکننده نتوانسته خرید داشته باشد، صادرات بهشدت کاهش یافت. درخواست داریم حداقل تدبیری اندیشیده شود که صدای ما هم شنیده شود. وی با اشاره به استفاده از ظرفیتهای دیپلماسی اظهار کرد: برای صادرات به برخی کشورها باید عوارض و گمرکی بپردازیم که کشورهای رقبا از آن معاف هستند. کشورهای جنوبشرق آسیا مانند چین، ویتنام، میانمار، بنگلادش و... مصرفکنندگان عمده قیر بودند که با توافق با اتحادیه آسهآن راه برای ما سخت شد و ۶۰ درصد صادرات قیر کشور به هند است. نعمتزاده در این باره نیز گفت: طبیعی است توافق برخی کشورها منجر به سهولت تجارت بین میشود و ایران نیز اگر عضو آن نباشد، بهرهای نمیبرد و تعرفههای عادی شامل حال ما میشود. به هر حال در حال نهایی کردن توافق با اتحادیه اوراسیا هستیم. مشکلات بانکی پارسا یکی از صادرکنندگان کشور نیز در این نشست با اشاره به نرخ تمام شده بالا و حذف از گردونه رقابت جهانی اظهار کرد: در دوره وزارت شما مصوبهای ابلاغ شد که در هیچیک از بانکها و حتی صندوق ضمانت صادرات سند کارخانه را به عنوان ضمانت نمیپذیرند. وی ادامه داد: ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی چندی پیش بخشنامهای ابلاغ کرد براساس آن چک برگشتی شرکتهای تولیدی و صادراتی نادیده گرفته شود که این موضوع اجرا هم میشد تا اینکه به تازگی بانک مرکزی اطلاعیهای داده که جلوی این موضوع را گرفته است و درحالحاضر بانکها هیچ خدماتی به مدیرعامل یا شرکتی که چک برگشتی دارد، ارائه نمیدهند. این فعال اقتصادی افزود: راهی پیدا کنید تا واحدهای تولید و صادراتی ماشینآلات خود را روزآمد کنند و بتوانیم با استفاده از تسهیلات بانکی این کار را انجام دهیم، زیرا قدیمیها نرخ تمامشده را به شدت افزایش میدهد.
