عبدالرضا امیرتاش/کارشناس اقتصاد
در هفتههای گذشته، اخباری منتشر و دست بهدست شد که نشان از این موضوع داشت که برخی موسسهها و حتی بانکهای کشور، دچار ورشکستگی شدهاند، همین شایعه کافی بود که سپردهگذاران را دچار نگرانی و تشویش کند و این سوال در ذهنشان ایجاد شود که حالا تکلیف سپردههایشان در بانکها و موسسههای مالی چه میشود؟
این نگرانی باعث شد تا برخی از سپردهگذاران به شعب بانکها و موسسههای مالی هجوم برده تا بتوانند نقدینگیشان را دریافت کنند که این خود شرایط بدتری را ایجاد کرد. در اینجا لازم است، به این موضوع تاکید کنم که در هیچجای دنیا، هیچ بانکی توانایی این را ندارد که در لحظه، بتواند همه سپردههایی که در اختیار دارد را به سپردهگذاران بازگرداند.بانکها براساس ماهیت فعالیتشان، بخشی از منابعی که از مردم جذب میکنند را در جاهای مختلف سرمایهگذاری میکنند تا بتوانند از بازده آن سرمایهگذاری، سود سپردهگذاران را پرداخت کنند و فقط بخشی از این سپردهها در بانک ذخیره میماند و تقاضای بالا برای دریافت منابع، میتواند بانکها را دچار مشکل کند. مردم نباید به این شایعات توجه کنند چون ورشکستگی که از آن صحبت میشود، در بانکها به این راحتی انجام نمیشود. به نظر بنده این شایعه در حالی به بازار پولی و بانکی کشور نسبت داده شده است که نیت خیری در آن دیده نمیشود و بدون تردید ادامه آن میتواند آثار و تبعات زیانآوری برای بخش پولی کشور و اقتصاد داخلی به ارمغان آورد. دراین بین، ضروری به نظر میرسد که برای بازگشت آرامش به بازار پولی کشور، باید اطلاعرسانیها از سوی بانک مرکزی و نظام بانکی درباره وضعیت بانکها و گزارش عملکردها بیشتر شود و این شفافسازی این اطمینان را به مردم میدهد که بانکها دچار بحران نیستند و ورشکستگی در کار نیست. این موضوع بر کسی پوشیده نیست که بانکها به دلیل شرایط اقتصادی حاکم بر اقتصاد در سالهای گذشته، همچون سایر بخشها با مشکلاتی مواجهاند، اما این ادعا که بانکها ورشکسته هستند، چندان منطقی به نظر نمیرسد. دراین بین انتقادی که به بازار پولی کشور وارد است و به نظر میرسد که بخشی از این نااطمینانیها که نسبت به بانکها وجود دارد ازاین منشا باشد، موسسههای مالی و اعتباری غیرمجازی است که در این سالها شکل گرفتهاند و فعالیت کردهاند و در نهایت هم نتوانستهاند تعهدات سپردهگذارانشان را برآورده کنند. در اینجا این سوال مطرح است که چرا از ابتدا باید این موسسهها شکل میگرفتند که حال بازار پولی و بانکی کشور ازبابت وجود این موسسهها دچار اخلال و مشکل شود؟ به هر حال به نظر میرسد که برای بهبود وضعیت فعلی نظام بانکی کشور، در گام نخست باید نسبت به جمعآوری و ساماندهی بازار غیرمتشکل پولی گامی مهم و اساسی برداشته شود و در کنار این موضوع، مشکلات بانکها از جمله بحث مطالبات معوق و بدهیهایشان که رقم کمی هم نیست برطرف شود تا توان اعتباری بانکهای کشور نیز افزایش یابد. باید شرایطی ایجاد کرد تا جلوی انتشار چنین شایعاتی گرفته شود، چون ادامه انتشار این اخبار که از واقعیت هم دور است، میتواند باعث خروج منابع از بانکها و هدایت این منابع به سمت بازارهای غیرمولد شود که این امر میتواند به اقتصاد داخلی لطمه وارد کند، درحالی که به نظر میرسد بانکها همچنان مکانی مطمئن برای سرمایهگذاری هستند که میتوانند این منابع را در جای مناسب هزینه کنند.
