چند سالی است که آمارهای نادرست، غیررسمی و اغراقشده درباره مهاجرت دانشجویان، نخبگان و ایرانیان غیر مقیم ساکن خارج از کشور از سوی منابع غیر معتبر ارائه میشود. بخش قابلتوجه این اخبار کذب، عمدتاً بر اساس یک گزارش غیررسمی منتسب به صندوق بینالمللی پول بازتولید میشود، درحالیکه چنین گزارشی منتشرنشده و اصطلاح «فرار مغزها» را به کشورمان نسبت میدهند که چنین پدیدهای وجود خارجی ندارد.
گسترشنیوز : تازهترین آمارهای «یونسکو» بهعنوان نهادی رسمی و بینالمللی نشان میدهد وضع کشورمان از لحاظ نرخ مهاجرت کلی و همچنین دانشجویی، وضع مطلوبی نسبت به سایر کشورها است. این روند در سالهای اخیر نیز روندی رو به بهبود داشته است و رشد ایران در بازگشت، حفظ و ماندگاری سرمایههای انسانی جوان و خلاقش را نمایان میسازد.
ایران از رتبه ۱۲ به رتبه ۱۸ رسید
گزارش «یونسکو» در سال ۲۰۱۹ نشان میدهد، ایران در سال ۲۰۱۱ دوازدهمین کشور اعزامکننده دانشجو بوده، این روند در سالهای بعد بهبود یافته است. بهگونهای که سال ۲۰۱۶ ایران از لحاظ ارسال دانشجو در جایگاه هجدهم قرار گرفت. همچنین نرخ رشد تعداد دانشجویان ایرانی خارج از کشور در مقایسه با کشورهای همسایه بسیار پایینتر است. این نرخ رشد در ایران ۴ درصد است درصورتیکه بخش قابلتوجهی از سرمایه انسانی کشورهایی همچون عربستان و پاکستان به دیگر کشورها میروند بهطوریکه مهاجرت این دو کشور به ترتیب ۷۴ درصد و ۳۳ درصد رشد داشته است.
همچنین این آمار بیان میکند افزایش سهم دانشجویان بینالمللی در برخی از کشورها همچون بنگلادش، قزاقستان و اوکراین بسیار بالا و بیش از ۱۰۰ درصد است. کشورهای چین (۸۷۰ هزار) و هند (۳۰۰ هزار) بهعنوان اعزام کنندههای اصلی دانشجو در دنیا تلقی میشوند که جمعیت دانشجو خارج از کشور آنها در بازه ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶ به ترتیب ۳۲ و ۴۶ درصد افزایش داشته است.
نکته جالب این گزارش این است که آلمان یکی از کشورهای اصلی اعزامکننده دانشجو در دنیا محسوب میشود و نزدیک به ۱۲۰ هزار دانشجو آلمانی در خارج از کشور تحصیل میکنند. کشورهایی همچون کره جنوبی، نیجریه، فرانسه، قزاقستان و عربستان و اوکراین در رتبههای بعدی قرار دارند.
بهرهمندی از سرمایههای انسانی به کمک زیستبوم نوآوری
با شکلگیری زیستبوم کارآفرینی مهاجرت معکوس در کشور آغاز شده است. درحالحاضر با رشد شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها شاهد رونق فعالیت این اکوسیستم هستیم. بسیاری از نخبگان برای فعالیت در این استارتاپها به کشور بازگشتهاند تا شاهد پیشرفت و توسعه کشور خودشان باشند. ساختار و سیستمی که کشور پیش گرفته است در روند بازگشت دانشجویان و نخبگان اثرگذار بوده است و با استناد به آمار بینالمللی ایران کشور مهاجر فرستی نیست.
منبع: رصدخانه مهاجرت ایران
