واگذاری نفت به فعالانی که مأموریت اصلیشان واردات نهادههای دامی است، در ظاهر میتواند راهکاری برای تسویه بدهیها یا تأمین منابع ارزی تلقی شود، اما در عمل خطر برهم خوردن نظم حرفهای بازار انرژی را به همراه دارد. فروش نفت، بهویژه در شرایط پیچیده تجارت بینالملل، نیازمند شبکه بازاریابی، شناخت دقیق سازوکارهای مالی و تجربه تعامل با خریداران متنوع است. ورود بازیگران غیرمتخصص به این عرصه، احتمال خطا در قیمتگذاری، ضعف در مذاکرات و حتی بروز مشکلات در بازگشت منابع را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، تجربههای پیشین نشان داده هر زمان مسیرهای غیرتخصصی برای فروش نفت تعریف شده، زمینه شکلگیری ساختارهای غیرشفاف و تراستیهای تازه فراهم شده است؛ ساختارهایی که نهتنها پاسخگویی مشخصی ندارند، بلکه میتوانند به رقابت منفی میان فروشندگان داخلی منجر شوند. در چنین شرایطی، برای جذب مشتری یا تسریع فروش، تخفیفهای خارج از عرف داده میشود و در نهایت قیمت نفت ایران در بازارهای هدف شکسته میشود؛ مسئلهای که مستقیماً منافع ملی را تحت تأثیر قرار میدهد.
در نهایت، تفکیک روشن وظایف میان حوزه تأمین کالاهای اساسی و حوزه تجارت انرژی، یک اصل مدیریتی است. همانطور که واردات نهادههای دامی نیازمند تخصص و تجربه مستقل است، فروش نفت نیز باید در اختیار تریدرهای حرفهای و سازوکارهای تخصصی باقی بماند. هرگونه همپوشانی غیرکارشناسی میان این دو حوزه، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت راهحل به نظر برسد، اما در بلندمدت میتواند هزینههای سنگینتری برای اقتصاد کشور به همراه داشته باشد.
عضو کمیسیون انرژی مجلس گفت: تبعات طرح دادن نفت به واردکنندگان نهادههای دامی این است که بار دیگر آدمهایی درست میکنیم که نفت را گرفتهاند و شاید واقعاً نتوانند این منابع را برگردانند چون کار آنها این نیست.
مصطفی نخعی، عضو کمیسیون انرژی مجلس و عضو ناظر مجلس در شورای عالی انرژی درباره طرحی اعلامی وزیر جهاد کشاورزی درباره اعطای نفت به واردکنندگان نهادههای دامی، گفت: این طرح، کار اشتباه و غلطی است. فروش نفت یک کار تخصصی است، همانطور که وارد کردن کالاهای اساسی کار هر کسی نیست.
این نماینده مجلس در ادامه افزود: اینکه باید پول واردکنندگان نهادههای دامی را بدهند حرف درستی است. منتها اینکه به آنها نفت بدهیم، این کار غلط است.
نخعی تاکید کرد: باید اجازه دهیم که تریدرهای واقعی، آن آدمهایی که کار و تخصصشان این است، رفتهاند بازاریابی کردهاند یا میتوانند بازاریابی کنند، مشتری جدید پیدا کنند، بروند کار خود را انجام دهند. هر کسی باید کار خود را انجام دهد.
عضو ناظر مجلس در شورای عالی انرژی با تاکید بر لزوم فروش نفت کشور توسط افراد متخصص، عنوان کرد: بهترین کار این است که بحث صادرات نفت از کانال وزارت نفت و بهصورت تخصصی انجام شود. همانطور که وزارت نفت در واردات کالای اساسی نباید دخالت کند، باید وزارت جهاد و سازمانهای مربوطه این کار را انجام دهند و بر آن نظارت کنند.
نخعی افزود: اگر آقای نوری قزلجه این حرف را گفته – که من شک دارم – حرف دقیقی نیست.
او در پاسخ به این سوال که چون دولت نمیتواند ارز واردکنندههای نهادههای دامی را بدهد تصمیم دارد به جای آن نفت به آنها تخصیص دهد یا موضوع دیگری مطرح است، عنوان کرد: نمیدانم چرا این بحث مطرح شده است اما در کل وقتی نفت میفروشیم طبیعتا ارز آن را در هر جایی از دنیا میتوانیم تحویل دهیم. بنابراین مشکلی وجود ندارد. کما اینکه الان هم همین اتفاق رخ میدهد. دلیلی ندارد به آنها نفت بدهیم.
عضو کمیسیون انرژی مجلس درباره تبعات اعطای نفت به واردکنندگان نهادههای دامی توضیح داد: تبعات آن این است که بار دیگر آدمهایی درست میکنیم که نفت را گرفتهاند و شاید واقعاً نتوانند این منابع را برگردانند چون کار آنها این نیست.
او در ادامه افزود: علاوه بر اینکه این افراد تبدیل به رقبای یکدیگر میشوند. یعنی نفت را به ۱۰ نفر تحویل دادهایم. منتها مشتریان ایران محدود هستند. بالاخره ایران تحریم است و گرفتاریهای خاص خود را دارد. بعد همه این افراد برای فروش نفت به آن تعداد مشتری محدودی که وجود دارد، با هم رقابت خواهند کرد. این باعث میشود که خودمان به دست خودمان قیمت نفت کشور را میشکنیم. از طرف دیگر امنیت غذایی کشور را هم تحت تاثیر قرار میدهد.
عضو ناظر مجلس در شورای عالی انرژی در پاسخ به این سوال که در واقع تراستیهای جدید برای کشور درست میکنیم، گفت: تریدرها و تراستیهای جدیدی که واقعا کارشان این نیست.
