فعالان بخش معدن و سرمایهگذاران این حوزه میتوانند با جانمایی مناسب برای واحدهای فرآوری معادن کوچک مقیاس، به عنوان تامینکننده خوراک خود استفاده کرده و مشاغل خانوادگی در مناطق معدنی کشور ایجاد کنند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: یک کارشناس اکتشاف در بخش معدن درباره آمایش سرزمین گفت: آمایش سرزمین از آن کلماتی است که در معنای لغوی قابل بیان نیست و به شکل یک مفهوم توضیح داده میشود. واژه سرزمین بیانگر یک تعداد از پارامترهای سطحی یا نزدیک به سطح کره زمین است که برای انسان اهمیت دارد. این پارامترها در موضوعات مختلف مانند شهرسازی، محیطزیست و.... با یکدیگر متفاوت هستند اما در هنگام این تفاوت در بیشتر موارد با یکدیگر در رابطه مستقیم نیز هستند.
به گفته کامران کاوه فیروز، واژه آمایش نیز به معنای آمادهسازی، تجهیز و معانی از این دست آورده میشود. واژه ترکیبی آمایش سرزمین در مفهوم شامل جمعآوری و ترکیب اطلاعات پایه درباره مدیریت، برنامهریزی بلندمدت و استفاده درست از منابع زمین در زمینه زندگی انسانی و بهرهوری مناسب است. این ترکیب واژه در علوم مختلف مانند جغرافیا، عمران، محیطزیست، زمینشناسی و سایر موارد از این دست میتواند کاربرد داشته باشد.
مدیر اکتشاف شرکت آتین معدن میدیا افزود: در دهه ۴۰ شمسی این مفهوم برای نخستین بار به شکل رسمی در کشور ارائه شد و در سال ۱۳۵۳ دفتر آمایش سرزمین در سازمان برنامه و بودجه آمده است. این دفتر زیرنظر شورایعالی آمایش سرزمین است که ریاست آن با رئیسجمهور است. در بخش معدن از دیدگاه دولت آمایش سرزمین میتواند برای برنامهریزی بلندمدت و استفاده از منابع، امکانات و همچنین ایجاد مناطق مناسب از نظر زیرساختی به منظور ساخت و توسعه قطبهای معدنی کاربرد داشته باشد. وی افزود: میتوان به معدن سنگآهن سنگان در استان خراسان رضوی اشاره کرد. مطالعات آمایش سرزمین در این بخش میتواند ظرفیت بزرگ سنگان را به قطب معدنی آهن و زنجیره کامل فولاد و نورد در این منطقه تبدیل کند. ضمن اینکه با توجه به ظرفیت بالای پهنه شمال شرق (بلوک لوت) توسعه امکانات و زیرساخت منطقه باعث رونق بخش خصوصی و فعالیت معادن کوچکمقیاس خواهد شد.
به گفته کاوه فیروز با وجود اینکه مطرح میشود پراکندگی معادن در ایران باعث میشود طرح موضوع آمایش سرزمین در بخش اکتشاف امکانپذیر نباشد اما از دیدگاه فنی، زونهای متالوژنی در ایران تعریف شده و البته نیاز به بازنگری و روزآمد کردن دارد؛ با توجه به اینکه اصلیترین بخش در آمایش سرزمین ایجاد بانک اطلاعاتی بسیار کامل و قابل استناد است، نخستین و مهمترین بخش اطلاعات در زونهای متالوژنی قرار دارد. در مرحله بعد موقعیت معادن بزرگ و کوچک، واحدهای فرآوری، اطلاعات زیستمحیطی، شهرسازی، منابع طبیعی و سایر موارد از این دست میتواند زیر ساخت مناسب به منظور طرح موضوع و استفاده صحیح از آمایش سرزمین را در بخش معدن فراهم آورد. در بخش دفتری نیز این اطلاعات از سوی نرم افزارهای GIS میتواند طبقه بندی و پردازش شود که خروجی مناسبی جهت ادامه کار میتوان گرفت.
وی ادامه داد: با توجه به ماهیت بخش خصوصی و اصل سرمایهگذاری و سوددهی در این بخش، متاسفانه برای طرحهایی از قبیل آمایش سرزمین با توجه به هزینه اولیه و توجیه نشدن مدیران بخش خصوصی در کاربرد مفید طرحهایی از این دست، بخش خصوصی تمایلی به صرف هزینه و زمان در ندارد. در واقع قانونگذار دولت را موظف به اجرای طرح آمایش معدن در موضوعات مختلف کرده و ارگانهای مربوط به وزارت صنعت، معدن و تجارت مانند سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور یا ایمیدرو میتوانند در این بخش، پیشرو باشند و باثبات عمل کنند.
به گفته وی در چند سال گذشته سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی، طرح آمایش سرزمین را در بخش واحدهای فرآوری اجرا کرد اما گزارش یا خروجی مناسبی از این مطالعه در دسترس عموم قرار نگرفت و حتی نتیجه این مطالعات میتوانست در قالب همایش به بخش خصوصی ارائه شود و نتایج طرح میتوانست در بخش دولتی و خصوصی قابل استفاده و کاربردی شود اما مانند سایر طرحهای مطالعاتی از این دست، نیمه کاره به بایگانی سپرده شد. به نظر میرسد با الگوبرداری از کشورهای پیشرفته و تهیه پایگاه دادههای کامل با همکاری تمام ارگانهای دستاندرکار میتوان به الگوی قابل بهرهبرداری در مورد آمایش سرزمین رسید. خروجی مطالعه آمایش سرزمین در بخش خصوصی میتواند باعث تشکیل کنسرسیومهای معدنی با هدف تجمیع معادن کوچک و راهاندازی خطوط فرآوری برای چندین معدن شود که در نهایت موجب ارزش افزوده مناسبی خواهد شد. به طور نمونه در منطقه طرود در جنوب شاهرود چندین شرکت معدنی روی معادن مس در حال فعالیت اکتشافی و استخراج هستند و چند واحد فرآوری با روش کاری یکسان در فاصله کمتر از ۱۰ کیلومتر نسبت به هم قرار دارند در حالیکه با تجمیع این معدن و واحدهای فرآوری میتوان به شرایط بسیار مناسب و بازدهی بسیار بیشتر نسبت به حالا رسید.
