سراب گیان همدان یکی از چندین سراب زیبای غرب کشور در نهاوند است که به دلیل زیبایی خاص آن گردشگران بسیاری را جذب میکند.
سراب در لغت به معنای خیال و تصویر آب یا آبادی یا واحهای است که در بیابان به چشم میخورد. معمولا در بیابانها، منظره آب یا برکه دیده میشود که وقتی به سوی آن حرکت میکنیم، آن هم با همان ساعت پیش میرود و وقتی نزدیک میشویم از نظر محو میشود. این منظره را سراب میگویند. درواقع سراب فریب طبیعت است که در شرایط معین چشم را دچار خطای دید میکند. برخی نیز سراب یا سرآب را در معنای سرچشمه یا منبع آب میدانند. گاهی اوقات نیز برخی چشمههای پرآب در ایران هستند که وجودشان واقعی است و شاید به علت زیبا بودن نام سراب را به خود گرفتهاند یا در فرهنگهای محلی چون سرچشمه آبهای دیگر هستند، به آنها سرآب هم میگویند.
نامیدن سراب به این چشمههای زیبا در معنای سرچشمه بودن آنها است. اما میتواند ایهام هم داشته باشد و خیالانگیز، زیبا و رویایی بودن آنها را نیز در نظر آورد. یکی از این چشمههای پرآب و زیبا، سراب گیان همدان است که هم سرچشمه محسوب میشود و هم چشماندازی خیالانگیز دارد. سراب گیان همدان یکی از زیباترین و پرآبترین سرابهای استان همدان است. این چشمه شگفتانگیز در ۱۸ کیلومتری جنوب غربی شهر نهاوند و ۲ کیلومتری تپه باستانی گیان و در شمال شهر گیان قرار گرفته است. این چشمه زیبا و پرآب و سراب چشمنواز دارای آب بسیار غنی و مرغوب و درختان چنار کهن و جنگلی زیبا و رویایی است. در اطراف سراب گیان درختان بلند و تنومندی وجود دارد. سرآب گیان سی و یکمین اثر طبیعی ملی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۲۶ اسفند ۱۳۷۸ در فهرست میراث ملی ایران قرار گرفت و ثبت ملی شد.
نام چشمه یک نام لکی است است. واژه گیان در گویش لکی نهاوند معنای جان را میدهد که به دلیل زیباییهایی که این منطقه دارد به نام سراب جان یا سراب گیان نام گرفته است. این گوشه از طبیعت مطرود و مغفول که برای بسیاری از گردشگران شناخته شده نیست، واقعا تکهای از بهشت است که بهوسیله جاده باریکی به نهاوند وصل میشود و در دو سوی آن بقایای ۲۰۰ هکتاری جنگلهای قدیم زاگرس چشمانداز و تابلویی فوقالعاده از کوه، جنگل و دشتهای وسیع و خرم ضلع غربی جاده را به نمایش میگذارد.
از دو مسیر میتوان به سراب گیان رسید، یکی از مسیر جاده کرمانشاه سهراهی دهفول و سپس روستاهای برزول و در آخر گیان و دیگری میدان عارف نهاوند مسیر روستای دهنو و ادامه مسیر برای دسترسی به سراب گیان از روستای گیان که به نزدیکی دامنه کوهها میرسد. سراب گیان در ثانیه ۱ متر مکعب آبدهی دارد و آبدهی سالانهاش حدود ۲۵۰۰ لیتر در ثانیه است. پس با چشمهای بسیار پرآب مواجه هستیم. آب چشمه مصارف آشامیدنی و کشاورزی دارد و مازادش به رودخانه گاماسیاب میریزد.
آب چشمه در بالای سراب از دل کوه بیرون میآید و از پایین تا بالای سراب جنگلهای بلوط و میوه کوهی وجود دارد که بقایای جنگلهای زاگرس هستند. در انتهای سراب گیان یک مسیر کوهنوردی در قله گاچال وجود دارد و یک جان پناه نیز در میانه مسیر است، این سراب از جنوب به کوههای گرین و از غرب به روستاهای مظفرآباد و مهین آباد میرسد. بسیاری از گردشگرانی که از این مسیر رفتهاند و وارد جنگل های سرسبز آن شدهاند، این جنگلها را بینظیر توصیف میکنند. ضمن اینکه مردمان لر و لک نهاوند مثل دیگر لرنشینان ایران دوستدار درختان و جنگلهای بلوط هستند. بنابراین میتوان گفت این جنگلها درواقع بیش از دیگران مورد علاقه و احترام مردم نهاوند هستند.
تپه گیان در ۲ کیلومتری این سراب قرار دارد. تپه گیان یکی از قدیمیترین آثار تاریخی قابل بازدید و تحقیق هستند. باستانشناسان قدمت تپه گیان را به ۳۷۰۰ سال قبل از میلاد میرسانند. کل مسیر ۲۰ کیلومتری آسفالت بوده و ۵ کیلومتر آخر طبیعت زیبا و سرسبزی دارد. متوسط آب چشمه گیان ۵ درجه سانتیگراد است. فاصله تهران تا شهر نهاوند حدود ۴۱۱ کیلومتر (حدود ۵ ساعت) است. برای رفتن به سراب گیان میدان عارف نهاوند را به سمت روستای دهنو بروید، در ادامه مسیر برای دسترسی به سراب از روستای گیان به نزدیکی دامنه کوهها میرسید. در مسیر این سراب، زیبا جنگل طبیعی به وسعت بیش از ۱۰۰ کیلومتر وجود دارد که شامل بلوط، چنار، گردو، زالزالک، بید، گلابی و... است. سراب گیان در فاصله کمی از «سراب کاماسیاب» قرار دارد. بهترین فصل سفر به این منطقه اردیبهشت تا اوایل آبان است.
منبع: کجارو
