اظهارات و سیگنال‌های ضدونقیض دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، موج جدیدی از گمانه‌زنی‌ها درباره آینده تحریم‌ها و رابطه اقتصادی ایران و آمریکا را برانگیخته است.

دونالد ترامپ که بارها در کارزارهای انتخاباتی خود از سیاست فشار حداکثری علیه ایران دفاع کرده، حالا در توییتی ضدونقیض، به چین چراغ سبز خرید نفت از ایران را نشان داده است.

صادرات نفت ایران به ۲٫۲ میلیون بشکه در روز رسید.

با وجود تهدیدات ناشی از حملات هوایی اسرائیل به زیرساخت‌های انرژی ایران، این کشور توانسته است صادرات نفت خود به چین را اندکی افزایش دهد. داده‌های جدید نشان می‌دهد تهران با مدیریت هوشمند مسیرهای صادراتی، در برابر فشارهای تحریمی و نظامی مقاومت کرده و جریان فروش نفت به بزرگ‌ترین مشتری خود را حفظ کرده است.

رئیس اتاق بازرگانی،‌ صنایع، معادن و کشاورزی تهران گفت: در چند دهه گذشته، اقتصاد ایران تحت فشار سنگین تحریم‌ها بوده که این موضوع به شدت صادرات فرش ایرانی را متاثر کرده است. افغانستان، چین و ترکیه اکنون رقبای اصلی ایران در این بازار هستند و جامعه جهانی به بهانه‌های مختلف در مقابل تحریم‌های صادرات فرش ایرانی سکوت اختیار کرده است.

در حالی که تنش‌های تجاری میان واشنگتن و پکن در هفته‌های اخیر به اوج رسیده بود، مذاکرات دو روزه مقامات بلندپایه آمریکا و چین در لندن به توافقی اولیه منجر شد که می‌تواند آغازگر فصلی تازه در روابط اقتصادی دو قدرت بزرگ جهان باشد؛ توافقی که محور آن، صادرات عناصر خاکی کمیاب و محدودیت‌های فناورانه است.

چین با ایجاد «کانال سبز» برای صادرات مواد معدنی کمیاب، به دنبال تقویت روابط تجاری با اتحادیه اروپا است، در حالی که محدودیت‌های اخیر صادرات، سایه‌ای از بحران بر صنعت خودروسازی جهانی انداخته است.

در تازه‌ترین علامت از بهبود روابط تجاری میان شرکت هواپیماسازی بوئینگ و مشتریان چینی، یک فروند هواپیمای نو و تازه‌تحویل‌شده بوئینگ ۷۳۷ مکس، امروز ۱۹ خرداد، در خاک چین فرود آمد. داده‌های مربوط به مسیرهای پروازی نشان می‌دهد که این هواپیما مستقیماً از خطوط تولید بوئینگ در آمریکا پرواز کرده و در یکی از فرودگاه‌های چین به زمین نشسته است؛ اقدامی که می‌تواند نشانه‌ای معنادار از ازسرگیری روند تحویل هواپیماهای این مدل به چین پس از چند سال وقفه باشد.

پس از تماس تلفنی میان ترامپ و شی‌جین‌پینگ که بذر امید را در دل بازارهای جهانی کاشت، ایالات متحده و چین امروز در لندن دور تازه‌ای از مذاکرات تجاری را آغاز می‌کنند؛ گفت‌وگوهایی که سرنوشت تعرفه‌های میلیارد دلاری و تجارت عناصر راهبردی میان دو قدرت اقتصادی جهان را تعیین خواهد کرد.

در شرایطی که ایران تلاش دارد روابط اقتصادی خود با چین را گسترش دهد، یک اقتصاددان با اشاره به بی‌ثباتی راهبردی در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور هشدار داد که مقامات چینی نسبت به آینده همکاری با ایران دچار تردید شده‌اند. به گفته مصطفی سمیعی‌نسب، تغییرات پیاپی در دولت‌ها و نبود یک استراتژی پایدار باعث شده طرف چینی بارها اعلام کند که «تکلیف همکاری با ایران مشخص نیست».

پیتر ناوارو، مشاور اقتصادی کاخ سفید، روز جمعه به وقت محلی اعلام کرد که مذاکرات تجاری میان مقامات دولت دونالد ترامپ و همتایان چینی آن‌ها ظرف یک هفته آینده برگزار خواهد شد. این اظهارات پس از گفت‌وگوی تلفنی ۹۰ دقیقه‌ای میان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، مطرح شد که به گفته ناوارو، در آن «تفاهم مشخصی» بین دو رهبر شکل گرفت.

سفیر ایران در روسیه اعلام کرد که تأسیس بانک مشترک اعضای سازمان همکاری شانگهای و هماهنگی سیاست‌های اقتصادی میان اعضا، گامی مهم برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و دلارزدایی از اقتصاد جهانی است. این سازمان که اکنون در مرحله حساسی از توسعه قرار دارد، با گسترش تجارت، همکاری‌های بانکی و زیرساخت‌های ترانزیتی، در پی افزایش نفوذ و قدرت در سطح جهانی است.

سقوط چشم‌گیر صادرات نفت ایران به چین زنگ هشدار جدیدی برای بازار نفت به صدا درآورد؛ جایی که تحریم‌ها و مشکلات داخلی، تهران را از مهم‌ترین مشتری‌اش دور کرده‌اند.

رئیس کل گمرک ایران از کاهش ارزش صادرات و واردات کشور در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۴ خبر داد. در حالی که وزن کالاهای صادراتی و وارداتی افزایش یافته، ارزش این مبادلات کاهش یافته است. پروپان مایع‌شده و طلای خام به ترتیب در صدر اقلام صادراتی و وارداتی قرار دارند و چین و امارات متحده عربی همچنان اصلی‌ترین شرکای تجاری ایران هستند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، در آستانه تماس احتمالی با رهبر چین، شی جین‌پینگ را «بسیار سرسخت» و مذاکره با او را «چالش‌برانگیز» توصیف کرد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که واشنگتن و پکن بار دیگر درگیر تنش‌های تجاری تازه‌ای شده‌اند و هر طرف، دیگری را به نقض توافق اخیر در ژنو متهم می‌کند.

در پی واکنش تند دولت چین به عملکرد ایالات متحده در حوزه مبادلات تجاری و ادعای این کشور مبنی بر آن‌که واشینگتن به‌شدت مفاد توافق تجاری اخیر میان دو طرف را نقض کرده است، بازارهای مالی جهانی با شوکی منفی روبه‌رو شدند. در واکنش به این تنش تازه در روابط دو اقتصاد بزرگ جهان، تقریباً تمامی شاخص‌های اصلی بورس‌های اروپایی در معاملات عصر دوشنبه وارد محدوده منفی شدند و سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری به دادوستد پرداختند.

در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۴، صادرات غیرنفتی ایران با رشدی چشمگیر به ۲۴.۶ میلیون تن و ارزش ۸.۲ میلیارد دلار رسید. این در حالی است که واردات کشور نیز با حجم ۵.۹ میلیون تن به ارزش ۸.۴ میلیارد دلار ثبت شد. آمارهای گمرک ایران نشان‌دهنده تحولات قابل‌توجهی در تجارت خارجی کشور است.

در حالی‌ که چین در عرصه‌های بین‌المللی خود را حامی آرمان فلسطین معرفی می‌کند و اقدامات نظامی اسرائیل در غزه را محکوم می‌داند، داده‌های رسمی گمرک اسرائیل از واقعیتی متضاد پرده برمی‌دارند؛ پکن حالا به بزرگ‌ترین شریک تجاری تل‌آویو بدل شده است. حجم مبادلات دوجانبه در سال گذشته به حدود ۱۹ میلیارد دلار رسیده؛ رقمی که چین را حتی بالاتر از آمریکا و اتحادیه اروپا در صدر فهرست تأمین‌کنندگان کالا به اسرائیل قرار داده است. این شکاف عمیق میان شعارهای سیاسی و واقعیت اقتصادی، پرسش‌های جدی درباره صداقت و رویکرد قدرت‌های جهانی در مسئله فلسطین مطرح می‌کند.

در حالی‌که روز به روز بر حضور شرکت‌های چینی در معادن فلزی ایران افزوده می‌شود، نه‌تنها منابع ارزشمند کشور در معرض خام‌فروشی و خروج بی‌رویه قرار گرفته، بلکه اشتغال و مشارکت نیروی انسانی ایرانی نیز عملاً کنار گذاشته شده است؛ روندی نگران‌کننده که به گفته کارشناسان، نه‌تنها منافع ملی را تضعیف می‌کند، بلکه با نبود نظارت کافی و شفافیت، امنیت اقتصادی و آینده صنعت معدن ایران را به مخاطره انداخته است.

در شرایطی که آینده صنعت خودرو ایران در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، شرکت‌های خودروساز چینی به‌دنبال فرصتی تازه برای حضور رسمی و سرمایه‌گذاری در ایران هستند؛ اما تصمیم نهایی آن‌ها، بیش از آن‌که صنعتی باشد، به سرنوشت مذاکرات تهران و واشنگتن گره خورده است.