امروز شهرهای کوچک و بزرگ در کشور از شهرهای نزدیک به پایتخت گرفته تا شهرهای دورافتاده با مشکلاتی شبیه به یکدیگر دست و پنجه نرم میکنند و به نظر میرسد عامترین مسئله و مشکلی که شهرها اکنون با آن روبهرو هستند، پدیدههای مانند حاشیهنشینی، معضل بافتهای فرسوده، اسکان غیررسمی و مشکلاتی مانند این است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: در همه این شهرها برای رفع مشکلات تلاشهایی شده است. در این میان، شهرهای تاریخی علاوه بر مشکل فرسودگی و حاشیهنشینی و... نحوه برخورد و چگونگی حفاظت از بافتهای تاریخی را بر دوش میکشند. توجه به بافتهای فرسوده و قدیمی و رفع ناپایداری آنها، به موضوعی جدی و محوری تبدیل شده، بهگونهای که سازمانهای مربوط را به تکاپوی ساماندهی و بازآفرینی بافتهای فرسوده سوق داده و لزوم مداخله در این بافتها را در دورههای مختلف زمانی مطرح کرده است. ناحیه تاریخی شهرها میراث ارزشمند معماری و کالبدی به جای مانده از گذشتگان ماست که در طول زمان در هویتبخشی به حیات شهری همواره نقش بارزی ایفا کرده است. این بخش از شهرها تجلیگاه ابعاد فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی مردمانی است که در دورههای تاریخی در این بخش از شهر، روزگار سپری کرده و هویت فرهنگی آن را به ثبت رساندهاند. بنابراین حفظ، احیا و بازآفرینی آنها و انطباق آن با کلیت سیستم شهری از جمله ضرورتهایی است که میتواند حیات ناحیه تاریخی را همگام با شهر پیش برد. در این میان شهر یزد با دارا بودن وسیعترین بافت تاریخی و فرسودگی، توجه ویژهای را در آنها میطلبد همچنین به دلیل ویژگیهای خاص شهری دارای اهمیت است. رییس کمیته فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران درباره نوسازی و بهسازی بافتهای فرسوده در شهرهای باستانی گفت: بر اساس قانون، حمایت از احیا، بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده در حوزه وظایف دولت بوده و موظف است تسهیلات موردنیاز بافتهای فرسوده را تامین کند زیرا هنگام بحران حادثهساز خواهند شد. مجتبی شاکری در گفتوگو با افزود: موضوع نوسازی بافتهای فرسوده از سالهای گذشته مطرح است، در این زمینه مسئولان یک سازه کاری را در نظرگرفتند کارهایی که مربوط به زیر بناهاست دولت باید انجام دهد و بخشهای دیگر را هم خود شهرداری بهعهده بگیرد. او بر لزوم ارائه تسهیلات ارزانقیمت مناسب به مالکان بافتهای فرسوده تاکید و تصریح کرد: برای ایجاد انگیزه و ترغیب مالکان بافتهای فرسوده باید امتیازها و تسهیلات مناسبی به آنها اختصاص داد چون با افزایش امتیازها و تسهیلات مناسب شاهد تحرک مناسبی در این حوزه خواهیم بود. رییس کمیته فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران اظهار کرد: یکی از مشکلات بافتهای فرسوده، بضاعت محدود ساکنان بافتهای قدیمی و فرسوده است که نتوانسته آنها را برای ترمیم منطقه موردنظر ترغیب کند و این در حالی است که اگر مردم با برنامههای گسترش گردشگری روبهرو شوند و بتوانند از محیطهایی که در اختیار دارند، سود مالی کسب کنند، خودبهخود این مشکلات برطرف میشود. شاکری تاکید کرد: البته در بعضی استانها مانند یزد و اصفهان ساکنان بافتهای تاریخی با تغییر کاربری واحدها، توانستهاند علاوه بر درآمدزایی و حفظ میراث فرهنگی، سنت و فرهنگ اصیل ایرانی را به گردشگرها معرفی کنند. او با اشاره به اینکه مقاومسازی بناها هزینه زیادی دارد، افزود: مکانهای تاریخی و میراثی ارزش مقاومسازی و نوسازی دارند، خوشبختانه در این سالها سازمان نوسازی توانسته است اقدامات ارزندهای به منظور فرهنگسازی در موضوع نوسازی بافتهای فرسوده انجام دهد، البته باید بر ضرورت انجام تبلیغات محیطی از طریق تلویزیون و رسانهها تاکید کرد. جلوگیری از مهاجرت با تقویت بافتهای فرسوده مدیر بافت فرسوده شهر یزد گفت: ساماندهی بافت فرسوده شهر یزد از سال ۸۶ آغاز شد و محدوده این بافت از سوی مشاور طرح جامع یزد و با نظارت اداره کل راه و شهرسازی استان تعیین شد. علیرضا مشایخی در گفتوگو با افزود: امروز به دلیل فرسودگی ساختمانهای بافت فرسوده، شاهد کاهش جمعیت ساکن در این محلهها و مهاجرت ساکنان آن به حاشیه شهر و شهرکهای تازهتاسیس هستیم که بار سنگینی از ناحیه خدمات شهری و شبکه معابر، دسترسی به انشعاب خدماتی و... به دستگاههای متولی استان از جمله شهرداری تحمیل کرده است. او ادامه داد: بافت فرسوده شهر یزد بر اساس شاخصهای فرسودگی شامل فرسودگی کالبدی، عملکردی، اجتماعی و اقتصادی به ۳ حوزه تقسیم شده است. این تقسیمبندی با شاخص فرسودگی کمتر از ۵۰درصد در حوزه یک، محلههایی با شاخص فرسودگی بین ۵۰ تا ۷۰درصد در حوزه ۲ و محلههایی که شاخص فرسودگی در آنها بیش از ۷۰درصد است در حوزه ۳ قرار گرفتهاند، انجام شده است. مدیر بافت فرسوده شهر یزد تصریح کرد: توسعه روزافزون شهر، هزینههای خدمات شهری و تامین نیازهای دسترسی، انشعابهای انرژی و... را برای دستگاههای خدماتدهنده افزایش میدهد اما تقویت بافت فرسوده باعث جلوگیری از خروج جمعیت از مرکز شهر به حاشیهها میشود و هزینههای اضافی را از دوش استان برمیدارد. مشایخی اظهار کرد: حمایت از مجتمعسازیها از دیگر رویکردهای شهرداری برای رونق بافت فرسوده است که با گذراندن مراحل قانونی و تجمیع پلاکهای موجود با موافقت مالکان انجام میشود. او درباره ضوابط و محدودیتهای ساختوساز در بافت فرسوده تصریح کرد: به جز مکانهای با ارزش که در زمره بافت تاریخی قرار میگیرد، محدودیتی از لحاظ ارتفاع و نما برای ساختوساز در بافت فرسوده لحاظ نمیشود. مدیر بافت فرسوده شهر یزد اظهار کرد: شهرداری یزد همچنین به تهیه طرحهای اجرایی بر مبنای نیاز مناطق و پیشبینی تراکم تشویقی بر اساس ضوابط بافت فرسوده اقدام کرده است. افزایش سرانه کاربریهای عمومی، فرهنگی، ورزشی و فضای سبز و پیشبینی پارکینگ در نقاط مختلف از دیگر اقدامات شهرداری در بافت فرسوده است. از نگاه کارشناسان، نوسازی و بهسازی خانهها و ساختمانهای قدیمی شهر امری ضروری است اما نکتهای که وجود دارد اینکه هویت و تاریخ و اعتقاد مردم این شهر در نقش و نگار دیوار خانههای قدیمی نمایان است و درنتیجه نباید در این زمینه به گونهای عمل کرد که معماری سنتی شهر به طور کامل نابود شود. معماری مدرن امروزی هیچ نشانی از هویت تاریخی و سنتی شهر ندارد و به همین دلیل لازم است معماری ساختمانهای قدیمی شهر حفظ شود و نوسازی و بهسازی با درنظر گرفتن این موضوع انجام شود.
