اظهارات تازه مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی درباره تغییر مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی، بار دیگر توجه میلیون‌ها بیمه‌شده را به آینده مستمری‌ها جلب کرده است. بر اساس این پیشنهاد، ممکن است در آینده دیگر میانگین حقوق دو سال پایانی خدمت، ملاک تعیین مستمری نباشد و فرمولی جدید جای آن را بگیرد. اما این طرح در چه مرحله‌ای قرار دارد و چه کسانی را شامل می‌شود؟

در حالی که میلیون‌ها کارمند دولت در انتظار اجرای مصوبه «فوق‌العاده خاص» هستند، سازمان اداری و استخدامی از نهایی شدن سازوکارهای اجرایی این طرح در شورای حقوق و دستمزد خبر داده است. با این حال، پرداخت این مزایا هنوز قطعی نیست و اجرای آن به تأمین اعتبار در قانون بودجه گره خورده است؛ موضوعی که می‌تواند زمان اجرای افزایش حقوق کارکنان دولت را تعیین کند.

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی با هشدار نسبت به وضعیت منابع این صندوق، از بدهی دست‌کم ۷۵۰ هزار میلیارد تومانی دولت، نیاز به ۸۲ هزار میلیارد تومان برای پرداخت معوقات بازنشستگان و تدوین بسته ۱۲ بندی اصلاحات ساختاری خبر داد؛ اصلاحاتی که می‌تواند فرمول محاسبه مستمری و نحوه بیمه‌پردازی را نیز دستخوش تغییر کند.

دولت با اجرای تدریجی نظام پرداخت مبتنی بر عملکرد، یکی از مهم‌ترین اصلاحات نظام حقوق و دستمزد کارکنان را وارد فاز عملیاتی کرده است. بر اساس ضوابط ابلاغی، بخشی از مزایا و پرداخت‌های غیرمستمر کارکنان از این پس به نتایج ارزیابی عملکرد وابسته خواهد بود؛ تغییری که می‌تواند بر نحوه پرداخت حقوق، انگیزه کارکنان و ساختار اداری کشور تأثیر قابل توجهی بگذارد.

بازار مسکن تهران در شرایطی با افزایش بی‌سابقه قیمت خرید، رشد هزینه‌های ساخت و تداوم فشار اجاره‌بها روبه‌رو است که فاصله میان درآمد خانوارها و هزینه تأمین مسکن هر روز بیشتر می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد خرید یک آپارتمان کوچک در پایتخت به سرمایه‌ای چند ده میلیارد ریالی نیاز دارد و همزمان بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه کارگران و حقوق‌بگیران صرف پرداخت اجاره می‌شود. در چنین شرایطی، افزایش هزینه مصالح ساختمانی و رشد بهای تمام‌شده ساخت نیز چشم‌انداز خانه‌دار شدن را برای بسیاری از خانوارها، به‌ویژه اقشار کم‌درآمد، بیش از گذشته دور از دسترس کرده است.

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی با تشریح جزئیات پیشنهادهای جدید این سازمان برای اصلاح نحوه محاسبه حقوق بازنشستگی، اعلام کرد که مستمری بازنشستگان باید متناسب با مجموع حق بیمه پرداختی و سابقه واقعی بیمه‌پردازی افراد تعیین شود، نه صرفاً بر پایه میانگین دستمزد دو سال پایانی خدمت. وی در عین حال تأکید کرد این پیشنهاد هنوز به قانون تبدیل نشده و پس از طی مراحل قانونی، تصمیم نهایی بر عهده قانون‌گذار خواهد بود. سالاری همچنین با رد شایعات درباره حذف برخی مزایا، از تداوم پرداخت حق مسکن، حق اولاد و کمک‌معیشت خبر داد و توضیحاتی درباره نحوه اعمال افزایش حقوق بازنشستگان در سال جاری ارائه کرد.

مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی با تشریح وضعیت مالی و برنامه‌های پیش‌روی این سازمان، از هزینه ماهانه ۲۲۵ هزار میلیارد تومانی برای ایفای تعهدات بیمه‌ای و درمانی خبر داد و تأکید کرد که پرداخت حقوق بازنشستگان و مستمری‌بگیران در هر شرایطی در اولویت قرار دارد. مصطفی سالاری با اشاره به پوشش بیمه‌ای ۴۷ میلیون نفر و پرداخت مستمری به ۵.۲ میلیون بازنشسته و مستمری‌بگیر، اعلام کرد که اگرچه درآمدهای سازمان در ماه‌های گذشته کمتر از هزینه‌ها بوده است، اما توقف یا تأخیر در انجام تعهدات امکان‌پذیر نیست. وی همچنین از اجرای مجموعه‌ای از برنامه‌های اصلاحی و توسعه‌ای از جمله آغاز بیمه متمرکز، الکترونیکی شدن رسیدگی به اسناد پزشکی، راه‌اندازی پرونده سلامت الکترونیک و توسعه خدمات غیرحضوری خبر داد.

همزمان با هفته تأمین اجتماعی، مطالبات معیشتی و رفاهی بازنشستگان این سازمان بار دیگر در کانون توجه قرار گرفت. «مصطفی آراسته‌مهر» بازرس کانون عالی کارگران بازنشسته تأمین اجتماعی، با انتقاد از وضعیت معیشتی مستمری‌بگیران، تأکید کرد افرادی که ۳۰ تا ۳۵ سال از عمر خود را صرف کار و پرداخت حق بیمه کرده‌اند، نباید در دوران بازنشستگی با مشکلات اقتصادی و محرومیت از حقوق قانونی خود مواجه باشند. وی در همین راستا، چهار مطالبه اصلی بازنشستگان را شامل پرداخت کمک‌هزینه ۷۱۶ هزار تومانی حفظ قدرت خرید برای حداقل‌بگیران، افزایش کمک‌هزینه‌های مسکن، معیشت، عائله‌مندی و اولاد، برقراری مجدد حق عائله‌مندی برای بازماندگان و پرداخت مابه‌التفاوت افزایش حقوق فروردین و اردیبهشت همزمان با حقوق تیرماه مطرح کرد.

افزایش ۶۰ درصدی حداقل حقوق در سال ۱۴۰۵ در شرایطی به اجرا درآمد که انتظار می‌رفت بخشی از فشارهای معیشتی بر دوش کارگران را کاهش دهد، اما شتاب تورم، جهش نرخ دلار و افزایش هزینه‌های زندگی، معادلات را به سود خانوارهای کارگری تغییر نداد. آمارهای رسمی نشان می‌دهد شکاف میان درآمد و هزینه‌های حداقلی زندگی همچنان عمیق‌تر شده و در کنار آن، افزایش شدید قیمت مواد غذایی، بیشترین فشار را بر دهک‌های پایین جامعه وارد کرده است. همزمان، اظهارات متفاوت وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره احتمال بازنگری دستمزدها، ابهام‌هایی را درباره آینده حقوق کارگران ایجاد کرده؛ موضوعی که در کنار افزایش درخواست‌های بیمه بیکاری، تصویری روشن از دشواری‌های بازار کار و معیشت در سال جاری ارائه می‌دهد.

هیأت وزیران با ابلاغ مصوبه‌ای جدید، حداقل اثر ریالی فوق‌العاده خاص را برای افرادی که از ابتدای سال ۱۴۰۵ بازنشسته شده‌اند یا می‌شوند، ۲ میلیون و ۷۵۴ هزار تومان تعیین کرد تا حقوق بازنشستگی این گروه کمتر از سقف تعیین‌شده افزایش پیدا نکند.