در نخستین سطح، مهمترین نگرانی به «ایمنی جادهای» مربوط میشود. یخزدگی سطح راهها، کاهش دید افقی و انباشت برف در محورهای کوهستانی، احتمال تصادفات زنجیرهای را بهشدت افزایش داده است. حتی در مسیرهایی که بهصورت رسمی باز اعلام شدهاند، رانندگان با خطر لغزندگی ناگهانی و بسته شدن مقطعی راه روبهرو هستند؛ مسئلهای که نشان میدهد بازگشایی اسمی جادهها لزوماً به معنای ایمن بودن آنها نیست.
دومین نگرانی جدی، اختلال در زنجیره حملونقل کالا و خدمات است. بسته شدن یا کندی تردد در محورهای اصلی، بهویژه مسیرهای ترانزیتی و راههای منتهی به مراکز توزیع، میتواند تأمین کالاهای اساسی، سوخت و مواد غذایی را با وقفه مواجه کند. در چنین شرایطی، حتی چند ساعت تأخیر در حملونقل، در برخی مناطق به کمبودهای مقطعی و افزایش هزینههای لجستیکی منجر میشود.
از منظر اقتصادی، خسارتهای پنهان کولاک و یخبندان نیز قابلتوجه است. توقف ناگهانی ناوگان حملونقل، استهلاک بیشتر خودروها، مصرف بالای سوخت در شرایط ترافیک سنگین و هزینههای امدادرسانی، بار مالی سنگینی را به دولت و بخش خصوصی تحمیل میکند. این هزینهها در نهایت به شکل افزایش قیمت تمامشده کالا و خدمات، به مصرفکننده منتقل میشود.
در سطح مدیریتی، یکی از نگرانیهای اساسی به میزان آمادگی نهادهای مسئول بازمیگردد. هرچند دستگاههایی مانند راهداری و پلیس راه حضور میدانی دارند، اما کمبود ماشینآلات برفروبی، محدودیت نمک و شن در برخی مناطق و ضعف در اطلاعرسانی لحظهای، نشان میدهد زیرساخت مدیریت بحران زمستانی هنوز فاصله معناداری با استانداردهای مطلوب دارد.
مسئله مهم دیگر، آسیبپذیری مناطق روستایی و کمبرخوردار است. در بسیاری از روستاها و شهرهای کوچک، بسته شدن راهها به معنای قطع دسترسی به خدمات درمانی، مواد غذایی و حتی سوخت گرمایشی است. این مناطق معمولاً در اولویت دوم بازگشایی قرار میگیرند و همین موضوع میتواند سطح آسیب اجتماعی و انسانی بحران را افزایش دهد.
از منظر روانی و اجتماعی نیز کولاکهای مکرر نوعی نااطمینانی عمومی ایجاد میکند. رانندگان، مسافران و فعالان اقتصادی نمیدانند آیا مسیرهای بازشده پایدار خواهند ماند یا دوباره مسدود میشوند. این بیثباتی باعث کاهش سفرهای غیرضروری، لغو برنامههای کاری و حتی تعلیق فعالیت برخی کسبوکارهای وابسته به حملونقل میشود.
در نهایت، تداوم کولاک و یخبندان این پرسش اساسی را پررنگتر کرده است که آیا شبکه راههای کشور برای مواجهه با تغییرات اقلیمی و زمستانهای شدیدتر آینده آماده است یا نه. بسیاری از کارشناسان معتقدند بدون سرمایهگذاری جدی در تجهیزات راهداری، سامانههای هوشمند هشدار و مقاومسازی زیرساختها، هر موج سرما میتواند به بحرانی تکراری و پرهزینه برای کشور تبدیل شود.
رییس مرکز مدیریت راههای کشور گفت: در حال حاضر، ۵ محور شریانی کشور به دلیل بارش برف مسدود هستند که تلاش بر این است تا ساعاتی آینده این محورها بازگشایی شوند.
محمد پورتیموری، رییس مرکز مدیریت راههای کشور درباره وضعیت راههای کشور با توجه به شرایط جوی و بارش برف و باران در بسیای از استانهای کشور اظهار داشت: در حال حاضر ۵ محور شریانی کشور از جمله محور چالوس- آزادراه تهران – شمال در مسیر رفت و برگشت، کیاسر- سمنان، اقلیم – یاسوج، درگز – قوچان مسدود هستند که راهداران در تلاش هستند که تا ساعاتی دیگر این محور را بازگشایی کنند و محور قزوین – رشت که مسدود بود در حال حاضر بازگشایی شده است.
وی ادامه داد: همچنین ۱۲ محور غیر شریانی دیگر مسدود است که این محورها هم در حال بازگشایی هستند.
رییس مرکز مدیریت راههای کشور با بیان اینکه خوشبختانه با عملیات به موقع راهداران در حال حاضر هیچ مسافری در راه نمانده است، گفت: در مسیر اردبیل و به ویژه محور آستارا – اردبیل چندین مسافر در راه مانده بودند که با عملیات راهداری این مسافران به راهدارخانههای گرم در مسیر منتقل شدند و در حال حاضر تمام راهدارخانهها در سطح جادههای کشور فعال هستند و مسافران در صورت تقاضا در این راهدارخانهها اسکان داده میشوند.
پورتیموری با اشاره به ترافیک محورهای اصلی در کشور افزود: در حال حاضر شاهد ترافیک سنگین در مسیر فیروزکوه در مسیر جنوب به شمال در محدوده کدوک هستیم و تردد در محور هراز، تهران- بومهن، آزادراه تهران- پردیس و محور قزوین- رشت تردد روان است.
وی ادامه داد: همچنین در جادههای استانهای اردبیل، اصفهان، گلستان، گیلان، مازندران، البرز، شمال استان تهران، مرکزی، سمنان و خراسانهای شمالی، رضوی و جنوبی شاهد بارش برف و باران هستیم و به مسافران توصیه میشود با زنجیر چرخ عازم این استانها شوند.
