با افزایش استفاده از سیستمهای برق اضطراری در ساختمانهای اداری، مراکز درمانی، فروشگاهها و کسبوکارهای آنلاین، انتظار میرود در زمان قطع برق اختلالی در فعالیت مجموعه ایجاد نشود. با این حال تجربه نشان داده است که وجود یک سیستم برق اضطراری، همیشه به معنای عملکرد صحیح آن در زمان لازم نیست. بسیاری از مشکلات زمانی مشخص میشوند که برق قطع شده و فرصت چندانی برای واکنش باقی نمانده است. اما دلیل این اتفاق چیست و چه عواملی میتوانند باعث شوند یک سیستم برق اضطراری در لحظهای که به آن نیاز است نتواند وظیفه خود را بهدرستی انجام دهد؟
سیستم برق اضطراری به مجموعهای از تجهیزات گفته میشود که هنگام قطع برق، انرژی مورد نیاز دستگاهها و تجهیزات را برای مدت مشخصی تأمین میکند. هدف اصلی استفاده از یک سیستم برق اضطراری جلوگیری از خاموش شدن تجهیزات مهم، حفظ تداوم فعالیتها و کاهش خسارتهای ناشی از قطع برق است.
استفاده از سیستم برق اضطراری به مراکز حساس محدود نمیشود و از مراکز درمانی و اتاقهای سرور گرفته تا فروشگاهها، خطوط تولید و برخی منازل همگی ممکن است به نوعی از برق اضطراری استفاده کنند. گاهی با قطع برق بخشی از کارها نیمهتمام میماند و بازگشت به روال عادی بیشتر از چیزی که تصور میشود زمان میبرد.
بسته به نوع نیاز، سیستمهای مختلفی برای تأمین برق اضطراری مورد استفاده قرار میگیرند که UPS یکی از شناختهشدهترین آنها است. اما صرف نصب این تجهیزات بهتنهایی تضمینکننده کارکرد آنها در زمان قطعی برق نیست.
بسیاری از سیستمهای برق اضطراری مدت ها بدون هیچ مشکل ظاهری در محل خود قرار دارند. چراغهای دستگاه روشن است، خطایی دیده نمیشود و همه چیز عادی به نظر میرسد. همین موضوع باعث میشود تصور شود در صورت قطع برق نیز همه چیز طبق برنامه پیش خواهد رفت.
اما عملکرد درست یک سیستم برق اضطراری زمانی مشخص میشود که برق از مدار خارج شود و تجهیزات پشتیبان وارد عمل شوند. در چنین شرایطی گاهی مشخص میشود بخشی از سیستم آمادگی لازم را ندارد یا نمیتواند آنطور که انتظار میرود از تجهیزات پشتیبانی کند.
نکته مهم این است که این مشکلات در لحظه قطعی برق ایجاد نشدهاند. بخشی از آن ها نتیجه فرسودگی تدریجی تجهیزات، کاهش ظرفیت باتری یا بیتوجهی به وضعیت سیستم ها در گذشته است. به همین دلیل ممکن است دستگاهی که تا روز قبل کاملاً سالم به نظر میرسیده هنگام استفاده در زمان نیاز با محدودیت یا اختلال مواجه شود.
یکی از رایجترین دلایل فرسودگی یا افت عملکرد باتری است. باتری ممکن است ماهها بدون مشکل خاصی کار کند اما ظرفیت واقعی آن با روزهای اول تفاوت داشته باشد.به همین دلیل هنگام تعویض باتری انتخاب محصولی که از نظر
کیفیت ساخت و طول عمر عملکرد قابل قبولی داشته باشد اهمیت پیدا میکند. در بازار برندهای مختلفی در این حوزه وجود دارند و باتری یوفو یکی از گزینههایی است که در بسیاری از پروژههای برق اضطراری مورد استفاده قرار میگیرد.
مورد بعدی، بررسی نشدن وضعیت سیستم در طول زمان است. در بسیاری از مجموعهها پس از نصب تجهیزات، بازبینیهای منظم فراموش میشود. در حالی که بررسی دورهای میتواند مشکلاتی را تشخیص دهد که در شرایط عادی قابل مشاهده نیستند.
شرایط محیطی نیز نقش مهمی در عملکرد این تجهیزات دارد. گرمای زیاد، تهویه نامناسب یا قرار گرفتن تجهیزات در محیطهای نامناسب میتواند عمر مفید باتری و برخی قطعات را کاهش دهد. این موضوع بهویژه در فضاهایی که تجهیزات بهصورت مداوم در حال کار هستند اهمیت بیشتری پیدا میکند.
عامل دیگری که کمتر به آن توجه میشود انتخاب تجهیزاتی است که با نیاز واقعی مجموعه تناسب ندارند. ممکن است هنگام نصب، ظرفیت سیستم متناسب با شرایط آن زمان انتخاب شده باشد اما با افزایش تجهیزات یا تغییر نیازهای مجموعه دیگر پاسخگوی شرایط فعلی نباشد.
بخش زیادی از مشکلات سیستمهای برق اضطراری را میتوان پیش از وقوع قطعی برق شناسایی کرد. یکی از مهمترین موارد بررسی وضعیت باتری است. باتریها عمر مشخصی دارند و حتی در بهترین شرایط نیز پس از مدتی نیاز به تعویض پیدا میکنند.
انجام تستهای دورهای نیز اهمیت زیادی دارد. این تستها مشخص میکنند سیستم در شرایط واقعی تا چه اندازه آمادگی دارد و آیا میتواند وظیفه خود را بهدرستی انجام دهد یا خیر.
در کنار آن بررسی وضعیت اتصالات، شرایط نگهداری تجهیزات، دمای محیط و ظرفیت فعلی سیستم نیز اهمیت دارد. بسیاری از این موارد در زمان کوتاهی قابل بررسی هستند اما بیتوجهی به آنها ممکن است بعدها هزینه و دردسر بیشتری ایجاد کند.
در بسیاری از سیستمهای برق اضطراری باتری یکی از مهمترین اجزای مجموعه محسوب میشود. زمانی که برق قطع میشود بخش زیادی از عملکرد سیستم به وضعیت باتری وابسته است. به همین دلیل کیفیت، ظرفیت و طول عمر باتری میتواند روی عملکرد نهایی کل سیستم اثر گذار باشد.
هنگام انتخاب یا تعویض باتری معمولاً فقط قیمت مورد توجه قرار نمیگیرد. عواملی مانند کیفیت ساخت، طول عمر، شرایط گارانتی و سازگاری با تجهیزات موجود نیز اهمیت دارند. در نهایت انتخاب باتری مناسب زمانی اهمیت خود را نشان میدهد که سیستم برق اضطراری باید بدون وقفه وارد مدار شود و تجهیزات مورد نیاز را پشتیبانی کند.
جمعبندی
نصب سیستم برق اضطراری بهتنهایی تضمینکننده عملکرد آن در زمان قطعی برق نیست. وضعیت باتری، شرایط نگهداری، بازبینیهای دورهای و تناسب تجهیزات با نیاز مجموعه همگی در عملکرد نهایی سیستم نقش دارند. بخش قابل توجهی از مشکلاتی که هنگام قطعی برق بروز میکنند، ریشه در عواملی دارند که مدتها قبل شکل گرفتهاند. به همین دلیل بررسی منظم تجهیزات و توجه به سلامت باتری، از مهمترین اقداماتی است که میتواند احتمال بروز اختلال در زمان نیاز را کاهش دهد.
