شیوع گسترده بیماریهای واگیردار از جمله ویروس کرونا و اعلام وضعیت اضطرار بینالمللی از سوی سازمان بهداشت جهانی(WHO) به این معناست که تمام کشورها باید آمادگی لازم برای پیشگیری، مبارزه و درمان موارد احتمالی بیماری را داشته باشند.
گسترش نیوز- در چنین مواقعی همه کشورهای جهان برای رهبری به سازمان بهداشت جهانی نگاه میکنند. مقررات بینالمللی بهداشت (IHR) برای همه کشورهای عضو سازمان بهداشت جهانی الزام آور است و کشورها را ملزم به تقویت ظرفیتهای نظارت و واکنش ملی خود و به اشتراکگذاری اطلاعات مهم با جامعه جهانی میکند. با این حال، تمرکز صرف بر حقوق بینالملل و سازمان بهداشت جهانی اشتباه به نظر میرسد بلکه مهمترین نیاز قانونی برای اقدام در بهداشت عمومی جهانی، آمادگی اضطراری در سطح ملی است.
لازم به ذکر است بسیاری از کشورها فاقد قوانین و مقررات اساسی لازم برای پیروی از مقررات بینالمللی بهداشت و پشتیبانی از سیستمهای بهداشت عمومی موثر بوده، یا دارای قوانین منسوخ یا ضعیف هستند؛ علاوه بر این، عدم دسترسی به اطلاعات در مورد قوانین بهداشت و سلامت ملل به منظور بهبود زیرساختهای قانونی منجر به کاهش شفافیت و مسئولیتپذیری کشورها در انجام تعهدات بینالمللی خود میشود. از این رو سازمان بهداشت جهانی در ارتقاء انطباق حقوق ملی، شفافیت و پاسخگویی نقش رهبری را بر عهده دارد. ارتقاء زیرساختهای بهداشتی قوی در هر کشور مؤثرترین استراتژی آمادگی بلند مدت برای موارد اضطراری بهداشت جهانی است. زیرساختهای بهداشتی نه تنها ساختارهای فیزیکی مانند آژانسهای بهداشت عمومی، کلینیک ها، بیمارستانها و منابع انسانی را شامل میشوند بلکه زیرساختهای قانونی کشورها از جمله قوانین، سیاستها و اقدامات دولت و بخش خصوصی را در مورد بهداشت و سلامت عمومی در بر میگیرد. طیف گستردهای از این اقدامات شامل آزمایش و غربالگری، گزارش بیماری، نظارت، قرنطینه، محدودیتهای اجتماعی، واکسیناسیون اجباری و محرمانگی اطلاعات شخصی میشود که همه این موارد از طریق قوانین ملی باید اعمال شوند. دولتها موظفند از حقوق افراد تحت تأثیر شیوع بیماری محافظت کنند زیرا آزمایشات و معاینات اجباری پزشکی و بستری اجباری یا قرنطینه، حقوق شخصی و آزادی افراد بیمار و مشکوک به بیماری را تهدید کرده و بدون اختیارات قانونی مجاز نبوده و میتواند موجبات تعقیب جزایی مسئولان عمومی را فراهم آورد. از جمله اصلیترین ابزارهای کشف بیماریهای واگیردار گزارش دهی است که از طریق آن میتوان در مورد افراد مبتلا و وقوع بیماریها اطلاعات کسب کرد. گزارش بیماری، مکانیزمی کارا و موثر برای بررسی بیماریهای مهم در حوزه سلامت عمومی است. مقررات بینالمللی سلامت، دولتها را موظف کرده تا تمامی رخدادهای مهم سلامت و بیماریهای خاص را که از جمله دغدغههای بینالمللی هستند اعلام و گزارش کنند تا سازمان بهداشت جهانی پس از دریافت گزارش، موضوع را به سایر کشورهای در معرض خطر و کسانی که قصد مسافرت به کشورهای درگیر خطر را دارند اطلاع داده و به آنها هشدار دهد. از دیگر اقدامات ملی دولتها میتوان به محدودیتهای اجتماعی از جمله قرنطینه، جداسازی، توقیف، درمان اجباری پزشکی و مجازات کیفری برای شیوع عمدی بیماری اشاره کرد. کنترل قانونی سفرهای بینالمللی نیز در این خصوص ضروری به نظر میرسد و هر دولت باید تهدیدهای واقعی و احتمالی را شناسایی کرده و با وضع و اجرای قوانین متناسب و اطلاع رسانی به سازمان بهداشت جهانی در خصوص تدابیر ماخوذه اقدام کند. حقوق سلامت عمومی با توجه به اهدافی که دنبال میکند در محقق ساختن آزادیهای فردی و مصلحت عمومی بعضا دچار تضاد میشود و با توجه به اینکه حق حریم خصوصی، تمامیت بدن، آزادی سفر و... حائز اهمیت فراوان است اعمال موارد مذکور باید متکی به قانون باشند.
منبع: ایرنا
