تحولات اخیر نشان میدهد ایران بهطور جدی در حال توسعه زیرساختهای حمل و نقل ریلی و جادهای با همکاری روسیه است. پروژههایی مانند راه آهن رشت-آستارا نه تنها مسیر ترانزیتی شمال-جنوب را کوتاهتر میکنند، بلکه ایران را به نقطه اتصال مستقیم سن پترزبورگ با بنادر ایران، از جمله بندر عباس، تبدیل میکنند. این مسیر میتواند سهم ایران در تجارت منطقهای را افزایش دهد و وابستگی به مسیرهای طولانی دریای سرخ و کانال سوئز را کاهش دهد.
ایران و روسیه در این همکاریها، علاوه بر سرمایهگذاری در ساخت و تجهیز زیرساختها، روی تضمین سرعت و ایمنی حرکت بارها نیز تمرکز دارند. پیشبینی شده سرعت قطارهای کانتینری در مسیر رشت-آستارا به ۱۲۰ کیلومتر در ساعت برسد و سرعت قطارهای باری به ۱۰۰ کیلومتر در ساعت افزایش یابد. این اقدامات، کاهش زمان و هزینه حملونقل را برای صاحبان بار فراهم میکند و جذابیت مسیر ریلی ایران را در تجارت منطقهای افزایش میدهد.
جنبه دیگر این همکاریها، اهمیت سیاسی و اقتصادی آن است. مسیر ریلی ایران میتواند جایگزین برخی مسیرهای سنتی شود و نفوذ تهران در تجارت میان روسیه و هند را افزایش دهد. هماهنگی با کشورهای همسایه مانند جمهوری آذربایجان نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است تا جریان بارها بدون مشکل و با امنیت کامل عبور کند. این همکاریها، ایران را بهعنوان یک هاب ترانزیتی کلیدی در منطقه تثبیت میکند.
با وجود همه این دستاوردها، ریسکهای سیاسی و اقتصادی و تحولات منطقهای میتواند روند بهرهبرداری از این مسیرها را مختل کند. تضمین عبور بار، مدیریت اختلافات احتمالی و ایجاد سازوکارهای مطمئن برای سرمایهگذاران خارجی، از جمله چالشهایی است که ایران و روسیه برای عملیاتی شدن کامل این پروژهها باید بر آن فائق آیند.
نماینده شرکت روسی «کاسپین سرویسز» درباره زمان آغاز پرداخت وام برای پروژه راهآهن رشت- آستارا تاکید کرد: آغاز پرداخت وام بر عهده وزارت دارایی روسیه است، اما تعهد ما این بوده که کمتر از ۵ سال این مسیر ریلی را بیسازیم و اطمینان داریم که یک راه آهن فوق العاده احداث میکنیم.
یوری کوزمین، نماینده شرکت روسی «کاسپین سرویسز» در پروژه راه آهن رشت- آستارا درباره تضمین حمل بار از مسیر راه آهن رشت – آستارا با توجه به اینکه در حال حاضر تنها یک درصد بارِ تجارت بین روسیه و هند از مسیر ایران عبور میکند و روسیه با وجود کریدور شمال – جنوب از مسیر ایران، مسیر دریای سرخ را برای تجارت با هند انتخاب کرده و همچنین تضمین عبور بار از مسیر راه آهن رشت- آستارا با توجه به ریسک ارتباطات سیاسی ایران و جمهوری آذربایجان اظهار داشت: وظیفه ما این است که این مسیر ریلی را بسازیم و مهمترین ماموریت ما ساخت راه آهن رشت- آستارا است و تضمین عبور بار از این مسیر بر عهده وزارت حمل و نقل روسیه و همکاری بین کشورهاست. اما باید بگویم که شاخه غربی کریدور شمال – جنوب که راه آهن رشت – آستارا در این مسیر قرار دارد، مستقیما سن پترزبورگ را به بنادر ایران از جمله بندر عباس متصل میکند و کوتاهترین مسیر ترانزیتی محسوب میشود.
وی درباره صرفه اقتصادی عبور بار از این مسیر گفت: صرفه جویی در هزینههای حمل بار حتی در مسیر کوتاه، به عواملی از جمله سرعت حمل بار بستگی دارد، حال اینکه طبق برنامه ریزیهای انجام شده سرعت قطارهای باری در مسیر راه آهن رشت- آستارا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت خواهد بود و همچنین سرعت قطار کانتینری به ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت میرسد که معتقدیم قطارهای کانتینری در این مسیر آینده بهتری خواهد داشت.
نماینده شرکت روسی «کاسپین سرویسز» ادامه داد: بنابراین سرعت حمل بار را میتوانیم از دریای بالتیک تا دریای خزر به کمتر از یک هفته کاهش دهیم و با توجه به ظرفیت کریدور شمال – جنوب این مسیر به نفع صاحبان بار خواهد بود.
کوزمین با اشاره به پیش بینی حمل بار از مسیر شاخه غربی کریدور شمال – جنوب و راه آهن رشت – آستارا، گفت: تحلیلهای مختلفی از این ظرفیت وجود دارد، اما پیش بینی ما در حال حاضر حمل ۱۵ میلیون تن در سال است.
وی همچنین با اشاره به نقش جمهوری آذربایجان تاکید کرد: در همایش اخیر در تهران با عنوان کریدور ایران، پرچم و نمایندگان کشور آذربایجان هم حاضر بود. اعتقاد دارم که در این مسیر ریلی آینده روشنی خواهیم داشت و ساخت و راه اندازی راه آهن رشت- استارا به نفع تمام کشورهای منطقه است.
نماینده شرکت روسی «کاسپین سرویسز» درباره زمان آغاز پرداخت وام روسیه برای این پروژه تاکید کرد: آغاز پرداخت وام بر عهده وزارت دارایی روسیه است، اما تعهد ما این بوده که کمتر از ۵ سال این مسیر ریلی را بسازیم و اطمینان داریم که یک راه آهن فوق العاده احداث میکنیم.
