از تعدد متولی تا ضعف تجارت الکترونیکی در ایران

فرانک اسکویی / معاون تسهیل تجاری و توسعه کاربردها مرکز توسعه تجارت الکترونیکی

آمارها از سهم تجارت الکترونیکی ایران در تولید ناخالص داخلی و جایگاه کشور در تجارت الکترونیکی جهان نشان می‌دهد در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته، عقب هستیم و هرچند پیشرفت جزئی در این بخش داشته‌ایم، اما سرعت پیشرفت کشورهای دیگر چشمگیر‌تر بوده است. در دنیای امروز شاهد تغییرات چشمگیر در حوزه‌های مختلف هستیم که تجارت الکترونیکی را به موثرترین شیوه کسب‌وکار در عصری که ارتباطات امکان زیادی را به منظور برقراری تماس و هزینه‌های مرتبط و انجام مبادلات بین مشتریان دارد، تبدیل کرده است. درحالی تجارت الکترونیک B۲B یا همان عمده‌فروشی در جهان رشد خوبی داشته و براساس آمار بیشترین سود را هم عاید کشورها می‌کند، اما متاسفانه ایران در این بخش قدرت مناسبی پیدا نکرده و معاملاتی که بین دو شرکت بزرگ و به طور عمده انجام شود، هنوز پا نگرفته است. ۹۹درصد آنچه از تجارت الکترونیکی در کشور وجود دارد و آنهایی که نماد اعتماد الکترونیک را دریافت کردند، در حوزه B۲C یا خرده‌فروشی فعالیت دارند. برای رونق B۲B نیازمند فراهم شدن بسترهای قانونی برای ارتباط و معامله بین دو طرف است که باید بیشتر روی آن کار شود و در آن ضعف داریم. تجارت الکترونیکی به طور عمده‌فروشی در ایران بسیار ضعیف است که متاثر از عوامل مختلفی مانند نبود استاندارد مشخص، وجود متولیان بسیار، بالابودن هزینه شبکه‌های توزیع کالا در ایران، نبود نظام طبقه‌بندی شناسایی کالا و خدمات و... است. اقدامی که در کشورهای پیشرو در این بخش انجام می‌شود داشتن استاندارد برای مبادله B۲B است که به عنوان نمونه برای برقراری ارتباط بین سامانه خودروسازی با سامانه قطعه‌سازی شرایط و استانداردهای لازم وجود دارد و پذیرفته شده است. در واقع برای چگونگی ارتباط و معامله دو سامانه و چگونگی مبادله پیام‌ها باید استانداردهایی باشد که در ایران هنوز محقق نشده است. از سوی دیگر اما تجارت الکترونیکی C۲B شناخته شده است و همه بر نحوه استفاده از آن آگاه‌ هستند که فقط باید بر داشتن نماد اعتماد الکترونیکی سایت مورد نظر اطمینان حاصل کنند. متاسفانه رتبه ایران هنوز هم رضایت‌بخش و جالب نیست و کشورهای دیگر به راحتی و سرعت بیشتر توانستند مسیر توسعه را بپیمایند. قوانین و قواعد دست و پاگیر کشور باید اصلاح و حتی حذف شوند و فکری هم برای متولیان این حوزه که هر روز بیشتر می‌شوند، کرد. اگر زمانی که مرکز توسعه تجارت الکترونیکی به این حوزه ورود پیدا کرد فقط همین یک مرکز وجود داشت؛ درحال‌حاضر با توجه به باب شدن این موضوع و بیشتر شدن نهاد‌های ذی‌ربط، چندین متولی در حوزه تجارت الکترونیکی داریم که به جای حل مسائل، بر مشکلات، قواعد و قوانین افزوده می‌شود. به هر حال برای رونق این بخش نمی‌توانیم به تنهایی اقدام کنیم، بلکه نیاز به همکاری فراسازمانی داریم و لازم است همه نهاد‌ها نیز برای بهبود وضعیت کنونی تلاش کنند تا شاهد موازی‌کاری‌ نباشیم.