صنعت کاشی، سرامیک و سرویس های بهداشتی جزو هفت صنعت استراتژیک ایران است. یزد قلب تولید محصولات کشور است. استانی که در ماههای اخیر با بحران تامین آب آشامیدنی مواجه است و سرنوشت فعالان این صنعت بسیار آب بر در مواجه با بحران زیست محیطی مشخص نیست.
گسترش نیوز: استانی که حدود ۴۵ درصد از فعالان کاشی و سرامیک ایران در آن مستقر هستند و همواره تلاش کرده نیاز داخلی کشور را تامین کند. در سالهای گذشته تولیدکنندگان متعدد و نوپا به این حوزه وارد شدهاند. فراز و فرودهای این صنعت تحت تاثیر رکود سالهای اخیر بازار مسکن شدت بیشتری پیدا کرده است.
در واقع برنامه ریزی برای ساخت چهار میلیون واحد مسکونی و نیمه تمام ماندن آنها باعث ایجاد شکاف قابل توجهی میان عرضه و تقاضا در بازار ساخت و ساز شد. پیمانکاران غیر متخصص و کاذب به بازار وارد شدند و درحالی که قدرت خرید بسیاری از ایرانیان کاهش محسوس پیدا کرده بود، خانه ساختند و بازارهای وابسته به بازار مسکن را در این شرایط بی سابقه زیر فشار رکود قرار دادند.
تاثیرات بحران تامین آب آشامیدنی یزد و مناقشات سیاسی
بهنام عزیز زاده، مدیر اجرایی انجمن صنفی کاشی و سرامیک ایران در گفتوگو با گسترش نیوز از لزوم تبین سیاستهای مناسب تجاری و تعیین تعرفه ترجیحی میگوید و آینده این بازار را زیر فشارهای اقتصادی فعلی و آینده مبهم توصیف کرده میافزاید: بازار داخلی موقعیت مطلوبی ندارد. بخش مسکن در خواب به سر میبرد و طرح نوسازی بافتهای فرسوده بیشتر در حد حرف باقی مانده است. بازار عراق به تنها امید تولیدکنندگان داخلی بدل شده و اگر سیاستهای تجاری تعامل با این کشور را به درستی تعیین نکنیم در رقابت با ترکیه این بازار را از دست خواهیم داد. باید در نظر داشت که تک مقصد بودن برای صادرات هر صنعت بحران زا است.
در این شرایط به تعداد کارخانهها افزوده شده و متاسفانه بدون کار کارشناسی و انجام مطالعات لازم مجوز تاسیس داده شد و بسترها مورد بررسی قرار نگرفتند. در این شرایط برخی از واحدهای تولیدی بخاطر فروش محصولات به ارزان فروشی روی آوردهاند. در واقع این تراکم رقابت نامناسبی ایجاد کرده و تعادل بازار را بر هم زده است.
عزیز زاده با اشاره به بروز مشکل تامین آب استان یزد میگوید: موانع بسیاری گریبان صادرات کاشی و سرامیک ایران را گرفته است. محدودیت ها در گمرک، بخش حمل و نقل و از همه مهمتر وصول مطالبات یا دریافت که شریان اصلی درآمد تولید کنندهها هست. علت اصلی تمرکز بر بازار کشور عراق امکان مبادله ریالی است یعنی نقل و انتقال با موانع کمتری روبهرو است. مصرف آب در این صنعت بالا است. بحران زیست محیطی و مسئله تأمین آب آشامیدنی به بحرانی در سرنوشت بسیاری از واحدهای تولیدی در استان یزد و شهرستان میبد تبدیل شده است. البته کارخانههای بسیاری هم اکنون در تعطیلی پنهان به سر میبرند و همه در حال فعالیت با ۵۰ درصد ظرفیت هستند. باید در نظر داشته باشیم که واردات تهدیدی برای این صنعت نیست. ما از نظر کیفی توان رقابت با محصولات روز دنیا را داریم. به لحاظ تجهیزات و ماشین آلات به روز هستیم و در واقع موانع ما تحت تاثیر مسائل و مناقشات سیاسی هستند.
وی میافزاید: این صنعت سهم بالایی در اشتغال کشور دارد. تعداد ۴۵ هزار نفر به صورت مستقیم و ۴۵۰ هزار نفر به صورت غیر مستقیم در این حوزه مشغول به کار هستند. در واقع بحث اصلی در اینجا اشتغال غیر مستقیم است. بخشهای بسیاری که جامعه فعالان این صنعت را تشکیل دادهاند مثل یک زنجیر عمل میکنند. صنایعی همچون: معدن، کارتن، لعاب سازی، حمل و نقل، رنگ و چسب همه متاثر از هم و شرایط حاکم بر بخش تولید کشور هستند. اعتقاد داریم دولت مثل تمام دنیا باید از صادرات حمایت کند.
آمارهای کاشی و سرامیک در یک نگاه
کارشناسان میزان نیاز داخلی در سال گذشته را با توجه به وجود رکود در بازار مسکن و کاهش محسوس ساخت و ساز زیر ۲۰۰ میلیون متر مربع برآورد کردهاند. حجم واردات این صنعت در مقابل میزان تولید ناچیز است. در سال گذشته ۲.۲۹۶.۴۷۲ میلیون متر مربع به ارزش ۱۲.۴۳۹.۳۶۶ میلیون دلار کاشی و سرامیک از کشورهای چین، ترکیه، امارات، اسپانیا و ایتالیا به ایران وارد شده است.
در گذشته تعرفه واردات ۱۹۰ درصد بود که در دولت یازدهم این میزان به حدود ۷۰ درصد رسید. ظرفیت تولید واحدهای داخلی چند برابر نیاز بازار است بنابراین میتوان گفت وارداتی ها نقش محدودی در بازار ایفا میکنند.
در سال ۹۶، میزان ۱۴۷.۷۱۸.۳۹۲ متر مربع به ارزش ۳۹۴.۲۳۹.۲۳۵ میلیارد تومان آمار کل صادرات این صنعت بوده است. عراق بزرگترین مقصد صادراتی ایران است. ۶۹.۳۶ درصد تولید کاشی و سرامیک به خریداران این کشور تعلق دارد پس از آن پاکستان با ۱۰.۹۷ و افغانستان با ۷.۲۰ درصد قرار دارند. گرجستان، ترکمنستان، آذربایجان، ارمنستان، امارات و تاجیکستان در ردههای بعدی مشتریان جای گرفتهاند. چند سال است که ایران از نظر واردات مواد اولیه این صنعت بی نیاز شده است.
