امروز وضعیت اقتصادی مردم مطلوب و حتی مناسب نیست و کتاب آخرین وسیله مورد نیاز در سبد کالایی بیشتر خانوارها است. سرانه مطالعه عدد مشخصی ندارد و برخی به ۲ دقیقه و برخی به ۱۲ دقیقه اشاره میکنند اما شکی نیست ایران جامعهای کتابنخوان است که یکی از بهانههای آن گرانی نرخ عنوان میشود.
گسترشنیوز: بهطورقطع در پیشرفت و تعالی یک جامعه نه کتاب بلکه کتابخوانی نقش انکارناپذیری دارد. روزی به انتقاد به یکی از کتابفروشها گفتم قفسههای فروشگاه شما پر شده از رمانهای این نویسنده و آن نویسنده. نکته مهمی در جواب گفت که در آن دوره دانشجویی آویزه گوش قرار دادم. او گفت «شما مگر کتاب خواندن را از غیر رمان آغاز کردید؟» یادم افتاد که در دوره راهنمایی داستانهای جنایی بازپرس ویژه قتل احمد محققی، اعرابی و... در بین کلاس دستبهدست میچرخید و دانشآموزان کلاس در صف قرار داشتند. در دوره دبیرستان رمانها نوبتی از سوی دوستان خریداری میشد و بین بچهها میچرخید و تا بهدست صاحبش برسد یا جلد نداشت یا به قدری ورق خورده بود که برگها جدا از هم میایستاند. یادم آمد بله ما هم با رمان کتابخوان شدیم.
امروز وضعیت اقتصادی مردم مطلوب و حتی مناسب نیست و کتاب آخرین وسیله مورد نیاز در سبد کالایی بیشتر خانوارها است. سرانه مطالعه عدد مشخصی ندارد و برخی به ۲ دقیقه و برخی به ۱۲ دقیقه اشاره میکنند اما شکی نیست ایران جامعهای کتابنخوان است که یکی از بهانههای آن گرانی نرخ عنوان میشود.
غولهای کاغذی
احمد طهوری، مدیر انتشارات طهوری درباره کمک به خرید کتاب گفت: در یکی از نمایشگاههای کتاب فرصتی فراهم شد و نشستی با حضور ناشران و مدیران دولتی برگزار شد. راههایی برای کاهش نرخ کتاب و کمک اقتصادی برای خرید کتاب به مردم پیشنهاد شد. مسئولان از ناشران بخش خصوصی خواستند از هزینههای سربار کم کنند و کتاب را ارزان در بیاورند تا ترویجی برای کتابخوانی شود. نظرات مطرح شد. برنامهها عنوان و قرار شد به آن سوی حرکت شود اما همان روز نرخ کاغذ از ۲۵ هزار تومان به ۷۵ هزار تومان رسید.
وی گلایه کرد و گفت: نمیتوان در این شرایط ناپایدار که لحظهای برنامهها بهم میریزد اهدافی را تدوین و برای آن برنامهریزی کرد. این تولیدکننده کاغذ است که بازار را در دست دارد و بهراحتی برنامههای تولیدکنندگان میانی (ناشران) را بهم میزند. همانطور که سال گذشته کاغذ ۷۰ تا ۸۰ هزار تومانی به ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان رسید.
طهوری در پاسخ به این پرسش که با شرایط موجود چگونه میتوان مردم را ترغیب به خرید کتاب کرد، گفت: با گران شدن کتاب آمار خرید مردم پایین میآید. به همان نسبت چون بازار تقاضا کاهش پیدا میکند ناشر ناگزیر به کاهش تیراژ خود است و این امر دوباره تاثیر مستقیم روی افزایش هزینهها دارد. مشتری پراکندهتر و کتاب محدودتر همگی کمک میکند تا این کالای فرهنگی از سبد خرید خانوارها حذف شود. روند افزایش کاغذ بیش از یک دهه است که به طور مستمر هر سال اتفاق میافتد. با برنامهریزی ناشران و مدیران خصوصی راه به جایی نمیبریم. مشکل باید ریشهای حل شود نمیتوان تنها از بخش میانی انتظار کاهش هزینهها را داشت. زمانی نرخ زینگ نرخ کتاب را تعیین میکرد اما امروز کاغذ تعیینکننده اصلی است.
چاپ کتاب شما حتی در تیراژ یک جلد
طهوری به آگهیهای تبلیغی روی در و دیوارها برای چاپ کتاب اشاره کرد و گفت: امروز شاهد هستیم کاغذهای تبلیغی نصب شده روی در و دیوارها اعلام میکند «چاپ کتاب شما حتی در تیراژ یک جلد». این افراد، سوءاستفادهکنندگانی هستند که برای جواز و حق نشر گرفتن اقدام به چاپ ۱۰ یا ۵ و گاهی نیز یک جلدی میکنند.
گویا در بازار کتاب هر کسی از ظن خود ناشر میشود و... امروز کتابهای پهن شده در پیادهرو درحالیکه فروشگاهها بدون مشتری هستند خود حاکی از وضعیت نابسامان بازار کتاب دارد.
وی در این باره گفت: چون این کتابها کپی است و حق تالیف، ترجمه، توزیع و سایر هزینههای متفرقه را نمیپردازند با ورق ورق کردن و تکثیر آن ارزانتر درمیآید. جلوی تمام کتابفروشیهای انقلاب دیده میشوند و فروش دارند. بارها شده مشتری از فروشگاه کتاب را خریده اما برگردانده و از این دستفروشها کتاب موردنظر خود را ارزانتر تهیه کرده است. آنها با خرید یک کتاب، آن را ورقورق کرده و با کپی و صحافی به این ترتیب کتاب را ارزانتر درمیآورد که کیفیت نیز ندارد.
قیمت نخستین فاکتور مشتری برای خرید
طهوری همچنین گفت: امروز وقتی مشتری برای خرید اقدام میکند ابتدا کتاب را برمیگرداند و نرخ را میبیند سپس به ورق زدن و دیدن سرفصلها میپردازد. نرخ یکی از فاکتورهای اصلی خرید کتاب است.
وی درباره نحوه تعیین نرخ در پشت جلد کتابها توضیح داد: در پیش از انقلاب، برای تعیین نرخ کتاب هزینه کاغذ، چاپ، صحافی و محتوا محاسبه و ضربدر ۳ میشد. از نرخ نهایی ۱۰ تا ۱۵درصد حق تالیف بود، حدود ۲۰ تا ۲۵درصد به فروشنده اختصاص داده میشد و در این بین حدود ۱۵درصد ناشر سود دریافت میکرد درحالیکه اگر امروز این روش پیاده شود نرخ کتاب بهطور سرسامآوری بالا میرود.
این ناشر ادامه داد: در حالت خوشبینانه امروز به زور نرخ کتاب ضربدر ۲ شود چون ناشر میداند خریدار ندارد.
وی درباره تقاضا خرید به نکته دیگری اشاره کرد و گفت: یک ناشر کتاب واحدی را در سه نوع گالینگور، شومیز و جیبی چاپ میکند وقتی از آنها پرسیده شود یک کتاب واحد در ۳ نوع چاپ کدام بازار بیشتری داشته پاسخ میشنوید؛ کتاب جیبی. امروز شاهد هستیم یک کتاب جیبی ۶۴ بار چاپ میشود اما گالینگور و شومیز آن شاید در چاپ اول خود هنوز فروش نرفته است.
او ادامه داد: مردم حاضر به خواندن کتاب با خط ریزتر هستند اما میخواهند هزینه کمتری برای خرید کتاب بپردازند.
ترویج کتابخوانی در برنامههای تفریحی
طهوری در پایان گفت: بیشتر مشکل امروز بازار کتاب کپی کردن بدون رعایت حق کپیرایت و نیز پیدیافهای رایگان موجود در فضای مجازی است.
وی ادامه داد: یک کتاب که امروز به ۶۴ بار چاپ رسیده زمانی بود که ناگزیر به هدیه آنشد زیرا در انبار باقی مانده بو. اما این خود تبلیغی برای آن شد. اگر از برنامههایتفریحی و فان تلویزیونی از سوی کسانی مانند رامبد جوان نامی از کتاب و کتابخوانی شود و یا حتی معرفی تاثیر بسیاری در جذب خریدار دارد تا اینکه بخواهیم از برنامهای خشک و جدی رادیو و تلویزیونی و از زبان یک کارشناس راههای جذب کتابخوانی را عنوان کنیم.
