تسهیلات بانکی برای دهکهای پایین، صرفاً یک ابزار مالی نیست؛ بلکه حلقه اتصال میان سیاستهای حمایتی دولت و توان واقعی خانوارها برای خانهدار شدن است.
در اقتصادی که پسانداز خانوارهای کمدرآمد کفاف پیشپرداخت مسکن را هم نمیدهد، بدون وامهای هدفمند و یارانهدار عملاً امکان ورود به بازار خرید از بین میرود. به همین دلیل، طراحی درست سازوکار تسهیلات، از میزان وام گرفته تا نرخ سود و دوره بازپرداخت، میتواند تعیین کند که این سیاست به «فرصت» تبدیل شود یا به «بدهی فرساینده».
با این حال، چالش اصلی در اثربخشی این تسهیلات، نسبت میان مبلغ وام و قیمت واقعی مسکن است. اگر وام بانکی سهم ناچیزی از قیمت یک واحد مسکونی را پوشش دهد، عملاً نقش آن به کمکهزینهای محدود تقلیل پیدا میکند و دهکهای پایین همچنان از تأمین آورده اولیه ناتوان میمانند. از سوی دیگر، اقساط سنگین و نرخ سود بالا میتواند خانوار را در معرض نکول یا کاهش شدید قدرت مصرفی قرار دهد. بنابراین کارآمدی تسهیلات نه فقط به «عدد وام»، بلکه به «تناسب اقساط با درآمد پایدار خانوار» وابسته است.
نکته مهم دیگر، جهتدهی تسهیلات به سمت عرضه هدفمند است. اگر منابع بانکی بدون پیوند با پروژههای مشخص و قیمتگذاری کنترلشده تزریق شود، ممکن است بخشی از آن به افزایش قیمتها دامن بزند و عملاً به نفع فروشندگان عمل کند. در مقابل، اتصال وامهای کمبهره به پروژههای حمایتی و ساخت واحدهای متناسب با قدرت خرید دهکهای پایین میتواند اثر دوگانهای داشته باشد: هم تقاضای مؤثر ایجاد کند و هم عرضه مقرونبهصرفه را تقویت کند.
در نهایت، تسهیلات بانکی زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که در قالب یک بسته جامع دیده شود؛ بستهای که شامل کنترل تورم مصالح، تأمین زمین ارزان، حمایت مالیاتی و تضمین ثبات اقتصادی باشد. بدون این هماهنگی، وام بانکی بهتنهایی نمیتواند بحران دسترسی به مسکن برای دهکهای پایین را حل کند، اما در صورت طراحی هوشمندانه، میتواند مهمترین اهرم برای کاهش شکاف مسکن در جامعه باشد.
مدیرعامل بانک مسکن از پرداخت ۲۴۷ هزار و ۷۰۲ میلیارد ریال تسهیلات قرضالحسنه از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان دیماه خبر داد.
علی خورسندیان با تشریح دستاوردهای اعتباری این بانک اظهار کرد: از آغاز سال ۱۴۰۴ تا پایان دیماه، مجموعاً ۱۳۷ هزار و ۸۱۸ فقره وام قرضالحسنه به ارزش تقریبی ۲۵ همت به متقاضیان واجد شرایط تخصیص یافته است.
وی با مقایسه این آمار نسبت به بازه زمانی مشابه در سال گذشته، از رشد چشمگیر شاخصها خبر داد و افزود: خوشبختانه شاهد افزایش ۶۹ درصدی در تعداد وام و جهش ۱۰۳ درصدی در حجم ریالی پرداختها بودهایم که نشاندهنده توان عملیاتی بالای بانک مسکن در این حوزه است.
مدیرعامل بانک مسکن با تبیین جایگاه اجتماعی این تسهیلات، آنها را ابزاری برای کاهش شکاف طبقاتی و تأمین نیازهای ضروری جامعه از جمله ازدواج جوانان، فرزندآوری، تهیه مسکن و اشتغال خرد دانست.
خورسندیان افزود: از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان دیماه، ۸۹۰۰ فقره تسهیلات قرضالحسنه ازدواج بالغ بر ۲۹ هزار و ۷۴۸ میلیارد ریال و ۹۵۸۰ فقره تسهیلات قرضالحسنه فرزندآوری به ارزش ۹ هزار و ۱۴۳ میلیارد ریال در بانک مسکن به متقاضیان اعطا شده است.
مدیرعامل بانک مسکن در پایان خاطرنشان کرد که ترویج سنت قرضالحسنه نه تنها برکات معنوی به همراه دارد، بلکه با تقویت همبستگی اجتماعی، موجب ارتقای سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به نظام پولی و بانکی کشور میشود.
