بیتردید وضعیت رکودی حاکم بر بازارهای جهانی، امروز راه نفس اقتصاد بینالمللی را بسته و منحنی رشد بازارها بهویژه در کشورهای موفق و پیشرو نوسانهایی را تجربه میکنند که مثبت نیست.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: در واقع بازارها کمرونق شده و از سوی دیگر ماجرا پس از بحران مالی امریکا و بهدنبال آن دنیا از سال۱۳۸۷(۲۰۰۸ میلادی) به بعد و بهویژه با افت شدید تقاضا در بازار جهانی سال۱۳۹۰(۲۰۱۱میلادی) تا امروز، یافتن جایگزینی برای بازارهای از دست رفته، بزرگترین دغدغه بازاریابان جهانی شده است. در همین شرایط به نظر میرسد یافتن بازارهای جدید، یکی از مهمترین اقداماتی است که کشورهایی مانند ترکیه برای تصاحب بازارهای جدید در دستور کار دارند و با صرف هزینه و نیروی انسانی برای بررسی و تحقیقات گسترده درباره بازارهای مورد نظر سعی میکنند از رقابت جهانی بازنمانند؛ موضوعی که ایران هنوز در آن دچار ضعف و نقص است و نیاز به نظام قوی بازاریابی و بازارسازی در آن احساس میشود. رایزنان بازرگانی یکی از مهمترین نقشها را در بازاریابی و بازارسازی در کشورهای مختلف دارند که البته حدود اختیارات آنها نیز در موفق بودن این ماموریت بسیار حائز اهمیت است. هرچند ۲، ۳ سالی است در فعالیت و عملکرد این افراد تحرک و تغییر محسوسی مشاهده شده، اما هنوز هم مشکلاتی وجود دارد که دست آنها را بسته و لازم است علاوه بر این افراد دولتی، بخش خصوصی نیز دست به کار شود و با ایجاد نمایندگی در کشورهای مختلف و بهویژه کشورهایی که ایران رایزن بازرگانی ندارد، اقدام به تحقیقات میدانی و شناخت بازارها کنند. امکانات رایزنان باید تکمیل باشد مدیرکل دفتر عربی و افریقا سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه رایزنان بازرگانی میتوانند نقش مهم و فعالی در توسعه روابط تجاری کشورمان با کشورهای دیگر ایفا کنند، اظهار کرد: این نقش در ۳ محور تعریف شده که نخستین مورد آن تحقیقات بازار و شناسایی فرصتهاست. فرزاد پیلتن در گفتوگو با «گسترش تجارت» تصریح کرد: محور دوم ایجاد ارتباطات بین شرکتهای تجاری و فعالان اقتصادی کشورمان با همتایان آنها در کشورهای دیگر و آخرین نقش عمده رایزنان بازرگانی، پیگیری ایجاد زیرساختهای تجاری و رفع مشکلاتی مانند حملونقل، روابط بانکی و... است. ضمن اینکه زیرساختها شامل بخش فیزیکی و حقوقی میشود که موافقتنامهها و اسناد تجاری به عنوان تسهیلکننده روابط تجاری جزو بخش حقوقی به شمار میروند. وی با تاکید براینکه مهمترین ابزار در تحقیقات بازار در حوزه فعالیت ما، رایزنان بازرگانی هستند، تصریح کرد: باوجود اینکه تحقیقات بازار و به نوعی بازاریابی جزو وظایف رسمی سازمان توسعه تجارت است؛ اما هنوز تا یافتن مکانیزم دقیق در این بخش فاصله داریم و دلیل آن هم این است که سازمان توسعه تجارت، سازمان دولتی است و امکان بررسی و تحقیقات مورد به مورد کالاهای صادراتی را به طور ویژه به دلیل نبود نیرو و ابزار لازم، ندارد؛ البته این بررسیها اقدام بسیار بزرگی هم تلقی میشود. به گفته مدیرکل دفتر عربی و افریقا سازمان توسعه تجارت، به همین دلیل ما سعی میکنیم از طریق رایزنان بازرگانی بازارهای هدف را بررسی کنیم که بیشتر بازارهای مهم و عمده صادراتی ما به شما میروند. رایزنان بازرگانی در حالی مهمترین ابزار ما هستند که تحقیقات بازار ما از نوع کتابخانهای است؛ چون امکان تحقیقات میدانی فراهم نیست دلیل عمده آن هم نبود بودجه است. پیلتن درباره مشارکت بخش خصوصی در این باره گفت: شرکتهای تجاری از ما کمک میگیرند و در بازاریابی مشکل دارند که باید این درخواست را از خود شرکتهای بازاریابی داشته باشند تا در تحقیقات میدانی و کشف بازارها کمکرسان باشند. از سوی دیگر شرکتهای بازاریابی قوی هم نداریم که در این بخش بتوانند موفق عمل کنند. وی همچنین از اقدام جدید سازمان توسعه تجارت خبر داد و گفت: به تازگی نیز در قالب پروژههای مختلف به بازارهای مهم ورود کردهایم که تحقیقات را هم به صورت کتابخانهای و هم به صورت میدانی انجام میدهیم و سعی کنیم بازارهای جدید را به بخشهای مختلف معرفی کنیم که این فعالیتها در زمینه کالایی و کشوری است. مدیرکل دفتر عربی و افریقا سازمان توسعه تجارت معتقد است رایزنان بازرگانی نیاز به امکانات و مکانیزمهای مختلفی دارند تا بتوان از ظرفیت آنها به خوبی استفاده کرد؛ این در حالی است که در این زمینه ضعف داریم و آنها در چارچوبهای مکانیزم دولتی و دیپلماتیک گرفتار هستند. پیلتن ادامه داد: دولت باید امکانات لازم را برای رایزنان بازرگانی فراهم کند که به عنوان نمونه کارمند محلی، دفتر مستقل و تنخواه کافی برای فعالیتها داشته باشند. وی درپاسخ به اینکه رایزنان بازرگانی چرا از بخش خصوصی تعیین نمیشوند، اظهار کرد: بخش خصوصی میتواند در کشورهای مختلف نمایندگی دایر کند و به اعضای خود خدمات ارائه دهد، اما اینکه از بودجه دولت استفاده کند و به جای افراد دولتی، افراد بخش خصوصی اعزام شوند از چندین جهت ایراد دارد؛ نخست اینکه فرد بخش خصوصی ذینفع است و رانت را بههمراه خواهد داشت. ضمن اینکه تشریفات دولتی اجازه چنین امری را نمیدهد و هیچ دولتی این کار را نمیکند که نفر از بخش خصوصی اعزام کند. بازاریابی مغفول مانده در ایران رییس پیشین اتاق بازرگانی تهران نیز معتقد است بیشک بازاریابی و بازارسازی نقش اولیه و مهمی در ارتباطات اقتصادی کشورها دارد. درباره صادرات و حتی شناخت بازار برای واردات به بازاریابی، بازارشناسی و بازارسازی در ایران مغفول مانده است. یحیی آلاسحاق در گفتوگو با «گسترش تجارت» تصریح کرد: در استراتژی اقتصادی کشور بر واردات برای تولید و در نهایت صادرات تاکید داشته و تصمیم داریم رویکرد کشور را با صادراتمحوری سامان دهیم، بخش عمده صادرات چگونگی شناخت بازارهای منطقهای و بینالمللی، چگونگی ارتباط با فعالان تجاری در کشورهای دیگر، چگونگی فراهم آوردن الزامات لازم و داشتن ظرفیت جذب و هماهنگ شدن با بازارهای جهانی است که تحقق این مهم نیازمند متخصصان مناسب در سازمانها و نهادهای ذیربط است. وی بیان کرد: امروز بازارهای دنیا صاحبانی دارند که برای تصاحب آن تلاش و هزینه بسیار کردند تا بازار را بشناسند و آن را کسب کنند که گاه کالاها مورد به مورد بررسی میشود. رییس پیشین اتاق بازرگانی تهران افزود: به عنوان نمونه از بازار روسیه و فرصتی که برای ما فراهم شد نتوانستیم بهره لازم را ببریم و ترکیه از ما پیشی گرفت چون شبکه توزیع محصولات ترکیه منسجم و قوی بود و اجازه ورود به ما نداد. آلاسحاق تاکید کرد: نظام بازاریابی و بازارسازی را باید در کشور نهادینه کنیم، اما سازمانهای مشاورهای و نهادهای مسلط به بازارهای مختلف نداریم و این در حالی است که در حوزه مالیات، بیمه، حقوقی و... این موارد را داریم. در نهایت اینکه برای ساماندهی اقتصاد کشور باید نظام بازاریابی، و بازارسازی و تربیت نیروی انسانی برای آن جزو اولویتها قرار بگیرد.
