«وقوع درگیری نظامی میان ایران، ایالات متحده و رژیم صهیونیستی در اسفندماه ۱۴۰۴، فراتر از یک شوک مقطعی، ساختار تجارت خارجی ایران را با چالشی بنیادین و تغییراتی ساختاری مواجه کرده است. تحلیل اتاق بازرگانی ایران نشان میدهد که این جنگ با ایجاد ناامنی در کریدورهای ترانزیتی و افزایش جهشی هزینههای مبادله، کشور را به سمت "بازآرایی شبکه شرکای تجاری" و حرکت ناگزیر به سوی خوداتکایی سوق داده است. این گزارش به بررسی چگونگی تغییر منطق مبادلات بینالمللی ایران و واکنش زنجیره تأمین به تنشهای ژئوپلیتیکی در سال ۲۰۲۶ میپردازد
با ارسال نخستین محموله تجاری از مبدأ پاکستان به مقصد ازبکستان، کریدور ترانزیتی پاکستان-ایران رسماً وارد فاز عملیاتی شد. این مسیر راهبردی که از بندر گوادر آغاز شده و با عبور از شبکه جادهای ایران به کشورهای آسیای مرکزی پیوند میخورد، نقطه عطفی در همکاریهای ژئواکونومیک منطقه محسوب میشود. مقامات گمرکی پاکستان تأکید دارند که این مسیر جدید علاوه بر کاهش چشمگیر هزینههای لجستیک و زمان حملونقل، جایگاه ترانزیتی ایران را به عنوان پل ارتباطی میان شبهقاره هند و بازار پرجمعیت آسیای میانه بیش از پیش تثبیت خواهد کرد.
دبیر انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته با تأکید بر تداوم واردات کالاهای اساسی و دارو از بنادر شمالی و جنوبی کشور، اعلام کرد که هیچ نگرانیای درباره تأمین نیازهای ضروری مردم وجود ندارد و همزمان مسیرهای جدیدی برای جایگزینی بازارهای تجاری برخی کشورها در دست اجراست.
دبیر انجمن شرکتهای کشتیرانی با رد امکان عملی دور زدن تنگه هرمز و انحراف کامل مسیرهای دریایی به بنادر دیگر منطقه، تأکید کرد که اخذ عوارض از تردد کشتیها تنها در چارچوب حقوقی مشخص و متناسب با وضعیت آبراه امکانپذیر است.
رسانههای ترکیهای از عبور یک فروند کشتی باری بینالمللی با پرچم فرانسه از تنگه هرمز با هماهنگی ایران خبر دادند. بر اساس این گزارش، کشتی کانتینربر «سیامای سیجیام کریبی» پس از ترک بندر دبی، از مسیر میان دو جزیره قشم و لارک عبور کرده و اکنون در آبهای ساحلی مسقط قرار دارد.
بر اساس نامه معاونت توسعه بازاریابی و اعلام موافقت دولت و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، عبور کشتیهای حامل کالاهای اساسی و بشردوستانه از تنگه هرمز به مقصد بنادر ایران یا کشتیهای مستقر در دریای عمان مجاز شد. در پی این تصمیم، از شرکتهای تجاری و واردکنندگان خواسته شده است با رعایت پروتکلهای ابلاغی، هماهنگیهای لازم را برای ارسال و تخلیه محمولههای کالاهای اساسی در بنادر جنوبی انجام دهند.
آمارهای رسمی تجارت خارجی در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد مجموع مبادلات تجاری ایران با وجود شرایط پرریسک منطقهای و وقوع دو مقطع درگیری نظامی، به حدود ۱۱۰ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که از تداوم جریان تجارت خارجی، حفظ نقش ترانزیتی کشور و استمرار صادرات غیرنفتی در سطحی قابل توجه حکایت دارد.
در پی محدودیتهای اینترنتی ناشی از شرایط جنگی، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران جهت حمایت از اعضای خود در تعطیلات نوروز، امکان دسترسی به اینترنت بینالمللی در محل اتاق را فراهم کرده است. اعضا میتوانند با ثبت درخواست، از این خدمت ویژه بهرهمند شوند.
قائممقام وزیر صنعت، معدن و تجارت با تأکید بر پایداری کامل زنجیره تأمین و توزیع کالاهای اساسی، از وفور اقلام ضروری در بازار و تداوم این روند در ماههای آتی خبر داد. محمدصادق مفتح با اشاره به بهرهمندی ایران از مرزهای مشترک با ۱۵ کشور و تنوع مسیرهای تجاری، خاطرنشان کرد که محدودیتهای بینالمللی و تحولات منطقهای نظیر وضعیت تنگه هرمز، هیچگونه خللی در ترانزیت و تأمین مایحتاج عمومی کشور ایجاد نکرده و نخواهد کرد.
