ایران با پنج هزار سال تاریخ نوآوری و فرهنگ با تکیه نادرست به اقتصاد مبتنی بر منابع زیرزمینی، ارزشمندترین داشتههایش یعنی نیروی انسانی را فراموش کرد و با ترجیح دادن نفت به جوانان، نتوانست دوران درخشان دانشمندان برجسته را دوباره تجربه کند.
یکی از پیامدهای تکیه به اقتصاد نفتی، نابودی سنتها و فرهنگ غنی از جمله صنایع دستی است. صنایع دستی این کشور به مثابه پیشانی فرهنگ و تاریخ و مردمان این مملکت، هزاران سال معرف جایگاه ایران به دیگر تمدنها بوده و حتی هنوز هم برای نمایش فرهنگ، محبت و نوع دوستی ایران به جهانیان از صنایع دستی بهره میگیریم اما بخش قابل توجهی از این دارایی در طول سالیان حاکمیت اقتصاد نفتی، مورد غفلت واقع شد.
هنوز ساختار اقتصادی ما ظرفیت و توانایی کامل برای شکوفا کردن توانمندی استعدادهای خود را ندارد اما این راه برای شکل گرفتن بستر مساعد پیموده شود، مسیر و روش جدیدی که مقام معظم رهبری نیز بر آن تاکیدی ویژه دارند و بر اساس این روش، جوانان خلاق و نخبهای که برای پیشرفت کشور تلاش میکنند، بارها زمین میخورند اما باز روی پای خود میایستند، شکست میخورند اما سرخورده نمیشوند، مبنای رشد و توسعه اقتصادی کشور قرار میگیرند.
با طرح بنیاد ملی نخبگان برای جذب و بازگشت استعدادهای برتر و نخبگان خارج از کشور، این مسیر آغاز شده است و تاکنون بیش از ۷۰۰ ایرانی خارج از کشور که بیش از ۷۰ تن از آنان در برترین و معتبرترین مراکز علمی و دانشگاهی دنیا فعال هستند، برای کمک به کشورو آغاز کردن این راه جدید، عزم خود را جزم کردهاند.
نمایشگاه بینالمللی اینوتکس جلوهای از شکوفایی توانمندی نخبگان کشور در عرصه کسب و کار ست. در این نمایشگاه بیش از ۴۰ شرکت که توسط نخبگان و استعدادهای ایرانی که بخش قابل توجهی از آنان در برترین سطوح علمی دنیا فعالیت میکنند به نمایش درآمد که در آیندهای نزدیک و با افزایش این تعداد، تغییر ساختاری جدی در اقتصاد رقم خواهد خورد.
رشد علمی ایران تداوم بخش مسیر اقتصاد دانشبنیان خواهد بود و حرکت شتابان کشور در این عرصه در سالهای اخیر، این زمینه را بیش از پیش فراهم کردهاست به طوری که تولید علم کشور با جهشی چند پلهای به سیزدهم رسیده است و در نانو فناوری امروز با یک پله ارتقا نسبت به سال قبل در جایگاه پنجم جهانی قرار داریم و این در حالی است که امید داریم ایران تا سال آینده در جایگاه چهارم این عرصه قرار گیرد.
امروز وابستگی بودجه کشور به درآمدهای نفتی، به کمتر از ۲۰ درصد رسیده است و این درحالی است که بسیاری از کشورهای منطقه به رغم صرف هزینههای هنگفت، در تلاش خود برای کاهش وابستگی به منابع ناکام ماندهاند بنابراین امروز فرصتی تاریخی در اختیار داریم تا این کشور را بر اصیلترین دارایی آن یعنی سرمایه انسانی استوار کنیم.
در حال حرکت به سوی توسعه شرکت هایی با کمترین داراییهای فیزیکی و ملموس اما ارزشهای چند ده میلیاردی هستیم، شرکت هایی که با گذشت اندک زمانی از شکل گیری آن توسط کسانی که به تازگی فارغالتحصیل میشوند، مدلی جدید در اقتصاد پیادهسازی شده است که بر اساس این مدل، ریسک پذیری، خلاقیت، پشتکار و نوآوری معیار ارزش شرکتها است.
باید توجه به کارآفرینی عزم و اراده افراد معیار ارزشگذاری افراد قرار گیرد. برای تحقق این مهم بیش از هرچیز نیازمند یک تحول فرهنگی هستیم؛ این تحول آسان نیست و به مدد جوانانی محقق میشود که با کسب و کارهای نوپا و خلاقانه خود روزی نیست که یکی از ساختارهای قدیمی و فرسوده پیشین را دستخوش تحول نکنند و تحول فرهنگی یاد شده نیز بهدست همین جوانان قطعی خواهد بود.
سورنا ستاری - معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری
