از زمانی که اتحادیه اروپا در سال ۹۳، روسیه را به دلیل نقش داشتن در بحران شرق اوکراین تحریم اقتصادی کرد، ۳ سال گذشته است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت:در این مدت نه تنها خبری از کاهش دامنه تحریم یا حذف آن نبود، بلکه در ماه جاری، اتحادیه اروپا تصمیم نهایی خود را برای ادامه تحریمهای اقتصادی علیه روسیه تا پایان سال جاری میلادی اعلام کرد. از همان ابتدا رییسجمهور سرزمین یخی دست به کار شد و ورود کالا از سوی اتحادیه اروپا و امریکا به این کشور را ممنوع اعلام کرد. ولادیمیر پوتین پیش از این، تحریمهای روسیه در حوزه کشاورزی علیه اروپا را تا پایان سال ۲۰۱۸میلادی تمدید کرده بود؛ اما به تازگی وزیر کشاورزی روسیه میگوید این تحریمها تا سال ۲۰۲۰میلادی و حتی سالهای پس از آن برقرار خواهد ماند و این یعنی فرصت طلایی همچنان برای ایران پابرجاست ضمن اینکه آمارها نشان از رشد صادرات به روسیه دارد؛ موضوعی که به مناقشه داغ تجاری در ایران تبدیل شده بود. جدال اقتصادی بین روسیه از یک طرف و اتحادیه اروپا و امریکا از سوی دیگر، فرصت جدیدی را برای همسایه جنوبی روسیه، یعنی ایران فراهم کرد. فرصتی که میتوانست ایران را به عنوان یک جایگزین فعال و مؤثر در فضای اقتصادی روسیه به قدرت برساند. جدا از اینکه توان تولیدی ایران در تامین اقلام و کالاهای مورد نیاز روسیه، میتوانست سهم قابلتوجهی از بازارهای مصرفی روسیه را کسب کند، مزیتهای دیگر چون فاصله کم جغرافیایی بین دو کشور، امکان استفاده از حملونقل دریایی در دریای خزر و دسترسی ایران به آبهای آزاد از طریق خلیجفارس و دریای عمان، ایران را قادر میکرد به عنوان یک کریدور، ارتباط روسیه با سایر کشورهای جهان را برقرار کند. این به معنای افزایش درآمد ایران از طریق صادرات مستقیم محصولات تولیدی خود و کسب ارزش افزوده ناشی از واردات به روسیه نسبت به مبادی دیگر بود. هرچند به اعتقاد برخی کارشناسان بخش خصوصی و مسئولان دولتی ایران هنوز نتوانستهاند از این فرصت تاریخی بهره کافی را ببرد، اما برخی گزارشها، نشانگر وضعیتی مطلوب هستند که البته برخی آمارها نیز خلاف این را اثبات میکند.
رشد ۱۲درصدی صادرات ایران به روسیه صادرات ایران به روسیه در ۳ ماه نخست سال ۲۰۱۷میلادی نسبت به ۳ماه نخست سال ۲۰۱۶میلادی افزایش داشته است. فرهاد پرند، رایزن بازرگانی ایرانی در مسکو، بر اساس گزارشی، صادرات ایران به روسیه در سال ۲۰۱۷میلادی را دارای روند افزایشی توصیف کرد و گفت: اقلامی همچون مصنوعات تولیدی گوناگون با ۵۶درصد افزایش، مس و مصنوعات از مس با ۸۹درصد افزایش، مصنوعات گوناگون از فلزات معمولی با ۷۹درصد افزایش، فرآوردههای خوراکی با ۱۹درصد افزایش و سوختهای معدنی و نفتخام با ۱۷درصد افزایش درصدر صادرات ۳ماه نخست سال ۲۰۱۷میلادی بوده است. وی درباره کاهش آمار برخی اقلام وارداتی از روسیه به ایران افزود: شیشه و محصولات شیشهای با ۹۹درصد کاهش، وسایل نقلیه زمینی غیر از نواقل روی خط راهآهن یا تراموا با ۹۵درصد کاهش، ماشینآلات و دستگاههای برقی و اجزا و قطعات آنها با ۹۵درصد کاهش و سایر اشیای نسجی دوخته و مهیا با ۹۵درصد کاهش در ۳ ماه نخست سال ۲۰۱۷میلادی روبهرو بوده است. صادرات ایران به روسیه در ۳ ماه نخست سال ۲۰۱۷میلادی نسبت به ۳ ماه نخست سال ۲۰۱۶میلادی با ۶۶/۱۲درصد تغییر، روند افزایشی خود را طی میکند. روسیه ۳ برابر جلوتر است با توجه به آمارهایی که رایزن بازرگانی ایران در روسیه اعلام کرده، رییس اتاق مشترک ایران و روسیه نظری دیگر دارد و میگوید: واردات ما از روسیه هنوز هم ۳ برابر صادرات به این کشور است به نحوی که از رقم ۲میلیارد دلاری تجارت ایران و روسیه، ۵۰۰ میلیون دلار سهم صادراتی ایران به این کشور و یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار هم سهم واردات از روسیه برای ما است. اسدالله عسگراولادی در گفتوگو با «گسترش تجارت» با اشاره به تمدید تحریم ورود کالاهای از اتحادیه اروپا به روسیه، با تاکید بر این نکته که این فرصت همچنان برای ایران پابرجاست، اما باید مشکلات داخلی رفع شود، ادامه میدهد: باید محصولات را براساس نیاز روسیه صادر کنیم، نه اینکه هرچه داریم به این کشور بفرستیم. به عنوان نمونه روسیه محموله مرغی میخواهد که با بهداشت و استاندارد خودش همخوانی داشته باشد و ما باید این نیاز را تامین کنیم. به گفته رییس اتاق مشترک ایران و روسیه، باید قراردادها و پروتکلهای حمایتی لازم برای تسهیل تجارت با این کشور منعقد شده و محصولات با کیفیتی که آنها میخواهند تولید و صادر شود. عسگراولادی با اشاره به مشکلاتی که بر سر راه صادرات ایران به روسیه قرار دارد، میگوید: تبدیل نرخ ارز، نقل و انتقال پول، روادید و حملونقل ۴ مشکل اساسی است که باید به سرعت رفع شود. تاجر نمیتواند به صورت عادی به روسیه و شهرهای مختلف مانند آستراخان و بلگراد برود و فقط در قالب گردشگر میتواند به مسکو سفر داشته باشد. ضمن اینکه نیاز به برقراری خطوط پروازهای مستقیم داریم که تاجران به راحتی در رفت و آمد باشند.
شرکتهای صادراتی باید هلدینگ تشکیل دهند انتقادهای بخش خصوصی نسبت به بهره نبردن از فرصت صادرات به روسیه و افزایش روابط با این کشور همچنان برقرار است و همیشه هم از نبود حمایت دولت حکایت دارد اما برخی مسئولان معتقدند شرکتهای صادراتی برای منافع خود حاضر نیستند هلدینگهای بزرگ صادراتی تشکیل دهند و این در حالی است که روسیه خرید از میزان بالایی از محصولات است. دبیر میز روسیه در سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه از اواخر سال ۹۵ همکاری بانکی با ایران بهتر شده، اظهار کرد: سال ۹۲ صادرات ایران به روسیه ۳۱۷میلیون دلار و واردات ۶۸۹ میلیون دلار بود که براساس این آمار صادرات ایران به روسیه در سال ۹۳ حدود ۲۹۴میلیون دلار و واردات نیز ۶۳۹ میلیون دلار ثبت شد. سال ۹۴ اما صادرات ایران به این کشور ۱۷۳ میلیون دلار و واردات ۵۱۷ میلیون دلار بود و سال ۹۵ با کمی رشد صادرات به ۲۱۴ میلیون دلار و واردات نیز به یکمیلیارد و ۵۴۸ رسید. آمار فروردین ۹۶ حاکی از ۱۷ میلیون دلار صادرات و ۲۲میلیون دلار واردات دارد. سپیده اکبرپور به «گسترش تجارت» گفت: خرید روسیه به دلیل وسعت کشور و جمعیت بالا در حجم زیاد و مستمر بوده است و به این صورت نیست که محمولهای موقتی از ایران به روسیه صادر شود. این در حالی است که همیشه هم فروشگاههای بزرگ روسی وارد فاز مذاکره میشوند و ایران هم هنوز شرکتهای قوی صادراتی ندارد تا بتواند این حجم از نیاز را تامین کند. وی ادامه داد: باید بنگاههای کوچک و متوسط تجمیع شوند تا هلدینگهای بزرگ صادراتی تشکیل دهند؛ اما متاسفانه به دلیل فضای رقابتی موجود شرکتها حاضر به این مهم نیستند و میخواهند به طور مستقل عمل کنند. استقبال نکردن بخش خصوصی از پروازهای مستقیم به آستراخان دبیر میز روسیه در سازمان توسعه تجارت با اشاره به سرمایهگذاریهای روسیه در ایران تصریح کرد: وزارت ارتباطات و فناوری به عنوان رییس کمیسیون مشترک ایران و روسیه متولی این امور است و اطلاعات دقیقتری دارد اما برنامههایی در دستور کار است که روسیه میخواهد درآنها تامین مالی داشته باشد. اکبرپور همچنین به امضای تفاهمنامه کریدور سبز با روسیه اشاره کرد و گفت: این قرارداد همکاری تشریفات گمرکی را کاهش داده است و قرار بود در فاز نخست شرکتهای مطرح و بزرگ از این کانال استفاده کنند. از سوی دیگر کارگروه همکاریهای صنعتی نیز بین دو کشور تشکیل شده تا مذاکرات و پیگیریهای بخش صنعت را داشته باشند ضمن اینکه روسیه پیشنهاد ساخت واگنهای باری در ایران و همچنین خودرو را اعلام کرده است. به گفته وی، موافقتنامه لغو روادید برای سفرهای گروهی نیز امضا شده که البته برای تاجران هنوز این مهم محقق نشده، اما سفیر روسیه در تهران اعلام کرده است که هر تاجری با داشتن دعوتنامه از طرف روسیه و معرفی نامه از اتاق بازرگانی ایران میتواند به روسیه سفر کند و سختگیری در اینباره نخواهد شد. دبیر میز روسیه در سازمان توسعه تجارت معتقد است: موافقتنامه موقت تجارت ترجیحی با اتحادیه اقتصادی اورسیا در حال مذاکره است که در صورت نهایی شدن تجارت با روسیه نیز افزایش مییابد. اکبرپور همچنین درباره برقراری پروازهای مستقیم به روسیه گفت: پرواز مستقیم با آستراخان را با کمک سازمان توسعه تجارت برقرار کردیم که متاسفانه به دلیل نبود استقبال لغو شد چون متقاضی نداشت و این در حالی است که تاکید و اصرار بسیار بر برقراری خطوط مستقیم هوایی به آستراخان وجود داشت.
در آخر اینکه... روسیه تحریمهای علیه اتحادیه اروپا را تا ۲۰۲۰میلادی تمدید کرده است و براین اساس ایران ۳سال دیگر فرصت دارد در بازار سرزمین یخی عرض اندام کند. این حضور در بازار مستلزم فراهم شدن زیرساختها و رفع مشکلاتی است که بیشتر مربوط به داخل است و به جز روابط بانکی و نقل و انتقالات پولی که به خارج وابسته است دیگر مسائل وابسته به مسائل داخلی میشود. بخش خصوصی از دولت انتقاد دارد و دولت هم از تاجران و نداشتن توان و قدرت بالا میگوید؛ این در حالی است که باید از شعارها فاصله گرفت و یکبار برای همیشه موضوع را حل کرد؛ دولت با برقراری پروتکلهای حمایتی با کشور متبوع و بخش خصوصی نیز با تقویت و ارتقای توان برای حضور قوی در بازارهای بینالمللی. رابطه باید دو سویه باشد تا به نتیجه دلخواه ختم شود.
