عضو هیاتعلمی پژوهشکده پولی و بانکی در گفتوگو با پایگاه خبری گسترش با نگاه به دلایل شکلگیری حساب ذخیره ارزی در ایران تاکید کرد: حساب ذخیره ارزی در دهه ۷۰ از سوی مرحوم دکتر نوربخش در رویارویی با بحران ارزی عملیاتی شد. در آن زمان وامهایی در خارج از کشور به شکل یوزانس و فاینانس استفاده میشد.
مهدی تقوی افزود: دولت از خارج وامهایی گرفته بود که برای بازپرداخت آن به استفاده از ذخیره ارزی نیاز داشت که بیشتر برای تامین واردات هزینه شده بود. در آن زمان به دلیل کاهش نرخ نفت کمبود منابع ارزی ایجاد میشد و دکتر نوربخش تصمیم گرفت در شرایطی که مازاد درآمد نفتی وجود دارد در حساب ذخیره ارزی نگهداری و در زمان بحران اقتصادی از آن استفاده شود. به عبارت دیگر، ایجاد حساب ذخیره ارزی در آن زمان بیشتر برای رفع بدهیهای ارزی مطرح بود و پیشبینی پرکردن چالههای درآمدهای نفتی نبود. کامران ندری با اشاره به اینکه در درآمدهای دولت بعد از شکلگیری حساب ذخیره ارزی تغییراتی به وجود آمد و همین مسئله باعث تغییراتی در استفاده از این منبع شد، افزود: بعد از آن سالها درآمدهای نفتی بهبود یافت به طوری که در دولت نهم و دهم درآمدهای نفتی به شدت افزایش یافت. بنابراین در دولت دهم نخستین دستاندازیها را برای ذخیره این درآمدها شروع کردند و در همان اواخر دهه ۸۰ صندوق توسعه ملی از سوی دولت ایجاد و مقرر شد بخشی از درآمدهای نفتی در آن ذخیره و خرج توسعه کشور شود البته در همان زمان راهکارهایی برای تخصیص منابع ارزی به بخش خصوصی درنظر گرفته شد. طبق قانون، علاوهبر اینکه دولت باید بیش از ۲۰ درصد درآمد نفتی را در صندوق ذخیره میکرد هر سال باید یک درصد به منابع ذخیرهشده از محل درآمدهای نفتی اضافه میکرد. گرچه همان ابتدا نیز دولت در استفاده از منابع این صندوق منع شده بود اما امسال دولت عنوان کرد که درآمد کافی ندارد و اگر نمایندگان مجلس اصرار به اجرای برخی برنامههای اقتصادی دارند با گرفتن اجازه از رهبر معظم انقلاب منابع مورد نیاز برای پرو.ژههای اشتغالی را از این صندوق برداشت کنند. با توجه به ضرورتهایی که وجود داشت دولت موفق شد از مجلس شورای اسلامی اجازه برداشت از منابع ذخیره ارزی را بگیرد. البته دیروز فقط کلیات مصوب شد و باید دید که در آینده چه جزییات و شرایطی برای استفاده از این منابع درنظر گرفته میشود. این عضو هیاتعلمی پژوهشکده پولی و بانکی با بیان اینکه هدف صندوق توسعه ملی این است که منابع ملی صرف هزینههای جاری دولت نشود و برای آیندگان باقی بماند، اظهار کرد: دولت باید از این منابع برای سرمایهگذاریها استفاده کند که نسلهای آینده بتوانند از این ثروت ملی بهره بگیرند اما نباید نادیده گرفت که امروز در شرایط سختی قرار داریم و ما باید درآمدهای لازم را برای هزینههای ضروری صرف کنیم. البته همواره این انتقاد وجود داشته که هزینههای جاری دولت خیلی شفاف نیست و حتی همه هزینههای جاری دولت ضروری و غیرقابل اجتناب است اما باید توجه داشت که اکنون راهحلی برای عبور از مشکلات و تامین منابع وجود ندارد و درحالحاضر نیز تشخیص دولت الزام بهرهگیری از این منابع است و باید از طریق حساب ذخیره ارزی مابهالتفات کاهش درآمدها جبران شود.
