به گزارش گسترش نیوز، بازار کالاهای اساسی در نخستین روزهای سال جدید، تصویری متفاوت از نوروزهای گذشته را به نمایش گذاشته است. در حالی که در سالهای قبل، تعطیلات عید معمولاً با وفور کالا و ثبات نسبی قیمتها همراه بود، امسال مجموعهای از عوامل از جمله شرایط جنگی، محدودیت دسترسی به اینترنت و اختلال در برخی مسیرهای توزیع، بازار را در وضعیت «احتیاط و انتظار» قرار داده است.
مشاهدات میدانی از فروشگاههای محلی و زنجیرهای نشان میدهد که مردم بیش از گذشته به سمت خریدهای هدفمند و حداقلی حرکت کردهاند.
برای مثال:
در برخی مناطق، خانوارها به جای خرید کیسهای برنج، به خرید بستههای کوچکتر (۵ یا ۱۰ کیلویی) روی آوردهاند
خرید روغن به جای چند بطری، به یک یا دو عدد محدود شده
اقلامی مانند تن ماهی، ماکارونی و حبوبات با افزایش تقاضای محسوسی روبهرو شدهاند
یکی از فروشندگان در یک سوپرمارکت محلی میگوید:
«مردم بیشتر میپرسند چی ارزونتره و چی بیشتر میمونه؛ خرید عید مثل قبل نیست، بیشتر حالت ذخیره حداقلی داره.»
در کنار تغییر رفتار مصرفکننده، برخی نشانهها از اختلال در زنجیره تأمین نیز دیده میشود.
بهطور مثال:
برخی مغازهداران از تأخیر در تحویل کالا از پخشکنندهها خبر میدهند
در مواردی، سفارشها بهصورت ناقص ارسال میشود
تنوع برخی برندها در قفسهها کاهش یافته است
این مسئله بهویژه در کالاهایی مانند روغن و برخی محصولات لبنی بیشتر به چشم میخورد. اگرچه کمبود گسترده گزارش نشده، اما همین اختلالهای جزئی میتواند زمینهساز افزایش قیمت در بازار شود.
بررسیهای میدانی و گزارشهای غیررسمی نشان میدهد که قیمت برخی کالاهای اساسی نسبت به روزهای پایانی سال گذشته با افزایش همراه بوده است.
نمونههای قابل مشاهده:
قیمت برخی برندهای برنج ایرانی افزایش تدریجی داشته
روغنهای خوراکی در برخی فروشگاهها با اختلاف قیمت عرضه میشوند
قیمت تخممرغ و مرغ در برخی مناطق نوسان روزانه پیدا کرده
نکته مهم اینجاست که هنوز بازار وارد فاز جهش شدید نشده، اما انتظارات تورمی در حال شکلگیری است؛ به این معنا که هم فروشنده و هم خریدار، افزایش قیمت در آینده را محتمل میدانند و همین ذهنیت میتواند خود به افزایش قیمتها دامن بزند.
محدودیت اینترنت، یکی از متغیرهای جدیدی است که به شکل غیرمستقیم بر بازار تأثیر گذاشته است.
کاهش فعالیت فروشگاههای آنلاین
سختتر شدن مقایسه قیمتها برای مصرفکننده
اختلال در ارتباط بین عمدهفروش و خردهفروش
برای مثال، برخی کسبوکارهای کوچک که از طریق پیامرسانها سفارش میگرفتند، حالا با کاهش مشتری مواجه شدهاند و این موضوع بر روند توزیع نیز اثر گذاشته است.
یکی از مهمترین تغییرات امسال، کاهش محسوس خریدهای غیرضروری است.
در حالی که در سالهای گذشته، خرید شیرینی، آجیل، تنقلات و اقلام تزئینی بخش مهمی از سبد نوروزی خانوارها بود، امسال بسیاری از خانوادهها این موارد را حذف یا به حداقل رساندهاند.
یک شهروند در اینباره میگوید:
«امسال بیشتر تمرکز روی اینه که مواد غذایی اصلی داشته باشیم؛ بقیه چیزها در اولویت نیست.»
در شرایط فعلی، کارشناسان چند توصیه کلیدی را مطرح میکنند:
از خرید هیجانی و انبار کردن بیش از نیاز خودداری کنید
سبد خرید را بر اساس نیاز کوتاهمدت (یک تا دو هفته) تنظیم کنید
کالاهای با ماندگاری بالا را بهصورت منطقی و نه افراطی تهیه کنید
قیمتها را از چند منبع معتبر مقایسه کنید (در حد امکان)
مصرف خانوار را مدیریت و از هدررفت جلوگیری کنید
بازار کالاهای اساسی در آغاز سال جدید در نقطه حساسی قرار گرفته است؛ نه با کمبود گسترده مواجه است و نه در وضعیت ثبات کامل. ترکیب شرایط جنگی، محدودیتهای ارتباطی و رفتار احتیاطی مردم، بازاری ساخته که بیش از هر زمان دیگری به مدیریت دقیق و تصمیمگیری منطقی نیاز دارد.
ادامه این روند، تا حد زیادی به نحوه تأمین کالا، عملکرد شبکه توزیع و البته رفتار مصرفکنندگان در روزهای آینده بستگی خواهد داشت.
