هادی بهادری/ نایبرئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی
عملکرد دولت در زمینه واگذاریها از منظری خوشحالکننده است اما از منظر دیگر به دلیل کم بودن واگذاریها به نسبت کل طرحهای عمرانی قابل واگذاری که ۷۱ هزار پروژه عمرانی است، ناراحتکننده است. مهمترین مشکل برای واگذاری طرحهای عمرانی به بخش خصوصی ترس مدیران دولتی از نهاد نظارتی است. برخی از مدیران دولتی با وجود اینکه واگذاری به قانون تبدیل شده است از اینکه متهم به رانتخواری در واگذاریها شوند، چندان تمایلی به واگذاری طرحهای عمرانی ندارند. البته با وجود به حداقل رساندن زمینههای فساد، تا حدودی بستر برای رانت در واگذاریها وجود دارد و باید نظارتهای دقیق در این زمینه شود اما این نظارتها نباید باعث ترس مدیران از انجام واگذاری شود. نهادهای دولتی توان پرداخت هزینههای طرحهای عمرانی را ندارند. ارزش طرحهای عمرانی به ۶۰۰ هزار میلیارد تومان میرسد که تامین اعتبار آن در توان دولت نیست. درحالحاضر ارزش طرحهای عمرانی واگذارشده به بخش خصوصی حدود ۲۸ هزار میلیارد تومان است که نهادها برای تامین اعتبار همین ارقام نیز با مشکل روبهرو هستند.برای واگذاریها ابتدا باید طرحهایی که از آنها استقبال میشود را در اولویت قرار داد. در پایان، تعدادی از مجموع ۷۱ هزار طرح وجود دارد که بخش خصوصی تمایلی برای خرید آن ندارد. در چنین شرایطی میتوان از مشوقهایی همچون تسهیلات صندوق توسعه ملی برای تکمیل این طرحها استفاده کرد. مجلس شورای اسلامی چندان موافق استفاده از فاینانس در تمام طرحها نیست زیرا فاینانس تعهدی است که چند سال بعد باید از محل سرمایههای ملت پرداخت شود. به همین دلیل نیز ترجیح بر این است که از طریق قراردادهای BOT این طرحها از سوی بخش خصوصی تکمیل شود. برای این منظور نیز باید طرحها را به نحوی تعریف کرد که مزیت نسبی برای بخش خصوصی نیز وجود داشته باشد تا بتواند به خوبی از طرحها درآمدزایی کند. با توجه به نوع طرح، نحوه مشارکت بخش خصوصی متفاوت است اما اغلب طرحها ۱۰۰درصد به بخش خصوصی واگذار میشود ولی در مواردی نیز مشارکت دولت وجود دارد. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد نظارت دولت بر اجرای تمامی طرحهای واگذار شده است. دولت برای شفافتر کردن فرآیند واگذاریها پورتالی را ایجاد کرده تا از طریق آن ثبتنام و واگذاری شود. حمایت تسهیلاتی از بخش خصوصی ضروری است اما باید به این نکته توجه داشت که اهداف صندوق توسعه ملی متفاوت است؛ برای هر طرح عمرانی اماکن پرداخت تسهیلات وجود ندارد. برای طرحهایی که در مناطق محروم هستند شاید بتوان اعتباری تعریف کرد اما در طرحهایی که بخش خصوصی ورود کرده است نباید صندوق را درگیر کرد. صندوق توسعه ملی ذخیره ملی برای توسعه کشور است.
