سامانه جامع گمرک و پنجره واحد تجارت فرامرزی، سال گذشته با هدف تسهیل امور تجاری و الکترونیکی کردن فرآیند صدور مجوزها راهاندازی شد تا ضمن نظارت برخط بر مبادلات، دخالت انسانی در امور گمرکی را به حداقل رسانده و با قاچاق کالا و ارز نیز مقابله کند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه گسترش تجارت نوشت: برهمین اساس، یکی از اقدامات الکترونیکی شدن در بخش اسناد گمرکی قابل لمس است که به گفته فعالان اقتصادی، بساط جاعلان برگ سبز گمرکی را جمع کرد. ترخیص کالا در گذشته در تصور تاجران مانند هفت خانی بود که باید از آن به سختی عبور میکردند و دریافت برگ سبز نشان عبور از این خانها بود که گاه متخلفان تاجرنما برای اینکه درگیر ماجرای پیچیده آن نشوند، افرادی را مامور میکردند تا کارها را غیرقانونی انجام دهند و کارشان این بود که برگ سبزهای گمرکی را جعل کنند، حتی بهتر از پروانههای گمرکی اصل!! و در این میان زمینههای جعل اسناد بیشتر میشد. درحالحاضر اما با الکترونیکی شدن امور و روند فعالیتها، دیگر شاهد جعل و تقلب دراسناد نیستیم. تا قبل از اجرای سامانه جامع گمرکی، روش سنتی و کاغذی محل درآمدزایی برخی افراد شده بود؛ درحالی که امروز تخلفات احتمالی در گمرک به آسانی شناسایی میشوند و این دستاوردی مهم به شمار میرود که از طریق سامانه جامع گمرکی از هر گونه تخلف پیشگیری و امکان ردیابی لحظهای هر یک از فرآیندها امکانپذیر شده است. بنابراین با اجرایی شدن سامانه جامع گمرکی، فرآیندهای کاغذی متوقف شد و زمینههای سوءاستفاده از بین رفت، زیرا استعلام اسنادی مانند مجوز بهداشت، مجوز استاندارد و... برخط است و تبادل اطلاعات با ۲۲ سازمان به صورت الکترونیک انجام میشود و دیگر لازم نیست ساعتها یا روزها و حتی ماهها منتظر دریافت نتایج استعلام ماند. در همین حال، با الکترونیکی شدن صدور پروانه دیگر نگرانی از بابت گم شدن یا از بین رفتن اسناد کاغذی وجود ندارد و رسیدگی به پروندههای گمرکی در کوتاهترین زمان ممکن ازسوی کارشناسان امور گمرکی انجام میشود و صاحبان کالا میتوانند از آخرین وضعیت پروانههای گمرکی در تمام رویههای گمرکی بدون مراجعه حضوری و بهصورت برخط آگاه شوند. الکترونیکی شدن فرآیند گمرکی علاوه بر پیشگیری از جعل اسناد و تقلبهای تجاری شرایطی فراهم آورده تا رهگیری تخلفات احتمالی به آسانی امکانپذیر شود در حالی که در روش سنتی این امر امکانپذیر نبود و بسیاری از پروندههای متخلفان به سرانجام نمیرسید. با الکترونیکی شدن پروانههای گمرکی به طور میانگین درحالحاضر روزانه ۱۰۰۰۰ محموله از طریق نیرویانتظامی از گمرک به شکل الکترونیکی استعلام میشود و سامانه گمرک به طور خودکار و بدون دخالت نیرویانسانی پاسخ را در مدت ۲تا ۳ دقیقه برای ماموران نیروی انتظامی ارسال میکند. مقایسه کنید نحوه استعلام الکترونیکی را با زمانی که باید با گمرک نامه نگاری میشد و پروانه را ضمیمه نامه میکردند تا به صورت دستی پاسخ استعلام و پس از حداقل یک ماه جواب نامه ارسال میشد تا مشخص شود آیا این محموله که توقیف شده، قاچاق است یا نه؟! دست متقلبان کوتاه شد مشاور عالی رئیس گمرک ایران با بیان اینکه سامانه جامع امور گمرکی از ۲ سال پیش به طور کامل اجرا شد، اظهار کرد: پیش از اجرای این سامانه تمام مجوزها دستی بود و به عنوان نمونه برای واردات کاکائو به مجوز وزارت بهداشت نیاز بود و واردکننده کالا باید مجوز را از این وزارتخانه دریافت میکرد که گاه شاهد جعل این مجوزها بودیم. درحالحاضر کاغذ حذف شده و امور به طور الکترونیکی پیش میرود که امکان این جعل اسناد را به صفر سانده است. محمود بهشتیان به «گسترش تجارت» گفت: در بسیاری از موارد حتی شاهد جعل ثبت سفارشها و صدور گواهی مبدا هم بودیم که درحالحاضر این موضوع در سطح بینالمللی نیز به صورت الکترونیکی اجرا خواهد شد و کشور مورد نظر میتواند از جعلی نبودن گواهیها اطمینان حاصل کند. وی با تاکید بر اینکه دست متقلبها و جاعلان کوتاه شده، ادامه داد: در برخی موارد تاجرانی که برای پرداخت حقوق و عوارض باید فیش بانکی میگرفتند و به گمرک ارائه میدادند، تخلفاتی میکردند که در یکی از نمونهها شاهد اختلاس ۹۰ میلیارد تومانی یک کارمند گمرک با همکاری کارمند بانک بودیم. درحالحاضر با ایجاد سامانه جامع گمرکی تمام این مشکلات برطرف شده، اما به هرحال سازمانها نیز در این مسیر باید دقت لازم را داشته باشند و به فردی مطمئن امکان دسترسی ارسال مجوزها را بدهند تا مشکلی پیش نیاید. مشاور عالی رئیس گمرک ایران اظهار کرد: این سامانه در سطح جهانی نیز تاثیر خوبی خواهد داشت؛ در بیشتر کشورها امور گمرکی الکترونیکی انجام میشود و با عضویت در شبکه جهانی گمرکات و امضای تفاهمنامه میتوان محموله را کنترل و مشاهده کرد. به عنوان نمونه امریکا سامانهای ایجاد کرده که براساس آن کارمندان گمرکیاش در ۵۵ کشور مستقر شدهاند و محموله کالا از مبدا اسکن میشود و در گمرک مقصد قابل مشاهده و رصد است تا با رسیدن کانتینر، معطلی و اتلاف وقت اتفاق نیفتد. مطلوب، اما با کمینقص نایب رئیس کمیسیون حملونقل و گمرک اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه تمام پدیدههای هستی نسبی هستند و پدیده مطلق نداریم، اظهار کرد: سامانه جامع امور گمرکی تاثیر بسیار خوبی در تسریع فعالیتها و بهویژه کوتاه شدن دست جاعلان داشته، اما بینقص هم نیست. امید ملک در گفتوگو با «گسترش تجارت» تصریح کرد: پیش از راهاندازی این سامانه شاهد بودیم که کسانی با جعل اسناد گمرکی و بهویژه پروانه سبز، کالاها را بدون پرداخت حقوق دولتی و کنترلهای لازم از گمرک ترخیص و در بازار توزیع میکردند و این در حالی است که اگر کنترلها به موقع و قبل از ترخیص کالا از گمرک انجام نشود، سلامت و اقتصاد جامعه به خطر میافتد. وی با اشاره به اینکه درحالحاضر در عصر اطلاعات هستیم و رایانه نیز نقش مهمی در تسهیل امور دارد، تصریح کرد: متاسفانه برخی طرحها و برنامهها را فقط در واژه به کار میبریم و در عمل شاهد اجرای درست آنها نیستیم؛ مانند دولت الکترونیک که هنوز هم بسیاری از سازمانهای دولتی ما ایمیل را به عنوان یک مکاتبه رسمی تلقی نمیکنند و به دنبال نامه، فکس و... هستند. نایب رئیس کمیسیون حملونقل و گمرک اتاق بازرگانی ایران ادامه داد: یکی از اهداف دولت دوازدهم نیز این است که دولت الکترونیک را توسعه دهد تا به طور کامل و فراگیر اجرا شود. ملک اظهار کرد: با اصل و ماهیت اقدام گمرک در راهاندازی سامانه جامع گمرکی موافق هستیم و اینکه اشخاص در فعالیتها اثرگذار نباشند و همه امور الکترونیکی باشد بسیار اثرگذار است؛ اما نقصانهایی هم وجود دارد که یکی از این موارد ارائه نشدن مشورتهای لازم به فعالان و ذینفعان بود که در طول کار خیلی از ایرادها شناسایی و اصلاح شد. به گفته وی، تا هدف و کارآیی مطلوب در سامانه جامع امور گمرکی فاصله داریم؛ اما در کل به دلیل ساماندهی اوضاع احوال ترخیص و جلوگیری از تقلب، مناسب و مثبت بوده است. دستاورد دیگری از سامانه گمرک به تازگی از دستاورد دیگر ایجاد سامانه جامع امور گمرکی خبر داد و آن اینکه با مشارکت بانک مرکزی صفحه «منشا ارز» را راهاندازی کرده و از ۲۴ خرداد امسال به بعد تمامی صاحبان کالا ملزم به ثبت اطلاعات منشا ارز هستند و بعد از تاریخ تعیین شده تمامی واردکنندگان باید هنگام انجام تشریفات کالا، نسبت به اعلام محل ارز تامین شده برای ورود کالا اقدام کنند. این امر با هدف ایجاد امکان نظارت بر ورود و خروج ارز ازسوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران انجام شده که تا قبل از اجرای سامانه جامع گمرک و پنجره واحد تجارت فرامرزی میسر نبود. واردکنندگان کالا برای انجام این فرآیند در سامانه جامع گمرک و پنجره واحد تجارت فرامرزی، باید از قسمت اظهارهای قبلی واردات، روی اظهارنامه خود کلیک کرده و گزینه «تعیین منشا ارز» را انتخاب کنند. گمرک اعلام کرده تنها در صورت انجام این فرآیند، مجوز بارگیری صادر خواهد شد.
