با توجه به این که در فصل تابستان قرار داریم، میزان مسافرت بین شهرها افزایش مییابد و مسافران با پدیدهای به نام عوارض آزادراهها مواجه میشوند. در این نوشتار به نحوه تعیین نرخ عوارض در ایران و سایر کشورها و همچنین قیمت و نحوه پرداخت آنها میپردازیم.
گسترش نیوز: بسیاری از مردم در هنگام مسافرت در داخل کشور، نارضایتی هایی در مورد هزینه بالا عوارض آزادراهها دارند. به طور کلی عوارض آزادراههای خصوصی، سالیانه توسط وزیر راه و شهرسازی بر اساس مندرجات موجود در قراردادهای امضا شده میان بخش خصوصی و این وزارتخانه و همچنین بر اساس وضعیت اقتصادی منطقه مورد نظر و نرخ تورم تعیین میشود ضمن این که عوارض آزادراههای دولتی توسط شورای اقتصاد تعیین میشود. با توجه به این که هزینه ساخت آزادراههای جدید بالا است و همچنین محدودیت هایی در زمینه منابع دولتی وجود دارد میتوان بهترین گزینه را مشارکت بخش خصوصی داخلی و خارجی دانست که در نهایت باعث منطقی کردن نرخ عوارض جادهای نیز میشود.
قرارداد ساخت آزادراه ها به طور کلی ساختوساز آزادراهها بر اساس قانون سرمایهگذاری BOT انجام میشود که این حروف مخفف Build، Operate و Transform است. قرارداد BOT در حقیقت قرارداد ساخت، بهرهبرداری و واگذاری است که در آن معمولا بین دولتها و سازمانهای متولی اقتصادی از یک طرف و شرکتهای بخش خصوص از طرف دیگر منعقد میگردد و در آن باید سالانه ۸۵ درصد از رقم مورد نظر سرمایهگذار از عوارض جادهای برای استهلاک اصل و سود سرمایه تامین شود. با توجه به این که معمولا رقم دریافتی توسط عوارضیها کمتر از میزان مورد نظر است در نتیجه وزارت راه و شهرسازی یا دولت مجبور به تامین مابه التفاوت از طریق سایر منابع است. بنابراین درآمد حاصل از عوارضیهای موجود در کشور علاوه بر تامین قسمت مالی سرمایهگذار بلکه در بخش تعمیر و نگهداری جاده، حقوق کارکنان راهسازی و عوارض گیرنده صرف میشود.
چگونگی تعیین نرخ عوارض شرایط جاده، مسیر و نوع امکانات از جمله مهمترین عواملی است که در تعیین نرخ عوارض جادهای تاثیرگذار است و به طور کلی نرخ عوارض بر حسب خدمات ارائه شده تعریف میشود. علاوه بر کشورهای اروپایی در کشورهای آسیایی نیز نرخ عوارض بر حسب خدماتی از وسایل نقلیه دریافت میشود همچنین میزان تعرفه عوارض به موارد مختلفی نظیر نوع وسیله نقلیه، میزان قدرت و وزن آن متفاوت است.
تنوع انتخاب برای مسافران در کشورهای مختلف امکان انتخاب بین جادههای بدون عوارض، با عوارض کمتر و در نهایت با عوارض بیشتر وجود دارد که هر کدام از آنها مزایا و معایب خود را دارد. قاعدتا در تمامی جادههای خارج شهری باید ایمنی مسافران به طور کامل رعایت شود که این شامل حال آزادراههای بدون عوارض نیز میشود اما آزادراه هایی که عوارض دریافت میکند، علاوه بر این مورد باید از خدمات و امکانات رفاهی مناسبی نیز برخوردار باشد. برای این که تفاوتی میان آزادراههای با عوارض کمتر و بیشتر بین مبدا و مقصد خاصی مشخص باشد عموما آزادراههای با عوارض کمتر، هزینه ساخت کمتری نیز داشته و در مقابل ترافیک بیشتری نیز خواهد داشت و این قضیه برای آزادراههای با عوارضی بیشتر برعکس است. در نهایت مسافران میتوانند تنوع انتخاب داشته باشند و از میان سه مسیر پیش رو بر حسب میزان عجله و هزینهای که برای مسافرت در نظر گرفتهاند یک مورد را انتخاب کنند.
در ادامه نکاتی در مورد دریافت عوارض جادهای در چهار کشور مختلف را آوردهایم.
عوارض جادهای در ایتالیا در کشور ایتالیا تعداد عوارضیهای جادهای زیاد است اما نکتهای وجود دارد که با ورود به یک سایت مشخص، مسافران میتوانند با تعیین مبدا و مقصد خود و نوع خودرو، میزان هزینه عوارضی را پیدا کنند. عوارضیهای ایتالیا مبلغ مورد نظر را به صورتهای مختلف نقدی، کارت اعتباری و یا به صورت الکترونیکی دریافت میکند. نرخ عوارض با در ایتالیا با توجه به مسیر و نوع وسیله نقلیه ۲۶ الی ۵۹ یورو خواهد بود.
عوارض جادهای در آلمان کش و قوسهای مختلفی میان در یافت عوارض توسط دولت آلمان و اتریش وجود داشته که همچنان نیز این قضیه ادامه دارد. کشور آلمان در ورودی تونلها و برخی از آزادراهها عوارض دریافت میکند و مبلغ آن بین ۱۰ الی ۲۶ یورو است. جالب است بدانید که در آلمان شبکه اتوبانهای که به اختصار BAB خوانده میشود فاقد محدودیت سرعت است اما نهایت سرعت بر روی ۱۳۰ کیلومتر بر ساعت توصیه میشود.
عوارض جادهای در پرتغال در کشور پرتغال نیز عوارض جادهای دریافت میشود اما در بیشتر موارد عوارض به صورت نقدی پرداخت میشود. علاوه بر پرداخت نقدی روشهای دیگری نیز به صورت پرداخت از طریق کارتهای مختلف وجود دارد همچنین میتوان یک بلیط سه روزه برای پرداخت عوارض خریداری کرد. لازم به ذکر است که مبلغ عوارض جادهای در پرتغال متفاوت است اما حدود ۲۰ الی ۲۶ یورو برای موارد مختلف اعلام شده است.
عوارض جادهای در ترکیه در ترکیه عوارض در آزادراه هایی دریافت میشود که به آنها اتویول و یا اتوبان همانند زبان فارسی میگویند و نحوه دریافت آن به سه صورت است. در هر لاین عوارضی سه روش برای پرداخت مبلغ وجود دارد که نام آنها KGS، HGS و OGS است. در روش KGS مبلغ مورد نظر از طریق کارتهای مخصوص پرداخت میشود و در روش HGS پرداخت از طریق برچسبی که بر روی شیشه خودرو قرار میگیرد و در روش OGS از طریق مبلغی مشخص به صورت ماهیانه انجام میشود. به طور کلی در ترکیه نمیتوان تخلفی در مورد پرداخت عوارض انجام داد چرا که تمامی خودروها توسط دوربینهای مشخصی بررسی میشود. نرخ عوارض در ترکیه از ۷ الی ۱۲۴ لیر متغیر است و بستگی به نوع وسیله نقلیه و فاصله بین دو محور دارد.
