بسیاری از هم سن و سالهای ما (بزرگترها) کتابی را از ابتدا تا انتها میخوانیم و حتی صفحه به صفحه آن را حفظ میکنیم اما هیچوقت نمیتوانیم از آن استفاده کاربردی کنیم. این امر نشاندهنده این است که ما کتاب را ابزاری برای بهتر زندگی کردن و مشاوری برای زندگی نمیدانیم. حالا قرار است تا دانشآموزان در مقطع ابتدایی مهارت استفاده کاربردی از کتاب را بیاموزند. اما چه کسی قرار است این مهارت را به آنها آموزش دهد؟ آیا ما بهعنوان معلم یا والدین از پس این کار برمیآییم؟
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری گسترش ، وزارت آموزشوپرورش اعلام کرده است که، دانشآموزان برای نوروز سال ۹۷ پیک نوروزی ندارند. بهاینترتیب در نوروز، تکالیفی نظیر داستان خوانی، داستاننویسی، نقاشی از داستان و خاطرهنویسی برای آنها مقرر خواهد شد. طرح جدیدی که آموزشوپرورش جایگزین پیک نوروزی کرده است را میتوان پرورش مبتنی بر کتابخوانی دانست. در واقع آموزشوپرورش در نظر دارد تا دانشآموزان ابتدایی را به خواندن کتابهای غیردرسی عادت دهد. از آنها بخواهد به موضوع آن کتاب و داستانش فکر کنند، خلاصه آن را بنویسند و حتی از آن نقاشی بکشند. این کار به دانشآموزان در مقطع ابتدایی میآموزد که چطور میتوانند داستانهای کتاب را در دنیای واقعی شبیهسازی کنند و از آن بهرهای برای گذراندن زندگی ببرند. کارشناسان معتقدند این طرح خوبی برای پرورش دانشآموزان است. البته به شرطی که ما بزرگترها این طرح را به انحراف نکشانیم و اجازه دهیم که دانشآموزان خودشان این کارها را انجام دهند و ما تنها بهعنوان یک بزرگتر در کنارشان باشیم. بهاینترتیب، نوروز ۹۷ این بار برای خانوادههایی که دانشآموز دبستانی دارند رنگ و بوی متفاوتی دارد. این بار بهجای اینکه بیایند و پیک نوروزی فرزندانشان را حل کنند باید برایشان کتاب بخرند، کنارشان بنشینند، کمکشان کنند که کتاب بخوانند، کتاب را خلاصه کنند و بعد هم نقاشی داستان کتاب را بکشند. مینا ستوده، یک کارشناس آموزش در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری گسترش اظهار کرد: طرح جدید آموزشوپرورش که جایگزین پیک نوروزی شده است را در یککلام میتوان بهعنوان طرح «پرورش مبتنی بر کتابخوانی» دانست. وی افزود: این طرح نشاندهنده اینکه است آموزشوپرورش در نظر دارد از روشهای سنتی آموزشوپرورش دست بردارد و به سمتوسوی آموزشهای کاربردی پیش رود. ستوده گفت: این طرح بر روی کاغذ، طرح خوبی است اما تجربه ثابت کرده است که اگر معلمان و والدین آموزش نبینند، این طرح آموزشی و پرورشی به انحراف رفته و آنچه دانشآموزان از اجرای این طرح خواهند آموخت با آنچه مد نظر بوده تفاوت خواهد داشت. این کارشناس آموزش تصریح کرد: معلمان باید آموزش ببینند تا بعد والدین را توجیه کنند که برای فرزندان خود چه نوع کتابی بخرند. امروزه بسیاری از والدین میخواهند فرزندانشان را نابغه بار بیاورند. به همین منظور شاید کتابی که برای دانشآموز انتخاب میکنند، مناسب سن او نباشد و در نهایت به رشد و بلوغ زود رس منجر شود. ستوده گفت: بنابراین قدم اول در اجرای این طرح این است که والدین کتاب مناسبی برای فرزند خود خریداری کنند و در گام بعد، باید در خواندن کتاب به آنها کمک کنند. زمانی که یک دانشآموز ابتدایی، کتابی به جز کتاب درسی بهدست میگیرد، با واژگان و مفاهیم جدیدی آشنا میشود که در خواندن کلمه و یا درک موضوع به مرحله پرسشگری میرسد. گاهی والدین یکه میخورند و متوجه میشوند که کتابی که برای فرزندشان تهیه کردهاند، ذهن او را مسموم کرده است و در چنین شرایطی خود را برای پاسخ دادن به سوالات کودکشان آماده نمیبینند. این کارشناس آموزش گفت: دانشآموزان ما بسیار باهوش هستند و اگر ببینند بزرگتر او در پاسخ به پرسشی وا مانده است، اعتماد و ارادت خود را نسبت به او از دست میدهند. بنابراین باید در هنگام تهیه کتاب، سوالات احتمالی کودک را در نظر بگیریم و خود را برای پاسخ دادن به آن سوالات آماده کنیم. وی ادامه داد: بهتر است والدین پیش از اینکه کتاب را در اختیار فرزند خود بگذارند نگاهی به آن بیندازند تا مطمئن شوند که کتابی که به او میدهند، مفاهیمی اخلاقی را به او آموزش میدهد. با چنین مراعاتی، احتمال اینکه کودکشان با مطالعه آن کتاب به پرسشهایی برسد که توضیحشان برای خانواده سخت است، را کاهش میدهد. ستوده گفت: تهیه کتاب و پاسخ دادن به سوالات دانشآموزان از سوی خانواده مرحله ابتدایی کار است. آنچه بیشتر مورد تردید و نگرانی است اینکه، ممکن است والدین در خلاصه کردن کتاب و کشیدن نقاشی و کاردستی از مفاهیم کتاب بیش از اندازه دخالت کنند. بهطوریکه انجام این کارها به تکالیف خانواده تبدیل شود و دانشآموز بهطورکلی از این فرآیند کنار گذاشته شود. این کارشناس آموزش گفت: والدین امروز، همان کودکان دیروزی هستند که کار گروهی را یاد نگرفتهاند. آنها همانطور که در محل کار خود و یا اداره خانواده با روش گروهی، ضعف دارند، ممکن است نتوانند همتیمی خوبی برای فرزندانشان در کارهای عملی باشند. وی تأکید کرد: والدین باید خود را برای همراهی کودکانشان در نوروز ۹۷ آماده کنند. آنها به سنی رسیدهاند که با کمی مطالعه، مشاوره و تفکر میتوانند به راهکارهای خوبی برای تبدیل شدن به یک هم گروهی برای فرزندشان برسند. والدین باید از اینکه بهجای فرزندشان فکر کنند، بپرهیزند و به آنها اجازه دهند که خلاق باشند. پس از آن، باید به فرزندشان جرات اجرای ایدههای خلاقانهشان را بدهند. در غیر این صورت، حذف پیک نوروزی نتیجه اثر بخشی در آموزشوپرورش فرزندانشان ندارد.
معلمان برای طرح جایگزین پیک نوروز آماده شوند اگرچه نقش والدین در پرورش مبتنی بر کتاب بسیار پر رنگ است اما معلمان نقشی پر رنگتر دارند. آن ها همانهایی هستند که باید راهنمای لحظهبهلحظه والدین و دانشآموزان باشند. پرسشی که اینجا مطرح میشود این است که آیا خود معلمان برای این طرح آمادهشدهاند؟! سینا مهر آذین، مشاور تحصیلی نیز در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری گسترش در خصوص نقش معلمان در طرح جایگزین پیک نوروزی اظهار کرد: هر از گاهی آموزشوپرورش طرحهای جدیدی را اجرا میکند اما معلمان را برای آن طرحها آموزش نداده و آماده نمیکند. وی افزود: در اینکه معلمان بتوانند استفاده بهینهای از این طرح کنند، تردید وجود دارد. معلمان گاهی دانشآموزانی را مورد تشویق قرار میدهند که نتیجه عملکرد خوبشان بر گرفته از دخالتهای بیش از اندازه والدین است. بهعنوان مثال کاردستیای مورد تشویق قرار میگیرد که ابزارهای شیکتر و زیباتری داشته باشد. یا انشایی را میستایند که سناریوی آن را والدین نوشتهاند. در واقع گاهی والدین به دانشآموز خط میدهند که چه کاری انجام دهند و چه چیزی بنویسند. این درست نیست. مهر آذین خاطر نشان کرد: والدین باید چگونه فکر کردن و چگونه کار کردن را به فرزندانشان بیاموزند. اما وقتی معلم به کاردستیهای گران قیمت تر توجه میکند، آن وقت والدین تصمیم می گیرند تا مدیریت کار را خودشان به دست گیرند و در نهایت دیده میشود که مشق شب دانشآموزان مشق شب والدین شده است. این مشاور تحصیلی تأکید کرد: مدارس باید دوره های آموزشی برای معلمان بگذارند و از آن ها بخواهند که نه برای گرفتن رتبه برای مدرسه، بلکه برای پرورش خلاقیت در دانشآموزان کمک کنند.
سالها انتقادمان از پیک نوروزی امروز جواب داد انتقاد از پیک های نوروزی بسیار است و معلمان حذف پیک نوروزی را اقدامی مثبت ارزیابی می کنند. حمزه علی حنفی، مدیر بازنشسته دبستان پسرانه در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری گسترش اظهار کرد: سالها از پیک نوروزی انتقاد کردیم اما به قوت خود باقی بود. اینکه امروز وزیر آموزشوپرورش به این نتیجه رسیده است که پیکهای نورزوی کاربردی ندارند و آنها را حذف کرده است، بسیار رضایت بخش است. حنفی افزود: تکالیفی که معلمان به دانشآموزان خود میدهند به مراتب کمک بیشتری به پیشرفت تحصیلی دانشآموزان میکند. چرا که پیکهای نوروزی از طرف آموزشوپرورش و بهطور سراسری تهیه میشد. بهاینترتیب خیلی از سوال هایی که پرسیده میشد در برخی از شهرستانها کاربردی نداشت. خواسته بودیم که این پیکها حداقل بهطور استانی تهیه شوند اما ترتیب اثری داده نشده بود. این مدیر بازنشسته مدرسه ابتدایی گفت: یکی از کارهایی که معلمان به دانشآموزان خود میسپردند این بود که چند ده کلمه که مثلا با حرف «ط» نوشته میشوند را پیدا کرده و یادداشت کنند. یا اینکه از آنها خواسته میشد خاطرات هر کدام از روزهای عید خود را یادداشت کنند. بهاینترتیب آنها مهارتهای زیادی را در ایام نوروز میآموختند. اما پیکهای نوروزی معمولا طی یکی دو روز کامل میشد و کمکی هم به فراموش نشدن درسها نمیکرد. حنفی گفت: قرار شده است که امسال عید دانشآموزان با کتابخوانی آشتی کنند. این یک ایده خوب و کاربردی است که امیدواریم به درستی انجام شود و معلمان و اولیا بتوانند در این کار به دانشآموزان کمک کنند.
پیکهای نوروزی مشق عید والدین بود! بهناز عسگری بهعنوان یک مدیر مدرسه در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری گسترش نیز در انتقاد از پیکهای نوروزی گفت: پیکهای نوروزی که از سوی وزارت آموزشوپرورش بهطور سراسری توزیع میشد توسط افراد غیر متخصص طراحی و تنظیم میشدند. بهطوریکه دانشآموزان معمولی نمیتوانستند به سوالات پیک نوروز پاسخ دهند و نا خودآگاه به تکالیفی برای والدین تبدیل میشدند. در واقع سوالات و تمرین هایی که در پیک نوروزی مطرح میشد نسبت به آموختههای دانشآموزان سطح بالاتری داشتند. وی افزود: بنابراین اینکه گفته میشد، پیکهای نوروزی به فراموش نشدن درسها کمک میکند، درست نبود. این موضوع بارها مورد انتقاد معلمان قرار گرفته بود اما آموزشوپرورش ترتیب اثر نمیداد. عسگری ادامه داد: این پیکهای نوروزی معمولا طی یکی دو روز اول یا آخر تعطیلات با کمک بیش از اندازه والدین تکمیل میشد و این در حالی بود که معلمان هم پس از تعطیلات به رفع اشکال دانشآموزان نمیپرداختند و اهمیت چندانی برای این پیکهای نوروزی قائل نبودند. این مدیر مدرسه گفت: مهارت ابتدایی در دوره دبستان، خواندن و نوشتن است و طرح جدید نوروزی میتواند کمک بیشتری به دانشآموزان مقطع دبستان کند. اما این طرح در صورتی به درستی انجام میشود که دانشآموزان واقعا خودشان داستان گویی و خاطرهنویسی و دیگر کارهای پیشنهاد شده را انجام دهند.
