عبدالرسول خلیلی / استاد دانشگاه
علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی در ۵ تیر ۱۳۹۶ به منظور شرکت در دومین نشست روسای مجالس اوراسیا در صدر یک هیات پارلمانی به کرهجنوبی سفر کرد که زمینههای توسعه، همگراییهای اقتصادی و تفاهم بین ملتهای منطقه مورد تاکید قرار گرفت. اوراسیا اتحادیه اقتصادی بینالمللی است که از کشورهای افغانستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، بلاروس، ویتنام، هند، اندونزی، قزاقستان، قرقیزستان، چین، مغولستان، پاکستان، کرهجنوبی، روسیه، تایلند، فیلیپین و جمهوری چک با حدود ۴میلیارد نفر جمعیت تشکیل شده است. اتحادیه اقتصادی اوراسیا با اثرگذاری در روابط اقتصادی ایران با همسایگان شمالیاش میتواند تاثیر فراوانی در توسعه و رشد تجاری با هدف افزایش مبادلات با کشورهای عضو اوراسیا به منظور صادرات طرف ایرانی داشته باشد. این اتحادیه که از سال ۲۰۱۵میلادی به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد به جهت کاهش تعرفههای صادرات ایران محل توجه است. اتحادیه اقتصادی اوراسیا، در صدد است بازار بزرگی در چارچوب قوانین سازمان تجارت جهانی ایجاد کند، تجارت میان اعضا بهبود یابد و تسهیلات بسیاری در این زمینه برای کشورهای عضو به ارمغان آورد. در چارچوب این اتحادیه، اعضای آن موافقت خود را با تردد آزاد کالا، سرمایه، نیروی کار و خدمات در مرزهای اوراسیا اعلام کردهاند. اعضای اوراسیا همچنین اعلام کردهاند سیاست مشترکی در زمینه انرژی، صنعت، کشاورزی و وسایل نقلیه خواهند داشت. اهداف این اتحادیه، ایجاد فضای واحد اقتصادی، توسعه بازار مشترک و دستیابی به حرکت آزاد کالا، سرمایه، خدمات و مردم در بازار واحد کشورهای عضو، کاهش نرخ کالاها با کاهش هزینههای حملونقل مواد خام، ترویج رقابت سالم در بازار مشترک، سیاستهای مشترک در کشاورزی، انرژی، فناوری و حملونقل است. برداشت و حذف تدریجی قوانین گمرکی داخلی این کشورها، قرار دادن تعرفه خارجی مشترک در بین کشورهای عضو و هماهنگسازی روندهای گمرکی این کشورها از دیگر هدفهای اتحادیه است. عملیاتی شدن فعالیت اقتصادی اوراسیا در گام نخست به ایجاد بازار مشترک بزرگی در حوزه کشورهای عضو این اتحادیه منجر شده است. به علاوه، از آنجاییکه رشد و توسعه تجارت با ارتقای همکاریهای سیاسی کشورها که عضو سازمان همکاریهای شانگهای، جامعه همسود و کشورهای دیگر منطقهاند، اتحادیه اقتصادی اوراسیا درواقع میتواند زمینهساز نقش مهمی در افزایش همکاریهای تجاری و رشد اقتصادی کشورهای عضو باشد، به نحوی که ظرفیتهای اقتصادی موجود، بیش از پیش نقش مهم خود را در توسعه همه جانبه و کمک به توسعه پایدار اعضای اوراسیا ایفا و بامکانیسم منطقهای به توسعه روابط اقتصادی کشورها نیز کمک میکند. از ویژگیهای مهم منطقه اوراسیا وجود منابع انرژی است که به بهترین نحو میتواند با ایجاد خطوط مواصلاتی برای انتقال هر چه زودتر انرژی به کشورهای دیگر مورد بهرهبرداری قرار گیرد و ایران به عنوان دومین کشور صاحب منابع انرژی میتواند زمینه توسعه همکاریهای فنی و فناوری را فراهم کند. آمادگی ایران برای جذب سرمایهگذاری در حوزههای نفت و گاز، از جمله زمینههای همکاری ایران و کشورهای عضو اوراسیا است. آنچنانکه رئیس مجلس شورای اسلامی که به منظور شرکت در دومین اجلاس اوراسیا به کرهجنوبی سفر کرده بود، از حمایت ایران از سرمایهگذاری خارجی در بخشهای مختلف تاکید کرد. وی در دیدار با نخست وزیر این کشور نیز آمادگی ایران را برای سرمایهگذاری کرهجنوبی در حوزههای نفت و گاز اعلام و تاکید کرد مجلس شورای اسلامی از ظرفیت خود برای کمک به اجرای توافقهایی که بین تهران و سئول به امضا رسیده، استفاده خواهد کرد. نفت و گاز، راهسازی، حملونقل، محیطزیست، انرژیهای پاک، پتروشیمی و صنایع به ویژه خودروسازی از جمله بخشهایی هستند که در ایران زمینه لازم را برای سرمایهگذاری خارجی دارند. بدیهی است رفع موانع و تسهیل صدور روادید و برقراری پرواز مستقیم بین کشورها با ایران میتواند زیربنای توسعه همکاریهای تجاری و اقتصادی را بیش از پیش فراهم کند، آنچنانکه تنوع در فعالیتهای مختلف سرمایهگذاری و اشتغال میتواند به گسترش همکاریها بینجامد. این ظرفیتها از برنامههای همگرا برای استفاده از توانمندیهای اقتصادی ایران از جمله در مناطق آزاد اقتصادی بهویژه در انزلی، ارس و ماکو است که با جذب سرمایه خارجی انتقال فناوریهای پیشرفته را هم به دنبال خواهد داشت.
