رونق قطارهای گردشگری با اصلاح برنامه

ایمان عدل‌خواه /کارشناس گردشگری

مدتی است که قطارهای گردشگری در ایران راه‌اندازی شده‌اند، اما این قطارها هیچ شباهتی به آنچه باید باشند، ندارند. قطار گردشگری دارای ویژگی‌های ظاهری خاصی است که این قطارها این الزامات فیزیکی را رعایت نمی‌کنند و علاوه بر آن برنامه‌های این دست از قطارها نیز باید تابع شرایط خاصی باشد. به طور کلی در برگزاری و راه‌اندازی قطارهای گردشگری مسیر خاصی تعریف می‌شود که به ایستگاه قطار ارتباط دارد. در بیشتر کشورهای جهان برنامه‌ریزی برای توقف بین راهی قطار براساس نیاز مسافر و جاذبه‌های گردشگری منطقه انجام می‌شود که گاهی یک تا دو روز به طول می‌انجامد. این در حالی است که در کشور ما این توقف‌های بین‌راهی به چند ساعت خلاصه شده که در این مدت کوتاه مسافران نمی‌توانند از دیدنی‌ها و جاذبه‌های بین‌راه دیدن کنند. به‌علاوه با توجه به اینکه ایستگاه‌های قطار در کشورمان خارج از شهرها واقع شده‌اند، مسافران باید مسیر طولانی را تا داخل شهر طی کنند و سپس به مکان تاریخی یا دیدنی شهر برسند. از سوی دیگر شاید برخی شهرها به حدی برای مسافران جذابیت داشته باشند که بخواهند شب را در آن اقامت کنند. در تمامی دنیا قطارهای گردشگری این ویژگی را دارند که مسافر می‌تواند طی مسیر یک یا دو روز در شهری یا بین‌راه اقامت کرده و سپس سوار قطار شده و به مبدأ اصلی برگردد یا ادامه مسیر گردشگری را با قطار همراهی کند. این امکان در قطارهای گردشگری ایران وجود ندارد و گردشگران می‌توانند در توقف‌های چند ساعته تا حدی که امکان دارد از جاذبه‌های مسیر دیدن کنند که در بیشتر موارد این چند ساعت برای بازدید مناسب و خوب کافی نیست. هیچ راهکاری نیز برای اینکه مسافران بتوانند شب را در بین مسیر اقامت کرده و روز بعد با قطار به مبدأ اصلی برگردند، در نظر گرفته نشده است. در صورتی که مسافر باید بتواند به فاصله یک ساعت تا یک روز در بین مسیر اقامت کند. به همین دلیل آژانس‌های گردشگری نیز چندان از برگزاری تورهای گردشگری قطارهای گردشگری استقبال نمی‌کنند. به طور کلی استفاده از حمل‌ونقل ریلی در تورها چندان مورد استقبال آژانس‌های گردشگری قرار نمی‌گیرد، چراکه اگر بخواهند به صورت چارتری از کوپه‌های قطارها استفاده کنند و برای ۳۰ نفر بلیت در نظر بگیرند، ممکن است تعداد مسافران به ۴۰ نفر برسد که در این صورت قطار امکان در نظر گرفتن کوپه‌های ویژه و منحصر به مسافران را به آژانس‌ها نمی‌دهد و در مقابل اگر آژانس‌های گردشگری از اتوبوس استفاده کنند، می‌توانند با توجه به تعداد مسافران از اتوبوس‌های ۲۰ یا ۳۰ نفره استفاده کنند و در صورت افزایش تعداد مسافران، تعداد اتوبوس‌ها را افزایش دهند. با این‌همه باید گفت قطارهای گردشگری مزیت توسعه گردشگری به شمار می‌رود و فرصتی است که ایران نیز می‌تواند از آن بهره ببرد. برای بهره‌گیری از مزیت قطارهای گردشگری، اصلاح برنامه‌ریزی ضروری است که می‌توان با الگوگیری از قطارهای گردشگری خارجی به این مهم رسید.