یک عضو مجمع عمومی انجمن حمایت از حقوق مصرفکنندگان گفت: گران فروشی با گرانی متفاوت است پدیده گرانی ناشی از افزایش نرخ منابع تولید و نوسانات نرخ ارز است در حالی که گرانفروشی نتیجه زیادهخواهی برخی از سوداگران، منفعت طلبان و ضعف در عملکرد دستگاههای نظارتی و وجود انحصار در بازار است. مصرفکنندگان باید در این شرایط به گونهای هوشیارانه عمل کنند.
گسترشنیوز: صادق بشیری، عضو مجمع عمومی انجمن حمایت از حقوق مصرفکننده در گفتو گو با «گسترشنیوز» اظهار کرد: حقوق مصرفکننده یکی از حقوق اولیه بشری است و یک قرائت اقتصادی و اجتماعی تلقی میشود. اعلامیه حقوق بشر درباره حقوق اولیه بشر این موارد را شامل حق حیات، حق آزادی، حق انتخاب، حق مالکیت، حق استیفای حق، حق اقدام علیه ظلم میداند.
مصادیق تضییع حقوق مصرفکنندگان فراتر از شرح آن است
وی با اشاره به وجود منشورها و قوانین مختلف در ارتباط با حقوق مصرفکنندگان گفت: در حقیقت سیستمهای حقوقی برای این درست شدهاند که جلوی ظلم را بگیرند اما شاهد آن هستیم که وجود منشور حقوق مصرفکنندگان، حقوق حمایت از مصرفکننده، قانون نظام صنفی، قانون تعضیرات حکومتی، منشور شهروندی و.. به آحاد مصرفکنندگان کشور اجحاف میشود در تمامی عرصههای زندگی شرایط خاصی به این گروه تحمیل میشود.
عضو مجمع عمومی انجمن حمایت از حقوق مصرفکننده افزود: مصادیق تضییع حقوق مصرفکنندگان فراتر از شرح آن است. با وجود قواعد و مقررات خرید، به دلیل شکلگیری شرایط غیر قابل قبول در طول زمان و طی سنوات گذشته کار به جایی رسیده است که بیشتر ذینفعان امور کشور از آن رضایت ندارند و تداوم این رویه به مصلحت هیچکس نیست.
بشیری در ادامه بیان کرد: آحاد مصرفکنندگان کشور از ذینفعان اصلی امور کشور هستند و بیتردید رفتار مصرفکنندگان میتواند پیشران حرکت برای برونرفت از وضعیت موجود باشد.
لزوم هدایت هوشمندانه رفتار مصرفکنندگان
وی با اشاره به اهمیت رفتار مصرفکنندگان گفت: رفتار مصرفکنندگان میتواند تداوم و رفتارهای نسنجیده و منفعتطلبانه را متوقف نماید. منتهی لازم است رفتارهای مصرفکنندگان از طریق سازمان و یا انجمنهای مرتبط به طریق هوشمندانه هدایت و در جهت منافع ملی و مردمی یک سان ساماندهی شود. قانون حمایت از حقوق مصرفکنندگان حق داشتن تشکل را برای مصرفکنندگان قائل شدهاست اما علیرغم گذشت نزدیک به ۱۰ سال از آن انجمن هنوز توان نقشآفرینی در این زمینه را ندارد.
شیب تضییع حقوق مصرفکنندگان بسیار زیاد است
عضو مجمع عمومی انجمن حمایت از حقوق مصرفکنندگان در ارتباط با سازمانهای دولتی گفت: سازمانها و دستگاهّهای دولتی نیز با تکرار رویههای گذشته، همچنان در روزمرگی بسر میبرند و چنانچه اگر تلاش هم داشتهاند کافی و اثرگذار نبوده و شیب تضییع حقوق مصرفکنندگان کشور بسیار زیاد است.
هدایت و جهتدهی رفتار مصرفکنندگان
وی افزود: هدایت و جهتدهی رفتار مصرفکننده از آن جهت ضروری است که رفتارها متاثر از شرایط اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، جغرافیائی است به همین جهت تعمیم رفتار مصرفکننده از تمامی کشور میبایست با حتیاط و بر اساس ویژگیهای حساس و مهم هر شهر و یا استان انجام شود.
بشیری در ادامه مطالعه رفتار مصرفکننده را مربوط به مطالعه فرآیندهای مربوط به انتخاب، خرید، استفاده و یا دور انداختن محصولات، خدمات، افکار و یا تجارب از سوی افراد برای برطرفکردن نیازها و امیال عنوان کرد و گفت: پیشبینی رفتار مصرفکننده بسیار پیچیده است از طرفی تحقیقات در مورد رفتار مصرفکنندهها نا پایدار و بیثبات است.
عوامل تاثیرگذار بر شکلگیری رفتار مصرفکننده
وی افزود: سن، جنس، ساختار خانواده، طبقه اجتماعی، میزان درآمد و عوامل اقتصادی مثل شغل، ثروت، عوامل تعامل یافته مانند جامعهپذیری و تعلقات اجتماعی، تشخیص فردی، عوامل سیاسی شامل قدرت، هوش، آگاهی، نژاد، قومیت، شرایط جغرافیایی، سبک زندگی همه و همه در شکلگیری رفتار مصرفکننده موثر است. از طرفی رفتار مصرفکننده از چگونگی ادراک خود فرد نیز تاثیر پذیراست که از جمله آن میتوان به ادارک از کیفیت، ادارک از تواناییها و شایستگی تولیدات داخلی، ادارات از قیمت، میزان آگاهی مصرفکننده، ادراک از شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور، اعتماد و تمایل به خرید و مصرف کالا یا خدمات نیز اشاره کرد.
روش توقف گرانفروشی و ضعف در خدمات فروش
عضو مجمع عمومی انجمن حمایت از حقوق مصرفکنندگان در ادامه گفت: تداوم گرانفروشی، ارائه کالاهای بیکیفیت، ضعف در خدمات فروش و خدمات پساز فروش، بدعهدی تولیدکنندگان فروشندگان و عرضهکنندگان رونق دلال بازی و عدم پاسخگویی از طریق رفتارهای سنجیده آحاد مصرفکنندگان میتواند متوقف و تغییر یابد.
معضلی به نام رفتار شتابزده مصرفکنندگان
وی با بیان این که رفتارهای شتابزده مصرفکنندگان، مبارزه با گرانفروشی و برخورد با سوء استفادهکنندگان اقتصادی را خنثی میکند، گفت: ثبتنام در پیشفروشهای خودرو توسط مردم و یا تقاضا و یا خرید مازاد بر مصرف تحت تاثیر شایعات در شبکههای اجتماعی بر شبکه کنترل و نظارتها آسیب وارد میکند و تدابیر کنترل بازار را از بین میبرد.
از گران فروشی تا گرانی
بشیری با اشاره به این موضوع که گران فروشی با گرانی متفاوت است گفت: پدیده گرانی ناشی از افزایش نرخ منابع تولید و نوسانات نرخ ارز و سایر شاخصههای تاثیرگذار است در حالی که گرانفر وشی نتیجه زیادهخواهی برخی از سوداگران، منفعت طلبان و ضعف در عملکرد دستگاههای نظارتی و وجود انحصار در بازار است.
وی در پاسخ به این پرسش که مصرفکنندگان در شرایط فعلی باید چگونه عملکنند، گفت: مصرفکنندگان باید به گونهای هوشیارانه عمل کنند به طوری که با خرید بیش از نیاز با زیادهخواهان و منفعتطلبان همراه نشوند. رسانهها و تشکلهای مربوط به مسئولان مرتبط لازم است در این خصوص آموزشهای لازم را به مصرفکنندگان ارائه نمایند و سطح آگاهی و همراهی جامعه مصرفکشور را افزایش دهند.
