اکرم امینی / روزنامهنگار
از ابتدای مرداد، طرح ثبتنام از موتورسیکلتهای تهران برای دریافت مجوز تردد در محدوده طرح ترافیک آغاز شده و گفته شده با پایان یافتن مهلت مقرر، موتورسیکلتهایی که در این سامانه ثبتنام نکرده باشند، در صورت تردد در محدوده طرح ترافیک، به وسیله سامانههای هوشمند مکانیزه پلیس راهور، شناسایی شده و تخلف آنها ثبت خواهد شد.
به گفته یکی از اعضای شورای شهر، این طرح که اجرای آن از سوی شهرداری تهران آغاز شده هنوز مصوبه شورای شهر را ندارد؛ قیمتهای آن تعیین نشده و در شورای عالی ترافیک به تایید نهایی نرسیده است. بنابراین هرگونه اقدامی در این زمینه غیرقانونی است. چندی پیش نیز موضع رسمی پلیس مبنی بر مخالفت با اجرای این طرح، منتشر شد. با وجود این مسائل، با نگاه به این طرح از زاویهای دیگر نیز میتوان در عملی بودن آن تردید کرد.
با توجه به فرسودگی و آلاینده بودن بخش زیادی از موتورسیکلتهای تهران، ایجاد محدودیت تردد برای این وسایل نقلیه در محدوده مرکزی شهر، در سالهای گذشته، همواره از دغدغههای پلیس راهور و مدیریت شهری بوده اما پیچیدگی مسئله موتورسیکلتها در شهر تهران، به اندازهای است که تاکنون هیچ ایدهای در این زمینه عملیاتی نشده است.
مهمترین ابزار لازم برای شناسایی موتورسیکلتها، پلاک آنها است اما آنطور که مشاهده میکنیم همین حالا، تعداد زیادی از موتورسیکلتهایی که در پایتخت تردد میکنند، بدون پلاک هستند؛ پلاک مخدوش دارند یا پلاک خود را با زنجیر و قفل میپوشانند که این کار، خواندن پلاک آنها را دشوار میکند. اگرچه قانون بر لزوم برخورد با موتورسیکلتهای بدون پلاک و شمارهگذاری نشده، تاکید کرده، اما برخورد پلیس در این زمینه، مقطعی بوده و دائمی نیست و همین مسئله، راه را برای تردد این موتورسیکلتها باز گذاشته است. همچنین بسیاری از موتورسیکلتها با عبور از پیادهروها و کوچهپسکوچههای محدوده طرح، دوربینها و ماموران پلیس را دور میزنند.
یکی دیگر از مسائلی که در سالهای اخیر برای اعطای طرح ترافیک به خودروها مورد توجه جدی قرار گرفته، داشتن معاینه فنی سالانه است. اگر قرار است طرح ترافیک درباره موتورسیکلتها نیز اجرا شود، موتورسواران باید برای دریافت این برگه مراجعه کنند درحالیکه بنا به اعتراف پلیس، از میان بیش از ۵/۳ میلیون موتورسیکلت که در تهران تردد دارند، تنها بخش ناچیزی از آنها برای دریافت مراجعه فنی مراجعه کردهاند اما اگر همه آنها به مراکز معاینه فنی بروند، شاید ۹۰ درصد آنها در آزمونها، مردود شوند.
برای کاهش این مشکل، اگرچه به تازگی ممنوعیت شمارهگذاری موتورسیکلتهای کاربراتوری مطرح شده، اما بیش از ۹۰ درصد موتورسیکلتهای فعال در تهران، از نوع کاربراتوری و دست چندم هستند. از این مسائل که بگذریم، یکی از مهمترین مسائلی که باید در برخورد با موتورسیکلتسواران و ایجاد هرگونه محدودیت تردد برای آنها در نظر گرفته شود این است که بخش زیادی از موتورسیکلتسواران، بهویژه در محدوده مرکزی شهر و اطراف بازار تهران، با موتورسیکلت به باربری مشغول هستند و در واقع، زندگی خود را از این راه میگذرانند. موتورسیکلتهای این افراد در بیشتر موارد، موتورسیکلتهای دستچندم و ارزانی است که برای باربری به کار گرفته میشود و بهطور قطع، نهتنها این افراد موفق به دریافت معاینه فنی نخواهند شد، بلکه به احتمال زیاد، توان مالی پرداخت هزینههای دریافت طرح ترافیک را نیز نخواهند داشت.
پیچیده بودن مسئله برخورد با موتورسیکلتسواران، نکتهای است که سال گذشته نیز سردار حسینی، رییس پیشین پلیس راهور تهران در پاسخ به پرسشی که از او کردم، به آن اشاره و تاکید کرد که با توجه به وابستگی معیشت بخش زیادی از موتورسیکلتسواران به تردد آنها در شهر، محدود کردن آنها، امری چندوجهی است که نیاز به همکاریهای بین سازمانهای مختلف دارد؛ مسئلهای که با گذشت سالها از مطرح شدن معضل تردد موتورسیکلتهای آلاینده، به نظر میرسد هنوز درباره آن اتفاق نظری میان نهادهای مسئول در حوزههای مدیریت شهری و آسیبهای اجتماعی، شکل نگرفته است.
