مشاهدات میدانی از میادین میوه و ترهبار و مراکز عرضه محصولات پروتئینی نشان میدهد بازار این روزها با وفور عرضه مرغ و تخممرغ مواجه است؛ بهگونهای که علاوه بر فروشگاهها و میادین، تخممرغ بهصورت گسترده در وانتهای سیار نیز عرضه میشود.
بررسیهای میدانی از میادین میوه و ترهبار حاکی از آن است که هر کیلوگرم مرغ تازه کامل با قیمت ۳۵۰ تا ۳۷۰ هزار تومان به فروش میرسد. در مقابل، انواع قطعات مرغ با نرخهای بالاتری عرضه میشوند.
بر این اساس، سینه مرغ بدون استخوان به ازای هر کیلوگرم حدود ۶۰۰ هزار تومان قیمت دارد و ران مرغ بدون پوست نیز با نرخ ۶۳۵ هزار تومان عرضه میشود. همچنین قیمت فیله مرغ گرم بسته به کیفیت، برند و محل عرضه، بین ۴۸۵ تا ۸۵۰ هزار تومان در هر کیلوگرم متغیر است.
در بخش تخممرغ نیز فراوانی عرضه بیش از هر موضوع دیگری به چشم میخورد. هر شانه تخممرغ در میادین میوه و ترهبار با قیمت ۳۴۰ تا ۳۶۰ هزار تومان به فروش میرسد. در عین حال، فروشندگان سیار و عرضهکنندگان کنار خیابان و پشت وانتها همین محصول را با قیمتهایی بین ۲۸۰ تا ۳۲۰ هزار تومان عرضه میکنند.
برخی فروشندگان علت افزایش عرضه تخممرغ در هفتههای اخیر را رشد تولید همزمان با کاهش مصرف فصلی عنوان میکنند. به گفته آنها، با گرمتر شدن هوا و تغییر الگوی مصرف خانوارها، تقاضا برای تخممرغ نسبت به ماههای سرد سال کاهش یافته، در حالی که تولید همچنان در سطح بالایی قرار دارد و همین مسئله موجب افزایش حجم عرضه در بازار شده است.
مشاهدات میدانی نشان میدهد برخلاف برخی مقاطع که کمبود کالا یا نوسانات شدید قیمتی بازار محصولات پروتئینی را تحت تأثیر قرار میداد، اکنون مشکل اصلی بازار نه کمبود عرضه، بلکه افت تقاضاست. قفسههای فروشگاهها و غرفههای میادین سرشار از مرغ و تخممرغ است و فروشندگان از کاهش مراجعه مشتریان و افت حجم خرید خانوارها نسبت به گذشته خبر میدهند.
فعالان صنعت طیور نیز معتقدند ادامه فاصله میان هزینههای تولید و قیمت فروش، بهویژه در بازار تخممرغ، میتواند در ماههای آینده چالشهایی را برای تولیدکنندگان ایجاد کند؛ هرچند در حال حاضر مصرفکنندگان با بازاری روبهرو هستند که از نظر تأمین کالا با محدودیت و کمبود خاصی مواجه نیست.
فرزاد طلاکش، دبیرکل فدراسیون طیور ایران، درباره وضعیت بازار مرغ و چالشهای پیش روی تولیدکنندگان اظهار کرد: هفته گذشته قیمت مرغ به دلایل مختلف با کاهش قابل توجهی روبهرو شد. یکی از مهمترین عوامل این موضوع، گرمای شدید هوا بود که موجب شد مرغداران، بهویژه در استانهای شمالی، برای جلوگیری از تلفات احتمالی، مرغهای خود را زودتر از موعد روانه بازار کنند و در نتیجه میزان عرضه از تقاضا پیشی بگیرد.
وی افزود: این شرایط باعث کاهش قیمت مرغ زنده در مرغداریها و همچنین افت قیمت برای مصرفکنندگان شد، اما طی یکی دو روز گذشته و از روز گذشته، قیمتها تا حدودی به سطح واقعی خود بازگشتهاند.
دبیرکل فدراسیون طیور ایران با بیان اینکه قیمت مرغ زنده اکنون بین ۲۷۰ تا ۲۸۰ هزار تومان است، گفت: این نرخ را میتوان قیمت منطقی دانست، زیرا با هزینه تمامشده فعلی صنعت همخوانی دارد. البته بروز نوسان در بازار مرغ پدیدهای غیرعادی نیست و در مقاطع مختلف سال مشاهده میشود.
وی تأکید کرد: اگر محدودیتها و شرایط اضافی به بازار تحمیل شود، ممکن است دامنه نوسانات گستردهتر شود. با این حال، قیمت ۳۶۰ تا ۳۸۰ هزار تومانی برای مصرفکننده نرخ غیرمعقولی نیست و در محدوده طبیعی قرار دارد.
طلاکش افزود: اگر قیمتها از این سطح پایینتر بیاید، ممکن است انگیزه تولید در میان مرغداران کاهش یابد و در ماههای آینده بازار با افزایش شدیدتر قیمتها مواجه شود.
دبیرکل فدراسیون طیور ایران با انتقاد از عملکرد دولت در حوزه کالابرگ الکترونیکی گفت: دولت وعده داده بود پس از آزادسازی ارز، هر میزان افزایش در نرخ ارز مرکز مبادله رخ دهد، به همان نسبت اعتبار اختصاصیافته به کالابرگ نیز اصلاح شود، اما این اتفاق رخ نداده است.
وی ادامه داد: قرار بود کالابرگ صرفاً برای خرید کالاهای اساسی و نیازمند حمایت ویژه مورد استفاده قرار گیرد، اما اکنون امکان خرید کالاهای غیرضروری نیز با آن وجود دارد. نرخ ارز از حدود ۱۱۲ هزار تومان به حدود ۱۵۲ هزار تومان رسیده، اما هیچ تغییری در اعتبار کالابرگ اعمال نشده است.
به گفته طلاکش، این مسئله هم موجب کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان شده و هم نقدشوندگی محصولات تولیدکنندگان از جمله مرغداران را با مشکل مواجه کرده است. وی تأکید کرد که در حال حاضر یکی از مهمترین مسائل صنعت طیور همین موضوع است.
دبیرکل فدراسیون طیور ایران درباره میزان عرضه مرغ در بازار نیز گفت: نوسان عرضه چندان زیاد نیست. در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، عرضه حدود ۳۰ درصد کاهش یافته، اما تقاضای مردم نیز تقریباً به همین میزان افت کرده است.
وی افزود: در حال حاضر ماهانه حدود ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار تن مرغ در کشور عرضه میشود و حتی تغییر ۱۰ هزار تنی در این حجم میتواند کل بازار را تحت تأثیر قرار دهد.
طلاکش تأکید کرد: بازار مرغ بسیار حساس است و گاهی کاهش یا افزایش ۱۰۰ تا ۲۰۰ تن عرضه در یک روز نیز میتواند موجب نوسان قیمتها شود.
وی درباره وضعیت بازار تخممرغ نیز اظهار کرد: از نگاه مصرفکنندگان، شرایط بازار تخممرغ مطلوب است، زیرا قیمتها پایینتر از سطح متعارف قرار دارد، اما این وضعیت برای تولیدکنندگان قابل تحمل نیست و تداوم آن میتواند مشکلات جدی ایجاد کند.
به گفته وی، در حال حاضر قیمت تمامشده هر کیلوگرم تخممرغ بین ۲۳۰ تا ۲۵۰ هزار تومان است، اما طی هفته گذشته این محصول بهطور میانگین با قیمت ۱۸۵ تا ۱۹۰ هزار تومان در مرغداریها به فروش رسیده است.
طلاکش افزود: این شرایط میتواند در نیمه دوم سال نگرانیهایی را ایجاد کند. هرچند دولت مجوز صادرات تخممرغ را صادر کرده است، اما بازارهای هدف صادراتی نیز شرایطی مشابه ایران دارند و در ماههای گرم سال و ایام محرم، مصرف در این کشورها نیز کاهش مییابد؛ بنابراین صادرات میتواند کمککننده باشد، اما تأثیر آن محدود خواهد بود.
وی بار دیگر بر ضرورت اصلاح اعتبار کالابرگ تأکید کرد و گفت: افزایش اعتبار کالابرگ میتواند به رشد مصرف تخممرغ که یکی از ارزانترین منابع پروتئینی محسوب میشود، کمک کند.
دبیرکل فدراسیون طیور ایران در پایان درباره تأثیر شرایط اقتصادی بر تولیدکنندگان اظهار کرد: بخشی از واحدهای کوچک پرورش مرغ گوشتی به دلیل مشکلات شدید نقدینگی تعطیل شدهاند و برخی واحدهای مرغ تخمگذار نیز ظرفیت تولید خود را کاهش دادهاند.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه مصرف حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش یافته، تولید نیز تقریباً به همین میزان افت کرده است. مشکلات فعلی صنعت طیور ناشی از جنگ یا تحریم نیست، بلکه به بحران نقدینگی پس از آزادسازی ارز بازمیگردد؛ موضوعی که دولت باید برای آن حمایتهای لازم را انجام میداد، اما تاکنون اقدام مؤثری در این زمینه صورت نگرفته است.
