جشنها و مراسم رسمی آزادی موصل از دست داعش، آغاز شده و قرار است که این مراسم بیش از یک هفته ادامه داشته باشد اما ساکنان موصل که نیمی از آنها در اردوگاهها زندگی میکنند شاید حضور کمرنگی در این مراسم داشته باشند چراکه هر کدام از آنها عزیزی را از دست داده یا بیشتر فرزندانشان در جنگ کشته شدهاند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، عبدالباری عطوان، سردبیر روزنامه مستقل رأی الیوم در تحلیلی درباره آزادی موصل نوشت: عمر "خلافت" داعش در عراق بسیار کوتاه بود و از اعلام رسمی خلافتش در مسجد جامع النوری بیش از سه سال نگذشته بود که فرو خوابید. مسجد تاریخی النوری منهدم شده و مناره آن پایین آمده است و همین مساله اعلام پایان یک مرحله و آغاز مرحله دیگری است. جنگ علیه داعش به صورت رسمی در موصل پایان یافته است اما جنگهای دیگر که شدیدتر و طولانیتر هستند احتمالا بعدا در خود همین موصل شکل بگیرند چراکه خلأ سیاسی و ناتوانی دولت از خدماترسانی بهتر و بازسازی همچنان برای همگان مبرهن است و بسیاری نگران این مسائل هستند. برق به مناطق شرقی موصل نمیرسد و معلمانی که کار خود را ازسر گرفتهاند حقوقشان را دریافت نکردهاند و دانشگاه مشهور موصل به خرابه تبدیل شده است. شدت نگرانیها از "غول" داعش یا "دولت اسلامی" کاهش یافته اما درجه نگرانی از آینده عراق به شدت رو به افزایش است. میتوان این نگرانیها را در نکات زیر خلاصه کرد: - بتونی که ائتلاف ۶۰ کشوری و بیشتر گروههای منطقهای و عراقی را قوی میکرد یعنی جنگ با داعش و ریشهکن کردن آن فرو ریخته و دیگر خبری از آن وحدت و سازش مشترک نیست؛ مسالهای که سرنوشت این ائتلاف را در هالهای از ابهام فرو میبرد و آیا شاهد برخوردهایی از نوع دیگر خواهیم بود. - مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق اعلام کرده که در ماه سپتامبر همهپرسی استقلال برگزار کرده و میخواهد کرکوک نفتخیز را به پایتخت اقتصادی کشور جدید خود تبدیل کند آیا تیر آغاز دودستگی عراق و تقسیم آن بر پایه مذهبی و نژادی را شلیک خواهد کرد؟ آیا شاهد جنگی خونینتر بین اعراب و کردها خواهیم بود؟ - هیچ بحثی درباره این مساله نیست که یک طرف قوی بر یک طرف اجتماعی و سیاسی دیگر در عراق پیروز شده است. آیا طرف پیروز به دنبال انتقام خواهد بود یا اینکه از اشتباهات آمریکاییها بعد از آزادی عراق درس خواهد گرفت و "به حاشیه راندن" را به تحرک جدی به سمت همزیستی، مذاکره، برابری، عدالت اجتماعی و تقویت هویت متحد عراقی تبدیل میکند. - بازسازی موصل به تنهایی به میلیاردها دلار نیاز دارد و بازسازی کل عراق نیز به ۶۰ میلیارد دلار. خزانه عراق به دلیل سرقت و فساد خالی است پس از کجا این پولها را تأمین خواهند کرد و اهداکنندگان در قبال دادن پول خواهان چه امتیازها و شروطی خواهند شد. - سرنوشت نیروهای خارجی در خاک عراق چه میشود؟ ۶۰۰۰ سرباز آمریکایی و ۲۰۰۰ سرباز ترکیهای در پادگان بعشیقه هستند. هزاران نیروی ایرانی نیز حضور دارند. تمامی این نیروها به بهانه آزادی موصل حضور داشتهاند و بعد از تحقق این پیروزی آیا بیرون خواهند رفت؟ یا اینکه وارد جنگهایی برای دفاع از دولت کردستانی خواهند شد که به عنوان پاداش کردها به خاطر مشارکتشان در جنگ علیه داعش تشکیل خواهد شد یا برای مقابله با طمعورزیهای ترکیه در موصل یا برای تقویت نظام سنی جدید؟ ما از روی بدبینی و درست زمانی که بسیاری مشغول جشن و شادی هستند این مسائل را گوشزد نمیکنیم بلکه از منظر هشدار و نبود طرحهای واقعی سنجیده از سوی دولت عراق و هم پیمانانشان برای مرحله مابعد موصل اینها را میگوییم. "دولت اسلامی" یا "داعش" با نابودی خلافتش در موصل و بعدا در رقه سوریه پایان نخواهد یافت و قوت و ضعف آن به چگونگی برخورد دولت عراق و حامیانشان با نکات پنجگانه قبلی بستگی دارد. به عقیده ما داعش سه گزینه اصلی در مرحله آتی پیش رو دارد: اول: خود را به عنوان سازمان طایفهای تندرو منحل و به شکستش اذعان کند. اما با توجه به ادامه فعالیت القاعده بعد از اشغال پناهگاهش در افغانستان توسط آمریکا در سال ۲۰۰۱ تقریبا محال است. دوم: داعش به فعالیت مخفیانه پناه برده و از تمامی گروههایی که خلافتش را سرنگون کردند، انتقام بگیرد. ما فکر میکنیم که این گزینه یعنی فعالیت زیرزمینی احتمال بیشتری دارد و چه بسا اروپا، آمریکا و همپیمانان عربش اهداف آتی باشند. سوم: تروریستهای باقیمانده داعش به "ولایتها" یا مناطق پراکنده یا کشورهای شکست خورده مثل یمن، افغانستان، لیبی، مصر، ساحل عاج و سومالی پناه ببرند یا اینکه برخی از آنها در عراق و سوریه بمانند و از این ولایتها به عنوان مقر جدید استفاده کنند. ما نشانههای این مساله را در افغانستان، یمن، جنوب فیلیپین و جنوب تایلند مشاهده میکنیم. شاید این گروه نتوانست دولت خلافتش را برای مدتی طولانیتر حفظ کند اما قدرت عقیدتی افراطی خود را حفظ کرده و توانسته آن را در میان حامیان خود گسترش دهد. هر گونه استراتژی در درازمدت باید یه این مساله توجه داشته باشد. جشن پیروزی حتما ادامه خواهد داشت. این یک دستاورد بسیار بزرگ بوده و بعد از فداکاریهای بسیار به دست آمده است. به رغم تمامی تردیدها و نگرانیها امیدواریم که شاهد یک عراق جدید غیر از عراق آمریکایی باشیم؛ عراقی که برابری، عدالت، همزیستی و ثبات بر آن حاکم باشد.
