تقسیم وظایف بین بخش دولتی و بخش خصوصی در صنعت نمایشگاهی چین قابل توجه است. وزارت بازرگانی چین همانقدری که نقشش ایجاب میکند، حضور دارد و برای تامین زیرساختهای برپایی نمایشگاهها تلاش میکند.
کشور چین در هر حوزهای حرف برای گفتن دارد. چه در بحثهای فرهنگی و دارا بودن تمدن غنی چند ۱۰۰ساله، چه در زمینه رشد جمیعت و موضوعات به روز شهری و استانی، چه در سیاست و نقش بازی کردن در عرصههای گوناگون بینالمللی و چه در مباحث کلان اقتصادی و حجم صادرات و واردات، این چشمبادامیهای چینی هستند که در کنار دیگر ابر قدرتهای جهان حکم تعیین میکنند و در بسیاری از موارد معادلات ابرقدرتها را هم بر هم زدهاند.
چین طبق آمارها بیشترین تعداد نمایشگاه را در سطح جهان برگزار میکند. بهطور میانگین هر ۷۰دقیقه یک نمایشگاه در یکی از مناطق و سایتهای نمایشگاهی چین برگزار میشود. این عدد شگفتانگیز آمار نمایشگاههای چین را به ۶۰۰ نمایشگاه در ماه میرساند. آماری که البته بعید به نظر میرسد کشور دیگری حتی توان نزدیک شدن به آن را داشته باشد.
تاریخ صنعت نمایشگاهی در چین دو بخش اصلی دارد. بخش اول آن مربوط به قبل از اصلاحات اقتصادی چین است. در آن زمان نمایشگاهها کلا در قالب دولتی برگزار میشدند و البته ابعاد بزرگی داشتند. یکی از این نمایشگاهها کانتون فیر بود (نمایشگاه عظیم صادرات چین که از سال ۱۹۵۷م هر ۲ سال ۲ مرتبه در بهار و پاییز در گوانژو برگزار میشود) که هنوز هم پا برجاست. بعد از اصلاحات و باز شدن دربهای اقتصاد در چین، این نمایشگاه جایگاهش به کلی تغییر کرد و یک شبه تبدیل به یکی از بزرگترین نمایشگاههای جهان شد.
البته نمایشگاه «کانتون فیر» از سال ۲۰۱۰ میلادی به بعد یکی از سالنهای اصلی خود را به مشارکتکنندگان خارجی اختصاص داد. یعنی تا قبل از آن فقط کالاهای چینی بودند که در این نمایشگاه عرضه میشدند اما بعد از گسترش سیاستهای وارداتی اجازه ورود کشورهای دیگر نیز صادر شد. بنابراین امروز در این نمایشگاه کالایی، مبادلات عظیم تجاری هم در جریان است.
بعد از باز شدن درهای تجارت کشور چین که از اوایل دهه ۸۰ میلادی اتفاق افتاد به همراه تمام تحولات اقتصادی چین، در سیستم برگزاری نمایشگاههای چین هم تحولات عظیمی رخ داده. تحولی که در واقع یک جهش و پیشرفت قابل توجه بود، تا آنجا که امروز به صورت روزانه بیش از ۲۰ نمایشگاه کوچک و بزرگ در شهرهای مختلف چین برگزار میشود.
چینیها معمولا در هر حوزهای که بتوانند نمایشگاه برگزار میکنند. کالایی، تخصصی یا عمومی. از حوزه محیطزیست و انرژی گرفته تا نمایشگاههای فوق تخصصی برای جذب سرمایهگذار خارجی. در چین، ما شاهد در جریان بودن یکی از بزرگترین صنایع نمایشگاهی جهان هستیم که از اوایل سال ۲۰۰۰م به بعد که صنعت چین رشد چشمگیری را تجربه کرد، خیلی از شرکتهای نمایشگاهی شناخته شده در دنیا تلاش کردند که شعبهای از شعب خود را به چین منتقل کنند.
از این میان میتوان به نمایشگاه قدیمی سیال فرانسه یا دموتکس و اتومکانیکا آلمان اشاره کرد که در کنار نمایشگاههای اصلی خود یک دوره سالانه نیز در چین برنامه چند روزه نمایشگاهی دارند. به جرات میتوان گفت امروز صنعت نمایشگاهی چین از رونق و اهمیت بالایی برخوردار است.
تقسیم وظایف بین بخش دولتی و بخش خصوصی در صنعت نمایشگاهی هم قابل توجه است. وزارت بازرگانی چین همانقدری که نقشش ایجاب میکند، حضور دارد و برای تامین زیرساختهای برپایی نمایشگاهها تلاش میکند. از طرف دیگر بخشهای خصوصی مسئولیت برپایی نمایشگاهها را برعهده دارند و نه تنها در چین بلکه در سراسر جهان سعی در معرفی و نمایش کالا و خدمات چینی دارند.
نحوه حضور چین در نمایشگاههای جهانی نیز بدین شکل است که یا در نمایشگاههای مختلف کشورها شرکت میکنند یا خودشان بهصورت تخصصی دست به برگزاری نمایشگاه با موضوعات مختلف میزنند. نکته جالب اینجاست که در هر نمایشگاهی که به صورت روزانه در گوشه و کنار جهان برگزار میشود، چینیها حداقل چند غرفه بزرگ و تاثیرگذار برای خودشان دارند.
در ۱۰ سال اخیر برخی نمایشگاهها بنا بر صلاحدید دولت این کشور در محرومترین مناطق چین، شهرهای کوچک بهخصوص در بخشهای مرکزی و غربی که هنوز به توسعه مطلوب نرسیدهاند، برگزار میشوند. بهعنوان مثال یک نمایشگاه شناخته شده چند سالی است که در مرکز استان سینکیانگ بهعنوان یکی از مناطقی که البته مدتی ادعای استقلالطلبی داشت و ناآرامیهایی را در آن شاهد بودیم، برگزار میشود. این سایت نمایشگاهی تحت عنوان «اوراسیا فیر» ساخته شده و یک ساختمان درجه یک و بسیار مجلل برای این منظور به این استان نهچندان مدرن اختصاص داده شده است.
اوراسیافیر اکنون یکی از نمایشگاههای مهم چین است که در یک منطقه محروم ساخته شده و به لحاظ اهمیت با بهترینهای جهان قابل مقایسه است. کشورهای زیادی برای شرکت در این نمایشگاه حضور پیدا میکنند حتی ایران هم از سال ۲۰۰۸م چند باری در نمایشگاههای مختلف این سایت حضور داشته است. بنابراین چین مهمترین نمایشگاههای خودش را صرفا در بهترین مناطق کشورش قرار نداده و سعی کرده یکپارچگی در توسعه پیدا کردن همه شهرها را به مدد صنایع نمایشگاهی بهدست آورد.
درحالحاضر تعدادی از مهمترین شهرهای نمایشگاهی چین که در دنیا هم شناخته شده هستد عبارتند از پکن، شانگهای و گوانژو که معتبرترین نمایشگاههای دنیا را برگزار میکنند و نقش تاثیرگذاری در صنعت نمایشگاهی دارند.
سایتهای نمایشگاهی کشور چین در پایان هر سال یک برآورد مالی از میزان سوددهی خود ارائه میکنند. اما بحث واردات و صادرات و مبادلات تجاری در چین با چنان ارقام بزرگی در جریان است که دیگر نگاه به گردش مالی نمایشگاهها موضوعیت چندانی پیدا نمیکند. این بدان معنا نیست که رقم سوددهی مالی نمایشگاهها قابل اعتنا نباشد! اتفاقا پرمعاملهترین نمایشگاههای جهان را در چین داریم و ارقام گردش مالی در آنها بسیار بالا است اما این بحث آنگونه که در کشورهای دیگر مورد توجه است، در چین مورد توجه نیست. این را هم باید بدانید که کشورهای امریکای لاتین، اروپای شرقی، خاورمیانه و کشورهای شرق آسیا از مشتریهای ثابت این نمایشگاهها هستند.
چین هنوز یک اقتصاد در حال توسعه است. بنابراین عمدتا رویه نمایشگاههای کالایی در این کشور تا سال ۲۰۱۰ میلادی توسعه صادرات بود. اما از همین سال به بعد واردات نیز به اولویتهای نمایشگاهی این کشور اضافه شد. یعنی اهمیت واردات به چین روز به روز بیشتر شد و دولت به عمد اجازه ورود کالاهای مختلف به چین را میدهد. از طرفی هم نمایشگاههای جذاب با هدف گردشگری نیز جایگاه ویژهای در این کشور دارند.
در مجموع میتوان گفت توسعه اقتصادی مهمترین هدف برای برگزاری نمایشگاههای مختلف در چین است که تا زمانی که روند توسعهیافتگی این کشور ادامه داشته باشد، روال برپایی نمایشگاهها نیز به همین شکل است.
