بازار مسکن ایران در سال‌های اخیر با چالش‌های فراوانی مواجه بوده و تغییرات اقتصادی و نوسانات شدید قیمت دلار تاثیرات قابل توجهی بر این بازار گذاشته است. هر بار که نرخ دلار دچار جهش‌های ناگهانی شده، قیمت مسکن نیز در بازه‌های زمانی مختلف به تبع آن افزایش یافته و روندی پرنوسان را تجربه کرده است. حالا که قیمت دلار به آستانه کریدور هشتم نزدیک می‌شود، سوالات زیادی در مورد آینده بازار مسکن مطرح است. در این راستا، فرشید پورحاجت، دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان، به تحلیل تاثیرات مستقیم افزایش نرخ دلار بر وضعیت بازار مسکن پرداخته است و تلاش دارد به این سوالات پاسخ دهد که آیا این روند ادامه خواهد یافت و چه چشم‌اندازی پیش روی این بازار قرار دارد.

واحدهای مسکن مهر به طور معمول دارای متراژی بین ۷۵ تا ۹۳ متر مربع هستند. با این حال، واحدهای لوکس‌تر در بخش‌های ویژه‌ای مانند فاز صفر، که به صورت شخصی‌ساز احداث شده‌اند، از قیمت‌های بالاتری برخوردارند. به عنوان نمونه، قیمت این واحدهای لوکس اغلب از ۵ میلیارد تومان به بالا شروع می‌شود.

بازار مسکن این روزها با چالش های متعددی دست و پنجه نرم می کند و دولت جدید برای ساماندهی این وضع اسفناک، کار سختی و پیچیده‌ای در راه دارد. گفته می شود که رکود فعلی بازار تا پایان سال ادامه خواهد داشت و حجم معاملات در همین سطح پایین باقی می ماند. فرشید ایلاتی، کارشناس مسکن اخیرا دیدگاه خود در خصوص وضعیت بازار مسکن کشور را این طور بیان کرده است: ۹ سال است قانون مبارزه با سوداگری مسکن، معطل مانده است. ۸۰ درصد معاملات مسکن، مصرفی نیست بلکه سرمایه‌ای است.

نایب رئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران با اشاره به وضعیت فعلی بازار مسکن اظهار داشت: «هم‌اکنون در بیشتر مناطق تهران، بازار مسکن با رکودی عمیق مواجه است. اگرچه در روزهای اخیر برخی تحرکات در بازار مشاهده شده است، اما به نظر می‌رسد این تحرکات صرفاً ناشی از جستجوی متقاضیان بوده و رفتار آن‌ها تفاوت‌هایی با گذشته دارد.»

رئیس اتحادیه مشاوران املاک بیرجند با اشاره به تحولات اخیر در بازار مسکن این شهر اعلام کرد: قیمت مسکن در بیرجند طی سال جاری در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است. این کاهش قیمت در حالی رخ داده که هم‌اکنون بازار مسکن در بیرجند در وضعیت رکود به سر می‌برد و معاملات در این بخش به شدت کاهش یافته است.

یکی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به اهمیت سامانه خودنویس در بهبود شفافیت و کاهش تخلفات در بازار مسکن اظهار داشت: «سامانه خودنویس یکی از مهم‌ترین ابزارهای هوشمند در حوزه معاملات ملکی است که بزرگ‌ترین مزیت آن، فراهم کردن امکان دسترسی آنلاین به اطلاعات مربوط به املاک است. این سامانه به شکل مؤثری از فروش چندباره یک ملک جلوگیری می‌کند و بدین ترتیب، مشکلاتی همچون کلاهبرداری‌های رایج در این زمینه را به حداقل می‌رساند.»

یک پژوهشگر حوزه مسکن و شهرسازی با بررسی شاخص‌های اقتصادی و روند تحولات اخیر، به تحلیل و پیش‌بینی وضعیت آینده بازار مسکن پرداخت. او با اشاره به عوامل موثر بر این بازار، از جمله تغییرات نرخ بهره بانکی، تورم، سیاست‌های حمایتی دولت و روند عرضه و تقاضا، تأکید کرد که بازار مسکن در ماه‌های آینده ممکن است با تحولات قابل‌توجهی روبه‌رو شود. این پژوهشگر همچنین بر اهمیت برنامه‌ریزی دقیق و سیاست‌گذاری‌های هوشمندانه برای کنترل نوسانات و ایجاد ثبات در این بخش کلیدی اقتصاد تأکید کرد.

افزایش قیمت مسکن در سال‌های اخیر به دلایلی چندوجهی بازمی‌گردد که به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بازار مسکن را تحت تأثیر قرار داده‌اند. یکی از مهم‌ترین عوامل این افزایش، محدودیت در عرضه مسکن است. کمبود زمین مناسب برای ساخت‌وساز، پیچیدگی‌های اخذ مجوز، و موانع قانونی در فرآیند توسعه پروژه‌های ساختمانی از دلایلی هستند که تولید مسکن را کاهش داده و باعث ایجاد عدم توازن میان عرضه و تقاضا شده‌اند.

فرنام پژوهشگر حوزه مسکن و شهرسازی اظهار کرد: با توجه به تحولات اخیر در بازار مسکن و کاهش تقاضای سرمایه‌ای، پیش‌بینی می‌شود که در کوتاه‌مدت شاهد افزایش چشمگیر قیمت مسکن نباشیم. این تغییرات به‌ویژه به دلیل کاهش فعالیت‌های سرمایه‌گذاری و خریدهای عمده‌ای است که پیش‌تر باعث افزایش قیمت‌ها می‌شد. در حال حاضر، بسیاری از سرمایه‌گذاران و خریداران به دلیل بی‌ثباتی اقتصادی و پیش‌بینی‌های منفی در مورد آینده بازار، تمایل کمتری به خرید و نگهداری مسکن دارند.

در اواخر سپتامبر، چین نرخ‌های وام مسکن را کاهش داد تا بازار مسکن را تقویت کند و این اتفاق باعث شد بخش قابل توجهی از بازار وام مسکن این کشور به ارزش تخمینی ۵.۳ تریلیون دلار تحت تأثیر قرار بگیرد. پان گونگشنگ، رئیس بانک مرکزی چین، در آن زمان اعلام کرد این اقدامات منجر به کاهش متوسط نیم درصدی نرخ وام مسکن برای وام‌گیرندگان می‌شود و هزینه‌های بهره سالانه آن‌ها را تا حدود ۱۵۰ میلیارد یوآن (۲۰.۶ میلیارد دلار) کاهش می‌دهد.

مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران اعلام کرد که تنظیم هرگونه قرارداد خرید و فروش مسکن ملی توسط مشاوران املاک ممنوع است. او افزود که در صورت مشاهده چنین قراردادهایی، دفاتر مشاوران املاک پلمب خواهند شد.

قیمت مسکن در منطقه یک تهران، به‌عنوان لوکس‌ترین و گران‌ترین محدوده بازار مسکن، به مرز حیرت‌آور متری ۱۸۰ میلیون تومان رسیده است. این رشد قیمتی، منطقه یک را همچنان به کانون معاملات مسکن لوکس و طبقه مرفه جامعه تبدیل کرده است. با این حال، بررسی‌های دقیق‌تر نشان می‌دهد که درصد افزایش قیمت‌ها در مناطق جنوبی تهران، که اغلب به عنوان مناطقی با مسکن مقرون‌به‌صرفه شناخته می‌شوند، از مناطق شمالی بیشتر بوده است.

اگرچه تحلیل بازار مسکن اطلاعات فراوان و ارزشمندی را در اختیار ما قرار می‌دهد، اما یکی از واضح‌ترین و ابتدایی‌ترین نکاتی که از همان ابتدا به چشم می‌آید و نیازی به تحلیل عمیق نیز ندارد، کاهش چشمگیر قدرت خرید متقاضیان و تغییر الگوی رفتاری آن‌ها در انتخاب نوع مسکن است. این تغییر رفتار، بیش از هر چیز به‌صورت افزایش تمایل خریداران به انتخاب واحدهای قدیمی‌ساز نمایان می‌شود.

نایب رئیس اتحادیه املاک تهران اظهار کرد که به دلیل محدودیت‌های مالی، تمایل خریداران به خرید واحدهای مسکونی قدیمی‌تر افزایش یافته است. این روند ممکن است در آینده چالش‌های جدی برای تولید مسکن ایجاد کند. این تغییرات در الگوهای خرید مسکن، که بیشتر به دلیل مشکلات مالی و افزایش قیمت‌ها به‌وجود آمده، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای صنعت ساخت‌وساز و توسعه مسکن در کشور داشته باشد.

بازار مسکن ایران و ترکیه هر دو با افزایش شدید قیمت مواجه شده‌اند. با این حال، ایرانی‌ها همچنان تمایل زیادی به خرید خانه در ترکیه دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که باوجود قیمت بالاتر مسکن در ترکیه، خرید خانه در این کشور ۵۱ پله آسان‌تر از ایران است و شرایط بهتری دارد.

دو شاخص جداگانه برای ارزیابی و بررسی تغییرات قیمت آپارتمان‌های واقع در پایتخت مورد تحلیل قرار گرفت. این شاخص‌ها به‌طور دقیق و با در نظر گرفتن عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی و منطقه‌ای، تغییرات قیمت را بررسی می‌کنند. شاخص اول به سنجش قیمت آپارتمان‌ها بر اساس منطقه جغرافیایی و تفاوت‌های قیمتی در مناطق مختلف شهر می‌پردازد. این تحلیل نشان می‌دهد که عواملی نظیر امکانات رفاهی، دسترسی به مراکز خدماتی، و سطح توسعه‌یافتگی هر منطقه نقش مهمی در تعیین قیمت دارند.

مدیرکل راه و شهرسازی لرستان با تأکید بر اهمیت نظارت دقیق بر قیمت‌ها در بازار مسکن، اعلام کرد که املاک متخلف که قوانین و مقررات مرتبط با بازار مسکن را رعایت نمی‌کنند، پلمب خواهند شد. وی افزود که این اقدام به منظور حفظ تعادل در بازار مسکن و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده و افزایش غیرمجاز قیمت‌ها انجام می‌شود. نظارت مستمر بر عملکرد بنگاه‌های املاک و اطمینان از رعایت قوانین، یکی از اولویت‌های این اداره‌کل است تا بازار مسکن برای مردم شفاف و قابل دسترس باقی بماند.

عضو هیأت مدیره اتحادیه مشاوران املاک تهران با اشاره به تحرکات بازارهای موازی، پیش‌بینی کرد که قیمت مسکن تا پایان سال روند افزایشی خواهد داشت. وی افزود: افزایش قیمت‌ها در بازارهایی مانند ارز، طلا و خودرو موجب بالا رفتن قیمت مسکن شده است و در شرایط کنونی، احتمال افزایش نرخ حامل‌های انرژی نیز می‌تواند به عوامل گرانی مسکن افزوده شود.

معاون اول رئیس‌جمهور تصویب‌نامه هیئت وزیران در خصوص تعیین سقف فردی تسهیلات طرح ویژه بهسازی و نوسازی مسکن در روستاها و شهرهای با جمعیت زیر ۲۵ هزار نفر را به‌طور رسمی ابلاغ کرد. این تصمیم با هدف تسهیل شرایط بهسازی و نوسازی مسکن در مناطق روستایی و کم‌جمعیت اتخاذ شده است.

در اواسط ماه گذشته (آبان)، یک کارشناس مسکن درباره وضعیت بحرانی استطاعت مسکن در برخی کلانشهرهای کشور توضیح داد: مسکن را می‌توان از جنبه‌های مختلفی بررسی کرد؛ یکی از این جنبه‌ها تولید است که معمولاً مورد توجه قرار می‌گیرد. اما ما بر جنبه دیگری تمرکز کرده‌ایم که مربوط به استطاعت مسکن و دسترسی به آن است. در این زمینه، وضعیت کنونی بازار مسکن، به‌ویژه در تهران، به عنوان یک نمونه واقعی و ملموس قابل مشاهده است.