راهاندازی تماشاخانههای خصوصی در شهرهای گوناگون کشور اتفاق مثبتی است که در چند سال گذشته و در شرایط بحرانی تئاتر امروز رخ داده اما باوجود محاسنی که این طرح دارد شاهد انتقادها و نارضایتی هنرمندان و حتی خود مدیران تماشاخانههای خصوصی از شیوه فعالیت و مشکلاتی که در اداره این سالنها وجود دارد، هستیم.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: راهاندازی این تماشاخانهها جزو نخستین گامهایی است که در راستای رشد و رونق اقتصادی تئاتر خصوصی برداشته شده اما این طرح نیاز به مراقبت و البته نقد و بررسی دارد که همین امر باعث شد در گزارشی به مسائل مبتلابه این مکانهای هنری بپردازیم. این تماشاخانهها در طول ۳ - ۴ سال گذشته به هنرمندان و البته قشر جوان و کمتجربه تئاتر این فرصت را دادهاند تا با فراغ بال بیشتری به اجرای نمایشهای مدنظرشان بپردازند. البته اجرای تئاتر در چنین تماشاخانههایی سختیها و شرایط ویژه خود را دارد و گاهی شاهدیم برخی هنرمندان از اجرا در چنین سالنهایی ابراز نارضایتی کردهاند زیرا بهطورمعمول انتظاری که هنرمندان از امکانات و مناسبات اجرا در سالنهای خصوصی دارند بهطور کامل متفاوت از اجرا در سالنهای دولتی است که سالها تجربه حضور در آنها را داشتهاند. دریافت درصد و کف فروش از گروههای اجراکننده، انتظار فروش بالای نمایشها، لزوم بهرهگیری از چهرههای شناختهشده، اجرای همزمان ۳ اثر نمایشی در یک سالن و... از جمله مشکلاتی است که متقاضیان اجرا در تماشاخانههای خصوصی مطرح میکنند. باوجود همه این مسائل باز هم بخشی از اهالی تئاتر ترجیح میدهند به جای دوندگی برای گرفتن یک سالن اجرای دولتی، حتی با پرداخت هزینهای بیشتر و البته شرایطی آسودهتر نمایششان را در تماشاخانهای خصوصی روی صحنه ببرند. فرهاد شریفی، مسئول رسیدگی به امور موسسهها و تماشاخانههای خصوصی اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفتوگو با صمت با اشاره به فعالیتهای این نهاد در جهت بهبود وضعیت سالنهای خصوصی گفت: بسیاری از افرادی که اقدام به راهاندازی سالنهای خصوصی نمایش کردند به ابعاد کاری که میکنند اشراف ندارند و شاید از همین ناحیه دچار کمبودهایی شدند که هرچه به سمت جلو حرکت کردند، این نقصها بیشتر نمایان شد. سالنهای خصوصی ازسوی اشخاص گوناگون بدون بررسی و تحقیق راهاندازی میشود که همین امر موجب شده ایجاد یک مکان حرفهای با چالشهای گوناگونی روبهرو باشد. سالنهای خصوصی از نبود برنامهریزی، اعتبارسنجی و امکانسنجی مناسب رنج میبرند. اینکه یک مکان صد متری را کرایه کنیم و با یک دیوار کاذب آنها را از هم جدا و بعد با ۲۰تا صندلی تماشاخانه درست کنیم نشان میدهد ما هنوز معنی و کارکرد تماشاخانه را متوجه نشدیم. این سالنها حتی در هزینههای اولیه نیز دچار مشکل هستند زیرا سالنی با ۲۰ صندلی اصلا سوددهی اقتصادی نخواهد داشت و طبیعی است که بعد از مدتی زیربار هزینههای اجاره، قبوض و کارکنان کمر خم میکند و جوانمرگ میشود. شریفی در ادامه اظهار کرد: البته صحبتهای من شامل تمامی سالنهای خصوصی نمایش نمیشود. ما در تهران ۵ تا ۶ سالن خصوصی داریم که تلاش میکنند بهشکل سیستماتیک و اصولی کار کنند و مشکلات بهمراتب کمتری نسبت به بقیه سالنها دارند. بزرگترین چالش سالنهای خصوصی این است که بهدلیل بالا بودن هزینههای جاری ابعاد مادی نگهداری و سرپا نگه داشتن سالنها گاه آنقدر پررنگ میشود که دیگر کسی به ابعاد فرهنگی و معنوی آن دقت نمیکند، همین موجب میشود گروههای تئاتری به دنبال بازیگران سینمایی باشند و فارغ از کیفیت اجرا تنها به گیشه توجه کنند، ازهمین رو اصول اولیه در نمایش در حال فراموشی است. مسئول رسیدگی به امور موسسهها و تماشاخانههای خصوصی اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: از طرفی ما شاهد رقابت ناسالم و غیرشفاف در این عرصه هستیم. آمارسازی فروش بلیتها از سویی و شفاف نبودن قراردادها میان گروههای تئاتری و تماشاخانهها ازسوی دیگر موجب شده هر روز کار در این عرصه با سختی پیش برود. وی با اشاره به برخورد قانونی با تخلفهای تماشاخانههای خصوصی گفت: بهتازگی تماشاخانههای خصوصی، صنفی را برای نظارت بیشتر بر عملکردشان در شیوه بلیتفروشی و شفافسازی قراردادها و رسیدگی به شکایتها و اعتراضها ایجاد کردند که در وزارت کار و رفاه اجتماعی ثبت شده است. این صنف میتواند بهطور جدی و با اختیار کامل نسبت به اجرای قوانین اقدام کرده و جلوی تخلفها را بگیرد. از طرف دیگر این صنف میتواند بر شیوه صدور مجوز با کسب شرایط ایدهآل و استاندارد نظارت داشته باشد و از این مسیر جلوی رشد قارچگونه تماشاخانهها را که گاهی حتی نقطهیابی درستی در شهر ندارند، بگیرد. وی با اشاره به دخالت نکردن دولت در این زمینه گفت: از ابتدا هم بنا بر این بود که اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شرایطی را فراهم کند تا گروههای تئاتری بتوانند بهطورمستقل به کارهای خود بپردازند، به همین دلیل در شکلگیری این تماشاخانهها نگاه بر این بود که سختگیری وجود نداشته باشد تا تئاتر بتواند راه خود را پیدا کند؛ هرچند بهشخصه معتقدم بدون حمایت دولت هنر نمایش نمیتواند عمر طولانی داشته باشد. ضمن اینکه واگذاری تمامی امور نمایش به بخش خصوصی موجب میشود حفظ منافع فردی بر منافع ملی ارجحیت پیدا کند و این با نفس هنر نمایش که هنری مردمی و ملی است، تناقض دارد. او در پایان گفت: امیدوارم سازوکاری فراهم شود تا ضمن حفظ حقوق تماشاخانههای خصوصی و انجام نظارت بهتر راه برای رونق بیشتر تئاتر هموار شود.
