بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد، موسوم به مکانیسم ماشه، نگرانی‌هایی درباره آینده تجارت نفت ایران ایجاد کرده است. اما آیا این تحریم‌ها واقعاً می‌توانند هزینه‌های دور زدن تحریم‌ها را برای ایران افزایش دهند یا فروش نفت به شرکای کلیدی مانند چین و روسیه را مختل کنند؟ کارشناسان اتاق‌های بازرگانی ایران و چین و ایران و روسیه معتقدند که این تحریم‌ها تأثیر محدودی بر روابط تجاری ایران خواهند داشت و شرکای اصلی ایران به خرید نفت ادامه می‌دهند.

برای اولین بار کشتی باری چین که از مسیر قطب شمال یا «جاده ابریشم قطبی» به سمت اروپا در حرکت بود با دور زدن ایران و خاورمیانه، سفر خود را به پایان رساند .

در بحبوحه‌ی تنش‌های بی‌پایان، دونالد ترامپ با اعلام ضرب‌الاجل اول نوامبر و تهدید به اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی بر تمام کالاهای چینی، جهان را به آستانه یک جنگ تجاری تمام‌عیار کشانده است .

چین با ایجاد شبکه‌های مالی و تجاری موازی، به موتور محرک دور زدن تحریم‌های ایران تبدیل شده است. بر اساس گزارش‌های جدید، پکن از طریق سیستم‌های مخفی پرداخت نفت و تهاتر کالا، به ایران اجازه می‌دهد صادرات نفت خود را ادامه دهد و کالاهای حیاتی وارد کند، بدون اینکه تحریم‌های آمریکا مانعی ایجاد کنند. این دو ستون اصلی همکاری نشان‌دهنده گسترش نظام مالی چندپاره جهانی و نقش حیاتی چین در تداوم تجارت ایران است.

چین در پاسخ به تهدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی بر واردات کالاهای چینی، اعلام کرد که در این نبرد تجاری تا انتها ایستادگی خواهد کرد.

بهای هر اونس نقره با فشار فروش استقراضی در بازار لندن و تنش‌های تجاری آمریکا و چین، به بالاترین رکورد خود در چند دهه اخیر رسید و طلا را در رکوردزنی تعقیب کرد.

در حالی که آمریکا از برنامه‌ریزی برای بازگشت به پایگاه استراتژیک بگرام در افغانستان سخن می‌گوید، شواهد نشان می‌دهد این اقدام بیش از آنکه برای مهار تسلیحات هسته‌ای چین باشد، تلاشی برای نظارت و اخلال در همکاری‌های اقتصادی-ترانزیتی ایران و چین در منطقه است. این پایگاه، با موقعیت جغرافیایی حساس خود، می‌تواند کریدورهای ترانزیتی کلیدی و پروژه‌های منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد و رقابت ژئوپلیتیکی جدیدی را در قلب آسیا رقم بزند.

در سپتامبر، بانک مرکزی چین برای یازدهمین ماه پیاپی خرید طلا را افزایش داد و خود را به یکی از پیشتازان جهان در میان بانک‌های مرکزی خریدار این فلز ارزشمند تبدیل کرد.

در شش ماهه نخست سال ۱۴۰۴، تجارت غیرنفتی ایران با حجم ۸۸.۹ میلیون تن و ارزش ۵۹.۴۶ میلیارد دلار، با وجود رشد وزنی، شاهد کاهش ارزش صادرات و واردات بود. غیبت روسیه از فهرست شرکای تجاری، خروج کشورهای اروپایی، و کاهش ۱۲.۹ درصدی ترانزیت خارجی، زنگ خطر را برای سیاست‌گذاران اقتصادی به صدا درآورده است. آیا تمرکز بر کالاهای ارزان‌تر و بازارهای سنتی مانند چین و امارات می‌تواند موتور محرکه تجارت ایران باشد؟

رئیس اتاق مشترک ایران و چین، گفت: اگر جنگ تعرفه‌ای آمریکا و چین، بلندمدت ادامه یابد، به دلیل کاهش صادرات چین و در نتیجه کاهش تقاضا برای خرید نفت، قیمت‌های جهانی نفت کاهش خواهد یافت که به زیان ماست.

بازار رمزارزها یک‌بار دیگر زیر سایه سیاست‌های تنش‌زای دونالد ترامپ لرزید. ساعاتی پس از آنکه رئیس‌جمهور سابق آمریکا تهدید کرد در صورت بازگشت به کاخ سفید، تعرفه‌های سنگینی بر کالاهای چینی اعمال خواهد کرد، بیت‌کوین با سقوطی ناگهانی روبه‌رو شد و در عرض چند ساعت بیش از ۶ درصد از ارزش خود را از دست داد.

وزارت خزانه‌داری آمریکا گروه پتروشیمی شاندونگ جینچنگ و شرکت ریزائو شیهوا را به اتهام کمک به تجارت نفت و مواد پتروشیمی ایران تحریم کرده است.

افزایش بی‌سابقه نفت در حال ترانزیت توسط ورتکسا، در حالی که چین با ساخت مخازن جدید، چشم‌انداز عدم قطعیت عرضه و ذخیره‌سازی استراتژیک را تقویت می‌کند.

فریدون همتی، در اظهاراتی مهم، بر ضرورت تقویت همکاری‌های اقتصادی با شرکای استراتژیک مانند چین و روسیه در سایه تحریم‌های غیرقانونی غرب تأکید کرد و پذیرش شروط مدنظر مسکو و پکن را کلید اصلی ادامه حمایت‌های اقتصادی آن‌ها دانست.

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایرانی و چین اعلام کرد: در سال‌های اخیر و همراه با دیگر نهادهایی که چین سر و شکل می‌داد و برای پیشبرد اهداف خود در مواجهه با آمریکا تلاش می‌کرد، ابتکار کمربند – جاده را هم مطرح کرد؛ ابتکاری که از قضا ایران در قلب آن واقع است و برای تثبیت و تحقق اهدافی که در راستای این ابتکار تعریف کرده بود، نیاز بود که سازمان‌های اقتصادی هم با حضور اعضا و کشورهایی که در این مسیر هستند، شکل بگیرد و در همین راستا در سازمان همکاری شانگهای هم چین به عنوان عضو مهم و قدیمی فعالیت اقتصادی را در کنار دیگر فعالیت‌های سازمان پیشنهاد داد که پذیرفته شد و توافقنامه همکاری اقتصادی کشورهای عضو پیمان، نخستین بار سال ۲۰۰۳ تهیه و به امضا رسید.

چین با ساخت ۱۱ سایت ذخیره‌سازی نفت تا پایان سال ۲۰۲۶، ظرفیت راهبردی خود را معادل دو هفته واردات نفت خام افزایش می‌دهد.

دونالد ترامپ بار دیگر پایگاه هوایی بگرام در افغانستان را به محور اظهارات خود تبدیل کرده و خواستار بازپس‌گیری آن توسط ایالات متحده شده است. این پایگاه استراتژیک که در شمال کابل قرار دارد، امکان نظارت بر آسیای مرکزی، غرب پاکستان و حتی چین را به آمریکا می‌دهد و می‌تواند مواضع واشنگتن در منطقه را بازتعریف کند. با وجود مخالفت طالبان و هشدار چین، مسیر بازگشت بگرام برای ترامپ، ترکیبی از چالش‌های امنیتی، سیاسی و ژئوپلیتیکی است.

در حالی که تنش‌های ایران و اسرائیل پس از حملات ژوئن به تأسیسات هسته‌ای ایران تشدید شده، حمایت غیرمستقیم چین و روسیه از تهران، معادلات را پیچیده‌تر کرده است. با وجود آسیب به برنامه هسته‌ای ایران، پیشرفت آن ادامه دارد و خاورمیانه در انتظار جرقه‌ای برای جنگی ویرانگر است.

بندر چینگ‌دائو چین، که یک‌ششم واردات نفت این کشور را مدیریت می‌کند، با اعمال محدودیت‌های جدید بر نفت‌کش‌های قدیمی و پرریسک، ممکن است صادرات نفت ایران را تحت تأثیر قرار دهد. این اقدام پس از تحریم‌های آمریکا علیه یک شرکت نفتی در این بندر، احتمالاً برای هدف‌گیری نفت‌کش‌های حامل نفت ایران و دیگر تأمین‌کنندگان تحریم‌شده طراحی شده است.

بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران، معروف به «اسنپ‌بک»، پس از یک دهه از توافق هسته‌ای، نتوانسته بازار جهانی نفتکش‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. نشریه تخصصی «لویدز لیست» گزارش می‌دهد که این تحریم‌ها تفاوت چندانی با فشارهای موجود آمریکا ندارند و تقاضای نفت ایران، به‌ویژه از سوی چین، همچنان پابرجاست.