چند وقتی از راهاندازی پروژه جدید مخابرات بر بستر فیبر نوری به نام تانوما میگذرد.به تعبیر برات قنبری، رئیس هیاتمدیره شرکت مخابرات؛ این پروژه توسط ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی و به منظور تکمیل فاز سوم شبکه ملی اطلاعات به تصویب رسیده که طبق پیشبینیها سرعت ۵۰ تا ۱۰۰ مگابیت در ثانیه را دراختیار کاربران قرار میدهد.
شکی نیست که تغییر به سوی شبکه فیبر نوری میتواند تحولی بزرگ در بحث دسترسی به اینترنت ایجاد کند. اما اجرای محدود و جزیرهای آن در مناطقی از ۸ شهر مختلف کشور و هزینه بالای دسترسی به آن، نقدهایی را با خود به همراه آورده است. بخش خصوصی معتقد است در صورتی که انحصار از توسعه این شبکه برداشته شود و این بخش بتواند در زمینه ارائه خدمات بر بستر فیبر نوری فعالیت کند، هم به سرعت اجرای این پروژه افزوده میشود و هم میتوان زودتر راهی برای کاهش تعرفههای دسترسی پیدا کرد. ۴ اردیبهشت امسال، پروژه فیبرنوری برای کاربری خانگی در ایران با نام مستعار تانوما (تار نوری مخابرات ایران) برای نخستین بار کلید خورد. فاز نخست این طرح در ۸ استان از جمله تهران، اصفهان، خراسان رضوی، فارس، خوزستان، البرز و کرمانشاه به بهرهبرداری رسیده است. با افتتاح این طرح، در مرحله نخست، ۱۶ بسته از محصولات FTTH و ADSLبه نام طرحهای الماس، زمرد و مروارید در قالب اینترنت پرسرعت بر بستر فیبر نوری به مشتریان ارائه میشود. علاوه بر این مکالمه رایگان درون استانی برای یک خط تلفن و هر ماه یک هفته اینترنت رایگان، از ویژگیهای این محصولات است. مهمترین مزایای دسترسی به تانوما، حذف تمامی کابلهای مسی ارتباطی، طول عمر بالاتر نسبت به کابلهای مسی، افزایش فوقالعاده مدت وصل بودن ارتباط، ارتباط صوتی و تصویری با کیفیت بالا، کاهش نویز و قابلیت استفاده از خدمات دیتای متنوع مخابراتی و غیرمخابراتی است. البته این پروژه مانند تمام پروژههای مشابه معایبی را نیز با خود به همراه دارد. ازجمله اینکه کاربران پرمصرف به خدمات نامحدود دسترسی نخواهند داشت و برخی از خدمات هزینه بالایی را به خود اختصاص میدهند. علاوه بر این غیرقابل انتقال بودن به شرکتهای دیگر ارائهدهنده اینترنت و انحصار شرکت مخابرات ایران و استفاده از خدمات این شرکت به صورت اجباری برای دریافتکنندگان از دیگر مشکلات این پروژه است که باعث نارضایتی فعالان بخش خصوصی در این حوزه شده است. تعرفه دسترسی کاهش یابد ژیرایر وارتانیان، کارشناس حوزه اینترنت و عضو کمیسیون اینترنت سازمان نظام صنفی رایانهای درباره پروژه فیبر نوری تانوما و آثار اجرایی آن به «گسترش تجارت» میگوید: تغییر شبکه از کابل مسی به فیبر نوری، تغییر مثبتی است که به افزایش دسترسی و بهبود پهنای باند منجر خواهد شد. در معرفی این پروژه خدمات متنوعی تعریف شده، اما هنوز هم میبینیم که همه خدمات پیشبینی شده به مرحله افتتاح نرسیده است. در کنار این موضوع میتوان به راحتی دید که تانوما تنها در مناطق محدودی از شهر تهران، آن هم در نزدیکی مراکز مخابرات قابل دسترسی است. به همین دلیل نمیتوان به این سرعت درباره بازخوردها و مزایا یا حتی معایب آن سخن گفت. با این حال این بستر برای محتوای صوتی و تصویری ایدهآل است و میتوان دید که در صورت اجرای سراسری، مزایای زیادی را برای مصرفکنندگان به همراه خواهد آورد. عضو کمیسیون اینترنت سازمان نظام صنفی رایانهای همچنین به بحث تعرفه و نرخ دسترسی به تانوما میپردازد و اظهار میکند: تانوما از نظر نرخ دسترسی نیز قابل بررسی است. هزینه دسترسی به اینترنت بر بستر فیبر نوری به دلیل استفاده از فناوریهای پیشرفته تا حدودی بالاتر از اینترنت بر بستر کابل مسی تمام میشود. بر همین اساس و به دلیل هزینه بالای دسترسی بعید میدانم چندان بتواند در قسمتهای مرکزی و جنوبی شهر نفوذ کند. مگر اینکه هزینه تعرفه آن تغییر کند، در غیراینصورت نمیتوان چندان به بازخورد اقتصادی آن امیدوار بود. البته توجیه اقتصادی فیبر نوری بسیار بالاست و با توجه به اینکه طرح تغییر به فیبر نوری در دستور کار مخابرات قرار دارد، به نظر میرسد این کاهش تعرفه در طول سالهای آینده به اجرا درآید و به تعداد مشترکان این پروژه افزوده شود. وی در ادامه سخنان خود به نوع فعالیت بخش خصوصی در این پروژه اشاره میکند و میافزاید: در این پروژه مخابرات بهعنوان تنها شبکهدار وارد عمل شده است، اما برای اجرای آن از جمله فیبرکشی و مراحل قبل از اجرای فیبر نوری، شرکتهای خصوصی وارد عمل شدهاند. محدودیت جغرافیایی در اجرای تانوما محمدعلی یوسفیزاده، عضو کمیسیون اینترنت سازمان نظام صنفی رایانهای و فعال حوزه اینترنت با انتقاد از اجرای جزیرهای و محدود تانوما در برخی از مناطق تهران، به «گسترش تجارت» میگوید: براساس آنچه در اخبار آمده، سرویس تانوما از قابلیتهای زیادی برخوردار است، اما برای بررسی شخصی این مسئله با وجود تمام تلاشهای انجام شده نتوانستیم در هیچ یک از نقاط تهران این سرویس را دریافت و مورد آزمایش قرار دهیم. به نظر میرسد این سرویس به طور محدود افتتاح شده و هنوز راه زیادی برای سراسری شدن آن در سطح تهران باقی مانده است. این فعال حوزه اینترنت همچنین از آمادگی بخش خصوصی برای ورود به حوزه فیبر نوری میگوید: ما بهعنوان یکی از اعضای بخش خصوصی درحالحاضر آماده ارائه خدمات هستیم، اما براساس مصوبه سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی هنوز نمیتوانیم وارد این فضا شویم. به همین دلیل باید منتظر تعامل با مخابرات و حل مسئله از طریق سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی باشیم. ما در چشمانداز آینده خود برنامه ورود به پروژه فیبر نوری را داریم، اما تا زمانی که مخابرات موافقت نکند، نمیتوانیم وارد آن شویم. سخن پایانی تغییر مسیر از اینترنت بر بستر کابل مسی به سوی فیبر نوری، راهی است که باید برای توسعه شبکه اینترنت برویم و از آن گریزی نیست. در این میان افتتاح تانوما در تهران میتواند نویدی از آغاز راه توسعه شبکه اینترنت در کشور باشد. اما با توجه به تلاشهای انجام شده باید کمی به روند توسعه این شبکه در تهران سرعت بخشید. در کنار این موضوع باید دولت سازوکاری را فراهم کند که هرچه زودتر بخش خصوصی بتواند پا به پای بخش دولتی و مخابرات در حوزه ارائه خدمات فیبر نوری فعالیت کند. به نظر میرسد تنها از این مسیر توسعه شبکه فیبر نوری در کشور سرعت میگیرد و میتوانیم زودتر شاهد بهرهبرداری از این شبکه باشیم.
